Karar Sayısı : 2007/12937
Ekli
“Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik”in yürürlüğe konulması; Bayındırlık
ve İskân Bakanlığının 1/11/2007 tarihli ve 5098 sayılı yazısı üzerine, 7126
sayılı Sivil Savunma Kanunu’nun ek 9 uncu maddesine göre, Bakanlar
Kurulu’nca 27/11/2007 tarihinde kararlaştırılmıştır.
Abdullah
GÜL
CUMHURBAŞKANI
Recep Tayyip ERDOĞAN
Başbakan
C.
ÇİÇEK H.
YAZICI N.
EKREN M.
AYDIN
Devlet Bak.
ve Başb. Yrd. Devlet Bak. ve
Başb. Yrd. Devlet Bak. ve
Başb. Yrd. Devlet
Bakanı
M.
BAŞESGİOĞLU B.
YILDIRIM N.
ÇUBUKÇU N.
EKREN
Devlet
Bakanı Devlet
Bakanı V. Devlet
Bakanı Devlet Bakanı
V.
M. S.
YAZICIOĞLU M. A.
ŞAHİN M.
V. GÖNÜL B.
ATALAY
Devlet
Bakanı Adalet
Bakanı Millî
Savunma Bakanı İçişleri
Bakanı
B.
ATALAY K.
UNAKITAN H.
ÇELİK F.
N. ÖZAK
Dışişleri
Bakanı V. Maliye
Bakanı Millî
Eğitim Bakanı Bayındırlık
ve İskân Bakanı
R.
AKDAĞ B.
YILDIRIM M.
M. EKER F.
ÇELİK
Sağlık
Bakanı Ulaştırma
Bakanı Tarım ve
Köyişleri Bakanı Çalışma ve Sos.
Güv. Bakanı
M. Z.
ÇAĞLAYAN M.
H.GÜLER E.
GÜNAY V.
EROĞLU
Sanayi ve
Ticaret Bakanı Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanı Kültür ve
Turizm Bakanı Çevre ve Orman
Bakanı
BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler, Binaların Kullanım ve Tehlike Sınıfları
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1-
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; kamu kurum ve kuruluşları, özel kuruluşlar ve
gerçek kişilerce kullanılan her türlü yapı, bina, tesis ve işletmenin,
tasarımı, yapımı, işletimi, bakımı ve kullanımı safhalarında çıkabilecek
yangınların en aza indirilmesini ve herhangi bir şekilde çıkabilecek
yangının can ve mal kaybını en aza indirerek söndürülmesini sağlamak üzere,
yangın öncesinde ve sırasında alınacak tedbirlerin, organizasyonun,
eğitimin ve denetimin usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2-
(1) Bu Yönetmelik;
a)
Ülkedeki her türlü yapı, bina, tesis ile açık ve kapalı alan işletmelerinde
alınacak yangın önleme ve söndürme tedbirlerini,
b)
Yangının, ısı, duman, zehirleyici gaz, boğucu gaz ve panik sebebiyle can ve
mal güvenliği bakımından yol açabileceği tehlikeleri en aza indirebilmek
için, yapı, bina, tesis ve işletmelerin tasarım, yapım, kullanım, bakım ve
işletim esaslarını,
kapsar.
(2) Bu
Yönetmelik hükümleri;
a)
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce yapı ruhsatı alınmış olmakla
birlikte henüz yapımına başlanmamış olan yapılar,
b) Mevcut
yapılardan Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra kullanım amacı
değiştirilerek, sağlık, eğitim ve konaklama amaçlı olarak kullanılacak bina
ve tesisler, tehlikeli maddelerin bulundurulacağı binalar ve binadaki
toplam kullanıcı sayısı 200’ü geçen toplanma amaçlı binalar,
c)
Yönetmelikte belirtilen diğer yapılar, binalar, tesisler ve işletmeler,
hakkında
uygulanır.
(3)
Karada ve suda, sürekli veya geçici, resmî ve özel, yeraltı ve yerüstü
inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve onarımlarını içine alan sabit ve
hareketli tesisler yapı sayılarak, haklarında bu Yönetmeliğe göre işlem
yapılır.
(4) Korunması gerekli kültür
varlığı olarak tescil edilen binalarda, yangına karşı güvenlik tedbirleri
için yapılacak tesisatlara ilişkin olarak, Kültür ve Tabiat Varlıklarını
Koruma Kurulunun görüşü alınır ve yapının özelliğini etkilemeyecek biçimde,
tahliye, algılama, uyarı ve söndürme sistemlerinden gerekli olanlar
kurulur.
(5) Türk
Silahlı Kuvvetlerince kullanılan yapı, bina ve tesisler ile eğitim ve tatbikat
alanlarının yangından korunması, bu Yönetmelik hükümleri de dikkate
alınarak hazırlanacak yönetmelik ile düzenlenir.
Dayanak
MADDE 3-
(1) Bu Yönetmelik, 9/6/1958 tarihli ve 7126 sayılı Sivil Savunma Kanununun
ek 9 uncu maddesi, 14/2/1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 33 üncü maddesi ve 13/12/1983
tarihli ve 180 sayılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 30/A maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4-
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Acil
durum: Afet olarak değerlendirilen olaylar ile dikkatsizlik, tedbirsizlik,
ihmal, kasıt ve çeşitli sebeplerle meydana getirilen olayların yol açtığı
hâlleri,
b) Acil
durum ekibi: Yangın, deprem ve benzeri afetlerde binada bulunanların
tahliyesini sağlayan, olaya ilk müdahaleyi yapan, arama-kurtarma ve
söndürme işlerine katılan ve gerektiğinde ilk yardım uygulayan ekibi,
c) Acil
durum planları: Acil durumlarda yapılacak müdahale, koruma, arama-kurtarma
ve ilk yardım iş ve işlemlerinin nasıl ve kimler tarafından yapılacağını
gösteren ve acil durum öncesinde hazırlanması gereken planları,
ç) Acil
durum asansörü (İtfaiye asansörü): Binalarda bulunan, kullanımı doğrudan
yangın söndürme ve kurtarma ekiplerinin veya itfaiyenin denetimi altında
bulunan ve ek korunum uygulanmış olan özel asansörü,
d) Açık
arazi işletmesi: Tabiat şartlarına açık olan ve otopark, tank sahaları,
hurda sahaları, kimyevi madde, kereste deposu, piknik alanı ve turistik
tesis gibi amaçlarla kullanılan muhtelif büyüklükteki arazi işletmesini,
e)
Alevlenme noktası: Isınan maddeden çıkan gazların, bir alevin geçici olarak
yaklaştırılıp uzaklaştırılması sonucunda yanmayı sürdürdüğü en düşük
sıcaklığı,
f)
Apartman: İçinde bağımsız mutfak ve banyoya sahip en az üç mesken bulunan
binayı,
g)
Atriumlu yapı: İki veya daha çok sayıda katın içine açıldığı, merdiven
yuvası, asansör kuyusu, yürüyen merdiven boşluğu veya su, elektrik,
havalandırma, iklimlendirme ve haberleşme gibi tesisatın içinde yer aldığı,
tesisat bacaları ve şaftlar hariç olmak üzere, üstü kapalı geniş ve yüksek yapıyı,
ğ)
Basınçlandırma: Kaçış yollarındaki iç hava basıncını yapının diğer
mekânlarındaki basınca göre daha yüksek tutarak duman sızıntısını önleme
yöntemini,
h) Bina
yüksekliği: Binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan
mesafeyi veya imar planında ve bu Yönetmelikte öngörülen yüksekliği,
ı)
Bodrum katı: Döşemesinin üst kotu, yapının dış duvarına bitişik zeminin en
üst kotuna göre 1.2 m’den daha aşağıda olan katı,
i)
Çıkmaz koridor mesafesi: Mekân içerisinden mekânın koridora bağlanan
kapısına kadar olan mesafe göz önüne alınmaksızın, kaçışta, bir mekân veya
mekânların bağlı olduğu bir koridor içinden, koridor boyunca bir çıkışa
veya iki yönde kaçış imkânına sahip olunan noktaya kadar olan mesafeyi,
j) Duman
haznesi: İçinde dumanın toplanması amacıyla tavanda tasarlanan hacmi,
k) Duman
kontrolü: Yangın hâlinde duman ve sıcak gazların yapı içindeki hareketini
veya yayılımını denetlemek için alınan tedbirleri,
l) Duman perdesi: Yükselen dumanın yanal yayılımını
sınırlamak amacıyla tavanda sabit konumda, uzaktan kapatılabilen veya bir
algılayıcı uyarısıyla kapanan, yangına karşı dayanıklı bölücü perdeyi,
m) Duman
tahliyesi: Dumanın yapının dışına kendiliğinden çıkmasını veya mekanik
yollarla zorlamalı olarak atılmasını,
n) Duman
yönlendirme bacası: Yangın hâlinde, dumanların istenilen yöne çekilerek
yangının genişlemesini önlemeye yönelik bacaları,
o) EN:
Avrupa standartlarını,
ö)
Güvenlik bölgesi: Binadan tahliye edilen şahısların bina dışında güvenli
olarak bekleyebilecekleri bölgeyi,
p) Islak
borulu yağmurlama sistemi: Boruları sürekli olarak su ile dolu durumda
tutulan otomatik söndürme sistemini,
r)
İlgili standart: Türk standartlarını, bu standartların olmaması hâlinde
Avrupa standartlarını, Türk veya Avrupa standartlarında düzenlenmeyen
hususlarda, uluslararası geçerliliği kabul edilen standartları,
s)
Kademeli yatay tahliye: Kullanıcıların yangından uzaklaşarak aynı kat
seviyesinde yer alan yangın geçirimsiz komşu kompartımana sığınmasını,
ş) Kaçış
aydınlatması: Normal aydınlatma devrelerinin kesintiye uğraması hâlinde,
armatürün kendi gücüyle veya ikinci bir enerji kaynağından beslenerek
sağlanan aydınlatmayı,
t) Kaçış
(Yangın) merdiveni: Yangın hâlinde ve diğer acil hâllerde binadaki
insanların emniyetli ve süratli olarak tahliyesi için kullanılabilen,
yangına karşı korunumlu bir şekilde düzenlenen ve tabiî zemin seviyesinde
güvenlikli bir alana açılan merdiveni,
u) Kaçış
uzaklığı: Kat içinde herhangi bir noktada bulunan bir kullanıcının
kendisine en yakın kat çıkışına kadar almak zorunda olduğu yolun gerçek
uzunluğunu,
ü) Kaçış
yolu: Oda ve diğer müstakil hacimlerden çıkışlar, katlardaki koridor ve
benzeri geçişler, kat çıkışları, zemin kata ulaşan merdivenler ve bina son
çıkışına giden yollar dâhil olmak üzere binanın herhangi bir noktasından
yer seviyesindeki cadde veya sokağa kadar olan ve hiçbir şekilde
engellenmemiş bulunan yolun tamamını,
v)
Kamuya açık kullanım: Binanın, herkesin giriş ve çıkışına açık olarak
kullanılmasını,
y)
Kamuya açık bina: Otel, sinema, tiyatro, hastane, lokanta, okul, yurt,
lokal, işyeri, açık ve kapalı spor tesisleri, eğitim ve dinlenme tesisi ve
benzeri binaları,
z) Konut: Ticari amaç
gözetmeksizin bir veya birçok insanın iş zamanı dışında barınma, dinlenme
ve uyuma amacıyla ikamet ettiği, imar planında bu amaca ayrılmış olan yeri,
aa)
Kullanıcı yükü: Herhangi bir anda, bir binada veya binanın esas alınan
belirli bir bölümünde bulunma ihtimali olan toplam insan sayısını,
bb) Kullanıcı yük katsayısı:
Yapılarda kişi başına düşen kullanım alanının metrekare cinsinden m2/kişi
olarak ifadesini,
cc) Kuru
boru sistemi: Normalde içinde su bulunmayan, yangın hâlinde itfaiyenin
zemin seviyesinden su basabileceği boruyu,
çç) Kuru
borulu yağmurlama sistemi: Çalışma öncesi, kontrol vanasından sonraki boru
hattı, basınçlı hava veya inert gaz ile dolu durumda tutulan otomatik
söndürme sistemini,
dd) Korunumlu koridor veya hol:
Bitişik olduğu mekânlardan yangına karşı dayanıklı yapı elemanlarıyla
ayırılmak suretiyle yangın etkilerinden korunmuş koridoru veya holü,
ee) Korunumlu merdiven: Yangına
karşı dayanıklı bir malzeme ile çevrili veya yangından etkilenmeyecek
şekilde düzenlenen merdiveni,
ff) Mevcut yapı: Bu Yönetmeliğin yürürlüğe
girmesinden önce yapı ruhsatı
alınıp yapımı devam eden veya yapımı tamamlanan ve kullanım amacı
değiştirilmeyen yapı, bina, tesis ve işletmeyi,
gg)
Ortak merdiven: Birden çok sayıda kullanım birimine hizmet veren kaçış
merdivenini,
ğğ)
Sertifika: Herhangi bir ekipman, malzeme veya hizmet için, Türk
Standartları Enstitüsü veya Türk Standartları Enstitüsü tarafından kabul
gören uluslararası bir onay kuruluşu tarafından test edilerek verilen ve
ilgili standartlara uygunluğu gösteren belgeyi,
hh) Sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG):
Petrolden ve doğalgazdan elde edilerek basınç altında sıvılaştırılan
propan, bütan ve izomerleri gibi hidrokarbonları veya bunların karışımını,
ıı)
Site: Herhangi bir şekilde çevresinden ayrılan ortak kullanım alanları,
güvenlik teşkilatı ve sistemleri ile yönetim bütünlüğü olan konut veya
işyeri topluluğunu,
ii) Son
çıkış: Bir yapıdan kaçış sağlayan yolun yapı dışındaki yol ve cadde gibi
güvenlikli bir alana geçit veren bitiş noktasını,
jj) Sulu
boru sistemi: Sürekli olarak su ile dolu durumda tutulan boruyu,
kk) Tek
yönlü kaçış mesafesi: Bir mekân içindeki kişilerin sadece tek bir yönde
hareket ederek bir çıkışa veya alternatifli iki yönde kaçış imkânına sahip
olduğu noktaya kadar olan mesafeyi,
ll) TS:
Türk Standartları Enstitüsünce yürürlüğe konulmuş Türk standartlarını,
mm)
Yağmurlama (sprinkler) sistemi: Yangını söndürmek, soğutmayı sağlamak ve
gelişen yangını itfaiye gelinceye kadar sınırlamak amacı ile kurulan ve su
püskürtmesi yapan otomatik sistemi,
nn)
Yangına karşı dayanım (direnç): Bir yapı bileşeninin veya elemanının yük
taşıma, bütünlük ve yalıtkanlık özelliklerini belirlenmiş bir süre
koruyarak yangına karşı dayanmasını,
oo)
Yangına tepki: Belirli şartlar altında bir ürünün yangına maruz kaldığında
gösterdiği tepkiyi,
öö)
Yangın bölgesi (zonu): Yangın hâlinde, uyarı ve söndürme tedbirleri diğer
bölümlerdeki sistemlerden ayrı olarak devreye giren bölümü,
pp)
Yangın kesici: Bina içinde, yangının ve dumanın ilerlemesini ve yayılmasını
belirlenmiş bir süre için
durduran, yatay veya düşey konumlu elemanı,
rr)
Yangın duvarı: İki bina arasında veya aynı bina içinde farklı yangın yüküne
sahip hacimlerin birbirinden ayrılması gereken hâllerde, yangının
ilerlemesini ve yayılmasını belirlenmiş bir süre için durduran düşey
elemanı,
ss) Yangın güvenlik holü: Kaçış merdivenlerine
yangının ve dumanın geçişini engellemek için yapılacak bölümü,
şş) Yangın kapısı: Bir yapıda kullanıcılar, hava
veya nesneler için dolaşım imkânı sağlayan, kapalı tutulduğunda duman, ısı
ve alev geçişine belirli bir süre direnecek nitelikteki kapı, kapak veya
kepengi,
tt)
Yangın kompartımanı: Bir bina içerisinde, tavan ve taban döşemesi dâhil
olmak üzere, her yanı en az 60 dakika yangına karşı dayanıklı yapı
elemanları ile duman ve ısı geçirmez alanlara ayrılmış bölgeyi,
uu)
Yangın perdesi: Korunması gereken nesne, ürün veya alt yapının yangına
karşı korunması veya ısının yatay veya düşey olarak yayılmasını engellemek
maksadıyla kullanılan özel donanımlı bariyerleri,
üü)
Yangın tahliye projesi: Mimari proje üzerinde, kaçış yollarının, yangın
merdivenlerinin, acil durum asansörlerinin, yangın dolaplarının, itfaiye su
verme ve alma ağızlarının ve yangın pompalarının yerlerinin renkli olarak
işaretlendiği projeyi,
vv)
Yangın türü: Yanmakta olan maddeye göre;
1) A
sınıfı yangınlar: Odun, kömür, kâğıt, ot, doküman ve plastik gibi yanıcı
katı maddeler yangınını,
2) B
sınıfı yangınlar: Benzin, benzol, makine yağları, laklar, yağlı boyalar,
katran ve asfalt gibi yanıcı sıvı maddeler yangınını,
3) C
sınıfı yangınlar: Metan, propan, bütan, LPG, asetilen, havagazı ve hidrojen
gibi yanıcı gaz maddeler yangınını,
4) D
sınıfı yangınlar: Lityum, sodyum, potasyum, alüminyum ve magnezyum gibi
yanabilen hafif ve aktif metaller ile radyoaktif maddeler gibi metaller
yangınını,
yy)
Yangın yükü: Bir yapı bölümünün içinde bulunan yanıcı maddelerin kütleleri
ile alt ısıl değerleri çarpımları toplamının, plandaki toplam alana
bölünmesi ile elde edilen ve MJ/m2 olarak ifade edilen
büyüklüğü,
zz) Yapı
sahibi: Yapı üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek veya tüzel kişiyi,
aaa)
Yapı sorumluları: Yapım işlerinde görev alan yapı müteahhidi, proje
müellifi, tasarımcı, şantiye şefi ve yapı denetimi kuruluşunu,
bbb)
Yapı yüksekliği: Bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dâhil
olmak üzere, yapının inşa edilen bütün katlarının toplam yüksekliğini,
ccc)
Yüksek bina: Bina yüksekliği 21.50 m’den veya 7 kattan fazla, yapı yüksekliği 30.50 m’den veya 10 kattan fazla olan binaları,
ççç)
Yırtılma yüzeyi: Patlama riskine karşı, kapalı bölümün yan duvarında
oluşturulan zayıf yüzeyi,
ddd)
Yüksek tehlike: Yüksek
tehlike sınıfına giren maddelerin üretildiği, kullanıldığı ve depolandığı
yerleri,
ifade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İlkeler,
Görevler, Yetkiler, Sorumluluklar ve Yasaklar
İlkeler
MADDE 5- (1) Yeni yapı inşasında veya mevcut binalardan proje
değişikliği gerektiren esaslı onarım ve tadilat projelerinde, binanın
kullanım sınıfına ve özelliklerine göre bu Yönetmelikte öngörülen esaslar
göz önüne alınır.
(2) Projeler, diğer kanuni
düzenlemeler yanında, yangına karşı güvenlik bakımından bu Yönetmelikte
öngörülen şartlara uygun değil ise, yapı ruhsatı verilmez. Yeni yapılan
veya proje tadilatı ile kullanım amacı değiştirilen yapılarda bu Yönetmelikte
öngörülen esaslara göre imalat yapılmadığının tespiti hâlinde, bu
eksiklikler giderilinceye kadar binaya yapı kullanma izin belgesi veya
çalışma ruhsatı verilmez.
(3)
Bu Yönetmelikte tanımlanmamış olan ve açıklık gereken hususlar
hakkında, Türk Standartları, bu standartların olmaması hâlinde ise, Avrupa
Standartları esas alınır. Türk veya Avrupa Standartlarında düzenlenmeyen
hususlarda, uluslararası geçerliliği kabul edilen standartlar da
kullanılır.
(4) Bu
Yönetmeliğin uygulanmasında proje ve yapım ile ilgili konularda tereddüde
düşülen hususlar hakkında Bayındırlık ve İskân Bakanlığının, diğer hususlar
hakkında ise İçişleri Bakanlığının uygulamaya esas olacak yazılı görüşü
alınarak bu görüşlere göre işlem yapılır.
Görev, yetki ve sorumluluk
MADDE 6-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasından;
a) Yapı ruhsatı vermeye
yetkili idareler,
b) Yatırımcı kuruluşlar,
c) Yapı sahipleri,
ç) İşveren veya temsilcileri,
d) Tasarım ve uygulamada
görevli mimar ve mühendisler ile uygulayıcı yükleniciler ve imalatçılar,
e) Yapı yapılmasında ve
kullanımında görev alan müşavir, danışman, proje kontrol, yapı denetimi ve
işletme yetkilileri,
görevli, yetkili ve
sorumludur.
(2)
Yangın söndürme ve algılama, duyuru ve acil aydınlatma gibi aktif yangın
güvenlik sistemlerinin yeterli olmamasından; projenin eksik veya hatalı
olması veya standartlara uygun olmaması hâlinde proje müellifleri ve
yapımın eksik veya hatalı olması veya standartlara uygun olmaması hâlinde
ise müteahhit veya yapımcı firma sorumludur. Sistemin uygun çalışmaması
işletmeden kaynaklanıyor ise, işletmeci kuruluş doğrudan sorumlu olur.
Yangın güvenlik sistemlerinin yaptırılmasının gerekli olduğu yapı sahibine
yazılı olarak bildirildiği hâlde, yapı sahibi tarafından yaptırılmamış veya
standartlara uygun yaptırılmamış ise, yapı sahibi sorumlu olur.
(3) Bu
Yönetmelik hükümlerine uyulmaması sebebiyle meydana gelen yangın
hasarlarından dolayı;
a) Yapı
inşasında yer alan yapı sahipleri, işveren ve işveren temsilcileri,
b)
Tasarımda, uygulamada ve denetimde görevli mimar ve mühendisler,
c) Yapı
denetimi kuruluşları,
ç)
Müteahhitler, imalatçılar ve danışmanları,
kusurlarına
göre sorumludur.
(4) Binaların yangın algılama ve
söndürme projeleri tesisat projelerinden ayrı olarak hazırlanır. Tahliye projeleri,
konutlar hariç olmak üzere, yüksek yapılarda ve yapı inşaat alanı 5000 m2’den
fazla olan yapılarda mimari projelerden ayrı olarak hazırlanır. Diğer
yapılarda ise, mimari projelerde gösterilir. Projeler; ilgili belediye
itfaiye birimlerinin uygun görüşü alındıktan sonra, belediye ve mücavir
alan sınırları içerisinde belediyelerce, belediye ve mücavir alan sınırları
dışında ise, valiliklerce onaylanarak uygulanır.
(5) Yapı
ruhsatı vermeye yetkili merciler; yangın söndürme, algılama ve tahliye
projelerinin ve uygulamalarının
bu Yönetmelik hükümlerine uygun olup olmadığını denetler.
(6)
Sigorta şirketleri, yangına karşı sigorta ettirme talebi aldıkları
binalarda, tesislerde ve işletmelerde, bu Yönetmelik hükümlerine uyulup
uyulmadığını kontrol etmek mecburiyetindedir.
(7)
Yangın güvenliği sistemlerinin teşvik edilmesi için, ilgili kanunlarda
belirtilen vergi, resim ve harçlar hariç olmak üzere, kamu kuruluşlarınca
proje onay ve denetim hizmetlerinden hiçbir şekilde vize, harç ve benzeri
ad altında herhangi bir ücret talep ve tahsil edilemez.
Genel sorumluluklar
ve yasaklar
MADDE 7- (1) Herhangi bir yerde
kontrol dışı ateş yandığının veya duman çıktığının görülmesi hâlinde,
itfaiyeye haber verilir.
(2) Kamuya
açık telefon ve ücretli telefon kabinlerinin içine, karayolları ve
otobanların şehir dışındaki uygun yerlerine, kamu binalarının, sitelerin ve
diğer kurum ve kuruluşlara ait binaların güvenlik ve kontrol sistemlerinin
bulunduğu yerlere, kırmızı zemin üzerine fosforlu sarı veya beyaz renkte
“YANGIN 110” yazılması mecburidir.
(3) Yangına müdahaleyi kolaylaştırmak
bakımından, itfaiye araçlarının yapıya kolayca yanaşmasını sağlamak üzere,
yapıların ana girişine ve civarına park yasağı konulması ve bu hususun
trafik levha ve işaretleri ile gösterilmesi şarttır.
(4)
Yüksek binalar ile toplam kapalı kullanım alanı 1000 m2’den
büyük imalathane, atölye, depo, otel, motel, sağlık, toplanma ve eğitim
binalarında, binaya ait yangın tahliye projeleri, bina girişinde ve yangın
sırasında itfaiyenin kolaylıkla ulaşabileceği bir yerde bulundurulur. Bu
projelerde; binanın kaçış yolları, yangın merdivenleri, varsa itfaiye
asansörleri, yangın dolapları, itfaiye su verme ağızları, yangın pompaları
ile jeneratörün yeri işaretlenir.
(5) Binada yangın çıkması hâlinde
olaya müdahale eden acil durum ekipleri mahalli itfaiye teşkilatı amirinin
olay yerine gelmesinden itibaren onun emrine girerler ve ona her konuda
yardım etmek mecburiyetindedirler.
(6)
Gerek bina acil durum ekiplerinin ve gerekse yangına müdahale eden itfaiye
ekiplerinin görev yaptıkları sırada, yetkili itfaiye amirince can ve mal
güvenliğini korumak üzere verilecek olan karar ve talimatlar, diğer kamu
görevlilerince ve yangın güvenliği sorumlularınca aynen yerine getirilir.
(7) Kamu
görevlileri, bina kullanıcıları, bina görevlileri, gönüllü ekipler ve olay
yerinde bulunan herkes, itfaiye ekiplerinin görevlerini yerine getirmesine
yardımcı olur ve çalışmaları güçleştirici davranışlardan kaçınır.
(8) Koru, park, bahçe ve piknik yerlerinde
ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile işleticilere ve vatandaşlara ocak yeri
olarak ayrılmış yerler dışında ateş yakmak, ateşle ilgili işler yapmak ve
anız yakmak yasaktır. Kâğıt, plastik ve naylon gibi kolay yanan maddeler
ile kıvılcımlı küllerin ve sigara izmaritlerinin kapalı mekânlara, kapı
önlerine, ormanlık alanlara, otoban, cadde ve sokaklara atılması ve
dökülmesi yasaktır.
(9) Araçların, sokak ve caddelerde yangın
söndürme cihazlarının kullanılmasını ve itfaiye araçlarının geçişini
zorlaştıracak şekilde park edilmesi, itfaiye araçlarına yol verilmemesi,
yaya kaldırımını aşacak şekilde tabela ve afiş asılması, sergi açılarak
yolun kapatılması ve dar sokaklara araç park edilmesi gibi fiil ve
hareketler yasaktır.
(10) Her
türlü binada, açık arazide, tesiste, sokakta, caddede, meydan ve alanda
bulunan sabit ve seyyar yangın söndürme tesisat ve cihazlarını karıştırmak,
bozmak, kırmak sökmek, içine kâğıt ve paçavra gibi yabancı maddeler koymak
veya bunları kullanılmayacak hâle getirmek veyahut bozuk bir hâlde tutmak,
her ne suretle olursa olsun yangın musluklarının önünü kapatmak, bina önüne
ip çekmek, tente asmak ve benzeri hareketler yapmak yasaktır. Yangın
söndürücü tesis ve malzeme, amacı dışında kullanılamaz.
(11)
Yönetmeliğin bu bölümündeki maddelerinde yer alan yangın güvenliği,
itfaiyeye yardım ve yasaklar ile ilgili hususların uygulanmasından; kamu
yapılarında binadaki en üst amir, kat mülkiyeti tesis etmiş yapılarda
yöneticiler ve site yöneticileri ve diğer binalarda ise, bina malikleri
sorumludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Binaların
Kullanım Sınıfları
Kullanım sınıfları
MADDE 8- (1) Binaların kullanım özelliklerine göre sınıfları
aşağıda belirtilmiştir:
a) Konutlar,
b)
Konaklama amaçlı binalar,
c)
Kurumsal binalar,
ç)
Büro binaları,
d)
Ticaret amaçlı binalar,
e)
Endüstriyel yapılar,
f)
Toplanma amaçlı binalar,
g)
Depolama amaçlı tesisler,
ğ)
Yüksek tehlikeli yerler,
h)
Karışık kullanım amaçlı binalar.
(2)
Binaların kullanım sınıfı ile ilgili olarak herhangi bir tereddüt
doğduğunda, Bayındırlık ve İskân Bakanlığının değerlendirmesine ve kararına
uyulur.
Konutlar
MADDE 9- (1) Konutlar; bağımsız bölüm sayısına göre, en çok
iki bağımsız bölümü olan bir ve iki ailelik evler ve üç veya daha çok
bağımsız bölümü bulunan apartmanlar olarak tasnif edilir.
Konaklama amaçlı binalar
MADDE 10- (1) Konaklama amaçlı binalar;
konaklama hizmeti veya konaklama hizmeti ile birlikte beslenme,
eğlence, gösteri ve animasyon gibi hizmetlerden birinin veya birkaçının
sunulduğu yerlerdir. Oteller, moteller, termal tesisler, tatil köyü ve
pansiyonlar, kampingler, öğrenci yurtları, kamplar ve benzeri tesisler
konaklama amaçlı binalardandır.
Kurumsal binalar
MADDE 11- (1) Kurumsal
binalar ve bu binaların kullanım özellikleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Eğitim tesisleri: Eğitim ve öğretim faaliyetlerinin
yürütüldüğü yerlerdir. Eğitim amaçlı binalar; ilköğretim, ortaöğretim kurumları ve yüksek
öğretim kurumları dâhil olmak üzere, altı veya daha fazla kişi tarafından
günde 4 saat veya daha fazla bir süre ile veya haftada 12 saatten fazla bir
süre ile eğitim amacı ile kullanılan binalar veya binaların bu amaçla
kullanılan bölümlerini kapsar. Anaokulları, kreşler, çocuk kulüpleri, özel
eğitim kurumları, ilköğretim okulları, ortaöğretim kurumları, dershaneler,
kütüphaneler, yetiştirme yurtları, yatılı bölge okulları, yüksek öğretim
kurumları ve benzeri yerler bu sınıfa girer.
b) Sağlık hizmeti amaçlı binalar: Bedensel veya zihinsel
bir hastalığın veya yetersizliğin tedavisinin veya bakımının yapıldığı veyahut
küçük çocuklar, nekahet hâlindeki kişiler veya bakıma muhtaç yaşlıların
bakımları için kullanılan ve dört veya daha fazla kişinin yatırılabildiği
binaları veya binaların bu amaçla kullanılan bölümlerini kapsar.
Hastaneler, huzurevleri, çocuk bakım ve rehabilitasyon merkezleri,
dispanserler ve benzeri yerler
bu sınıfa girer. Sağlık ocakları, özel klinikler, revirler, teşhis ve
tedavi merkezleri ve tıbbi laboratuvarlar da bu sınıftan sayılır.
c) Tutukevi, cezaevi
ve ıslah evi binaları: Hürriyetleri kısıtlanmış veya güvenlik sebebiyle
hareketleri sınırlandırılmış kişilerin barındırıldığı binalardır. Ceza ve
tutukevleri, nezarethaneler, ıslah evleri ve benzeri yerler bu sınıfa
girer.
Büro binaları
MADDE 12- (1) Büro binaları; ticaret amaçlı binaların kapsamına
giren işler hariç olmak üzere, iş amacı ile her türlü büro hizmetlerinin
yürütüldüğü, hesap ve kayıt işlemlerinin ve benzeri çalışmaların yapıldığı
binalardır. Bankalar, borsalar, kamu hizmet binaları, genel büro binaları,
doktor ve diş hekimi muayenehaneleri gibi yerler bu binalardandır.
(2) Başka bir binanın bünyesinde büro hizmetleri
için kullanılan bölümler, ana binanın kullanım sınıflandırılmasına tabidir.
Ticaret amaçlı binalar
MADDE 13- (1) Ticaret amaçlı binalar; gıda, giyim, sağlık ve
diğer ihtiyaç maddelerinin toptan ve perakende olarak satıldığı yerlerdir.
Mağazalar, dükkânlar, marketler, süpermarketler, toptancı siteleri, sebze,
meyve ve balık halleri, et borsaları, kapalı çarşılar, pasajlar,
tamirhaneler, yedek parça ve malzeme satış yerleri ile benzeri yerler
ticaret amaçlı binalardır.
(2) Ticari malların satışı ile bağlantılı olarak
kullanılan ve aynı binanın içinde bulunan büro, depo ve hizmet amaçlı
bölümler ticaret amaçlı bina sınıfına girer. Esas olarak başka bir kullanım
sınıfına giren bir binada bulunan küçük ticaret amaçlı bölümler, binanın
esas kullanım sınıflandırmasına ilişkin hükümlere tabi olur.
Endüstriyel yapılar
MADDE 14- (1)
Endüstriyel yapılar; her çeşit ürünün yapıldığı fabrika ve işleme, montaj,
karıştırma, temizleme, yıkama, paketleme, depolama, dağıtım ve onarım gibi
işlemlere mahsus bina ve yapılardır. Her türlü fabrika, bıçkıhaneler,
çamaşırhaneler, tekstil üretim
tesisleri, enerji üretim tesisleri, gıda işleme tesisleri, dolum ve
boşaltım tesisleri, kuru temizleme tesisleri, maden işleme tesisleri,
rafineriler ve benzeri yerler bu sınıfa girer.
Toplanma amaçlı binalar
MADDE 15- (1)
Toplanma amaçlı binalar; tören, ibadet, eğlence, yeme, içme, ulaşım ve araç
bekleme gibi sebeplerle, 50 veya daha fazla kişinin bir araya gelebildiği
bütün binaları veya bunların bu amaçla kullanılan bölümlerini ifade eder.
Toplanma amaçlı binalar şunlardır:
a) Yeme ve
içme tesisleri: Beslenme ile ilgili
hizmetlerin sunulduğu açık ve kapalı yerleri kapsar. Kahvehaneler, çay
bahçeleri, pastaneler, lokantalar, lokaller, fırınlar, kafeterya ve benzeri
yerler bu sınıfa girer.
b) Eğlence yerleri: Eğlence hizmeti veren açık ve kapalı yerleri kapsar.
Sinemalar, tiyatrolar, pavyonlar, gazinolar, tavernalar, barlar, kokteyl
salonları, gece kulüpleri, diskotekler, düğün ve nikâh salonları ve benzeri
yerler bu sınıfa girer.
c) Müzeler
ve sergi yerleri: Sanat ve bilim
eserlerinin muhafaza ve teşhir edildiği yerleri kapsar. Müzeler, sergi
yerleri, müzayede yerleri, fuarlar ve benzeri yerler bu sınıfa girer.
ç) İbadethaneler:
İbadet yapılan alanları ve benzeri
yerleri kapsar. Camiler, kiliseler, sinagoglar ile benzeri ibadet yerleri
bu sınıfa girer.
d) Spor
alanları: Spor yapılan alanları ve
benzeri yerleri kapsar. Açık ve kapalı spor alanları ve salonları ile
benzeri yerler bu sınıfa girer.
e) Terminal ve
garlar: Kara ve
demiryolu araçlarının yolcu ve yüklerini indirip bindirdikleri yerlerdir.
f)
Hava alanları: Üzerindeki
her türlü bina, tesis ve donanımlar dâhil olmak üzere, kısmen veya tamamen
uçakların iniş, kalkış ve yer hareketlerini yaparken kullanabilmeleri için
yapılmış alanlardır.
g) Limanlar: Gemilerin barındıkları, yük alıp
boşalttıkları ve yolcu indirip bindirdikleri yerlerdir.
(2) Herhangi bir binada toplanma amaçlı olarak
kullanılan, ancak 50'den az kişinin toplanmasına uygun olan bölümler, esas
binanın kullanım sınıflandırılmasına tabidir.
Depolama amaçlı tesisler
MADDE 16- (1) Depolama amaçlı tesisler; her
türlü mal, eşya, ürün, araç veya hayvanın depolanması veya muhafazası için kullanılan
bina ve yapıları ifade eder. Depolama amaçlı tesisler şunlardır:
a) Depolar: Çeşitli mal, malzeme ve maddelerin
gerektiğinde kullanılmak üzere muhafaza edildiği yerlerdir. Silolar, tank
çiftlikleri, basımevi depoları, antrepolar, ahırlar, ambarlar, eşya emanet
ve muhafaza yerleri, arşivler ve benzeri yerler bu sınıfa girer.
b) Otoparklar: Motorlu ulaşım ve taşıma araçlarının
bekletildiği ve muhafaza edildiği yerlerdir. Kapalı ve açık otoparklar, bina
otoparkları, oto galerileri, kapalı taksi durakları ve benzeri yerler bu
sınıfa girer.
(2) Bir binanın
içerisinde bulunan 50 m2’den küçük depolama amaçlı bölümler esas binanın bir parçası
olarak kabul edilir.
Yüksek tehlikeli yerler
MADDE 17- (1) Parlayıcı
ve patlayıcı maddeler ile akaryakıtların imal edildiği, depolandığı,
doldurma-boşaltma ve satış işlerinin yapıldığı yerler yüksek tehlikeli
yerler olarak değerlendirilir. Aşağıda belirtilen yerler bu sınıfa girer.
a) Parlayıcı ve patlayıcı gazlarla ilgili yerler, LPG, doğalgaz ve benzeri gazların depolama, taşıma,
doldurma-boşaltma ve satış işlerinin yapıldığı yerlerdir.
b)
Patlayıcı maddelerle ilgili yerler, ısı
ve basınç tesiri ile kolay tutuşabilen ve patlayabilen maddelerin bulunduğu
yerlerdir. Mermi, barut, dinamit kapsül ve benzeri maddelerin imal ve
muhafaza edildiği ve satıldığı yerler bu yerlerdendir.
c) Yanıcı sıvılarla ilgili yerler, yanıcı sıvıların üretildiği, depolandığı ve hizmete
sunulduğu satış tesisleri ve benzeri yerlerdir.
Karışık kullanım amaçlı binalar
MADDE 18-
(1) Bir binada iki veya daha fazla
kullanım sınıflandırılmasına tabi olacak bölümler var ise ve bu bölümler
birbirinden, daha yüksek tehlike sınıfına uygun bir yangın bölmesi ile
ayrılamıyor veya iç içe olması sebebiyle ayrı korunma tedbirlerini
uygulamak mümkün değil ise, daha yüksek koruma tedbirleri gerektiren
sınıflandırmaya ilişkin kurallar bütün bina için uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tehlike Sınıflandırması
Bina tehlike sınıflandırması
MADDE 19- (1)
Bina veya bir bölümünün tehlike sınıfı, binanın özelliklerine ve binada
yürütülen işlemin ve faaliyetlerin niteliğine bağlı olarak belirlenir. Bir
binanın çeşitli bölümlerinde değişik tehlike sınıflarına sahip malzemeler
bulunuyor ise, su ve pompa kapasitesi
bina en yüksek tehlike sınıflandırmasına göre belirlenir.
(2)
Binada veya bir bölümünde söndürme sistemleri ve kompartıman
oluşturulurken, tasarım sırasında aşağıdaki
tehlike sınıflandırması dikkate alınır:
a) Düşük
tehlikeli yerler: Düşük yangın yüküne ve yanabilirliğe sahip malzemelerin
bulunduğu, en az 30 dakika yangına dayanıklı ve tek bir kompartıman alanı
126 m2’den büyük olmayan yerlerdir.
b) Orta
tehlikeli yerler: Orta derecede yangın yüküne ve yanabilirliğe sahip yanıcı
malzemelerin bulunduğu yerlerdir.
c)
Yüksek tehlikeli yerler: Yüksek yangın yüküne ve yanabilirliğe sahip ve
yangının çabucak yayılarak büyümesine sebep olacak malzemelerin bulunduğu
yerlerdir.
(3)
Binada veya bir bölümünde, söndürme sistemleri tasarımında uyulacak bina
tehlike sınıflandırılması ile ilgili olarak kullanılan alanlar, Ek-1/A,
Ek-1/B ve Ek-1/C’de gösterilmiştir.
İKİNCİ
KISIM
Binalara
İlişkin Genel Yangın Güvenliği Hükümleri
BİRİNCİ
BÖLÜM
Temel
Hükümler
Binanın
inşası
MADDE 20-
(1) Bir bina, yangın çıkması
hâlinde;
a)
Binanın yük taşıma kapasitesi belirli bir süre için korunabilecek,
b)
Yangının ve dumanın binanın bölümleri içerisinde genişlemesi ve yayılması
sınırlandırılabilecek,
c)
Yangının civarındaki binalara sıçraması sınırlandırılabilecek,
ç)
Kullanıcıların binayı terk etmesine veya diğer yollarla kurtarılmasına
imkân verecek,
d)
İtfaiye ve kurtarma ekiplerinin emniyeti göz önüne alınacak,
şekilde
inşa edilir.
Binaların yerleşimi
MADDE 21- (1)
İmar planları yapılırken; konut, ticaret, sanayi ve organize sanayi gibi
fonksiyon bölgeleri arasında, yangın havuzları ve su ikmal noktalarının
yapımına imkân verecek şekilde yeşil kuşaklar ayrılması mecburidir.
(2) İmar
planlarının tasarımında donatı alanları ile yerleşim fonksiyonları belirlenirken,
bina sınıflandırmalarındaki yangın tedbirleri esas alınır.
(3) Yeni
planlanan alanlarda bitişik nizamda teşekkül edecek imar adalarının
uzunluğu 75 m’den fazla olamaz. Uzunluğu 75 m’den fazla olan
bitişik nizam yapı adalarında, yangına karşı güvenliğe ve erişim kontrolüne
ilişkin düzenlemeler yapılır ve alınması gereken tedbirler plan müellifi
tarafından plan notunda belirtilir.
(4) Plan
yapımı ve revizyonlarında, planlama alanı ve nüfus dikkate alınarak, 0.05
m²/kişi üzerinden itfaiye yerleri ayrılır.
Binaya ulaşım yolları
MADDE 22- (1) İtfaiye araçlarının şehrin her binasına
ulaşabilmesi için, ulaşım yollarının tamamında itfaiye araçlarının
engellenmeden geçmesine yetecek genişlikte yolun trafiğe açık olmasına özen
gösterilir. Özellikle park edilmiş araçlar sebebiyle itfaiye araçlarının
geçişinin engellenmemesi için, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve bu
Kanun uyarınca çıkarılan yönetmeliklere göre, belediye trafik birimleri ile
emniyet trafik şube müdürlüğü, normal zamanlarda yolları açık tutmakla
yükümlüdür. Bunlar, yangın anında ulaşımın sağlanması için, park edilmiş
araçlara veya özel mülkiyete zarar vermeyecek tedbirleri alarak ulaşım
yollarını açma yetkisine sahiptirler.
(2) İtfaiye araçlarının
yaklaşabildiği son noktadan binanın dış cephesindeki herhangi bir noktasına
olan yatay uzaklık en çok 45
m olabilir.
(3) İç ulaşım yolları,
herhangi bir binaya ana yoldan erişimi sağlayan yollardır. İç ulaşım
yollarında olağan genişlik en az 4 m ve çıkmaz sokak bulunması hâlinde en az
8 m
olur. Dönemeçte iç yarıçap en az 11 m, dış yarıçap en az 15 m, eğim en çok % 6 ve düşey kurp en az R=100 m yarıçaplı
olur. Serbest yükseklik, en az 4
m ve taşıma yükü 10 tonluk arka dingil yükü düşünülerek
en az 15 ton alınır.
(4) İç ulaşım yolundan binaya
erişim için gerekli açılı mesafe, o bölgeye hizmet verecek itfaiyede
bulunan araçların erişim imkânlarından daha uzak ise, itfaiye aracının
binaya yanaşmasına engel olabilecek çevre veya bahçe duvarları, itfaiye
aracı tarafından kolaylıkla yıkılabilecek şekilde zayıf olarak yapılır. Bu
şekilde zayıf olarak yapılan duvar bölümü, en az 8 m uzunluğunda olur;
kolayca görünebilecek şekilde kırmızı çapraz işaret konularak gösterilir ve
önüne araç park edilemez.
İKİNCİ
BÖLÜM
Taşıyıcı Sistem Stabilitesi
Bina taşıyıcı sistemi stabilitesi
MADDE
23- (1)
Bina taşıyıcı sisteminin yangın direncinin belirlenmesinde, yük taşıma
kapasitesi, bütünlüğü ve yalıtımı göz önüne alınır.
(2) Bina taşıyıcı
sistem ve elemanlarının, gerek bir bütün olarak ve gerekse her bir
elemanıyla, bir yangında insanların tahliyesi veya söndürme süresinde
korunmaları için yeterli bir zaman boyunca stabil kalmalarını sağlayacak
şekilde hesaplanarak boyutlandırılması mecburidir.
(3) Yapı elemanları
ile birleşik olarak kullanılan mamuller dâhil olmak üzere, yapı
elemanlarının yangın karşısındaki tepkileri ve dirençleri için ilgili
yönetmelikler ve standartlar esas alınır.
(4) Çevreye yangın
yayma tehlikesi olmayan ve yangın sırasında içindeki yanıcı maddeler çelik
elemanlarında 540 0C
üzerinde bir sıcaklık artışına sebep olmayacak bütün çelik yapılar, yangına
karşı dayanıklı kabul edilir. Alanı 5000 m2’den az
olan tek katlı yapılar hariç olmak üzere, diğer çelik yapılarda, çeliğin
sıcaktan uygun şekilde yalıtılması gerekir. Yalıtım, yangına dayanıklı
püskürtme sıva ile sıvama, yangına dayanıklı boya ile boyama, yangına
dayanıklı malzemeler ile çevreyi sarma, kutuya alma ve kütlesel yalıtım
şeklinde yapılabilir.
(5) Betonarme ve ön
gerilmeli betondan mamul taşıyıcı sistem elemanlarında ilgili yönetmelik ve
standartlara uyulur. Çok katlı ve özellikle yatay yangın bölmeli binalarda,
sistem bir bütün olarak incelenir, eleman genleşmelerinin kısıtlandığı
durumlarda doğan ek zorlamalar göz önünde tutulur. Betonarme veya
betonarme-çelik kompozit elemanların yangına karşı 120 dakika dayanıklı
olabilmesi için, içindeki çelik profil veya donatının en dışta kalan
kısımlarının yani pas payının, kolonlarda en az 4 cm ve döşemelerde en az 2.5 cm kalınlığında beton
ile kaplanmış olması gerekir.
(6) Ahşap elemanların yangın mukavemet hesapları
yanma hızına dayandırılır. Yanma hızı 0.6 ilâ 0.8 mm/dak kabul edilip;
ahşap elemanın bu şekilde azalan en kesitiyle ve güvenlik katsayısı 1.00'e
eşit alınarak, üzerine gelen gerçek yükü taşıyabildiği süre yangın
mukavemet süresi kabul edilir. En az 19 cm kalınlığında kagir taşıyıcı duvar,
kemer, tonoz ve kubbeler, diğer yönetmelik ve standartlara uygun inşa
edilmiş olmaları kaydıyla, 4 saatten kısa süreli yangınlar için ayrı bir
kontrolü gerektirmez.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Yangın
Kompartımanları, Duvarlar, Döşemeler, Cepheler ve Çatılar
Yangın kompartımanları
MADDE 24- (1) Yangın kompartıman duvar ve
döşemelerinin yangına en az direnç sürelerine Ek-3/B’de yer verilmiştir.
(2) İki veya
daha çok bina tarafından ortak kullanılan duvarlar, kazan dairesi, otopark,
ana elektrik dağıtım odaları, yapı içindeki trafo merkezleri, orta gerilim
merkezleri, jeneratör grubu odaları ve benzeri yangın tehlikesi olan kapalı
alanların duvarları ve döşemeleri kompartıman duvarı özelliğinde olur.
(3) İki
veya daha çok binaya ait müşterek duvarlar yangına dayanıklı duvar olarak
inşa edilir. İkiz evleri birbirinden ayıran her duvar yangın duvarı olarak
inşa edilir ve evler ayrı binalar olarak değerlendirilir.
(4) Bina
yüksekliği 21.50 m’den fazla olan konut
harici binalarda ve bina yüksekliği 30.50 m’den fazla olan konut
binalarında atriumlu bölüm hariç, her kat
yangın kompartımanı olarak düzenlenir.
(5) Atriumlu bölümlere, sadece düşük ve orta tehlike sınıflarını
içeren kullanımlara sahip binalarda müsaade edilir. Atrium alanı, hiçbir
noktada 90 m2’den ve karşılıklı iki kenarı arasındaki mesafe 5
m’den az olamaz. Atriumlarda doğal veya mekanik olarak duman kontrolü
yapılır.
(6) Binalarda olması gereken en fazla kompartıman alanına Ek-4’de yer
verilmiştir.
(7)
Yangın kompartımanlarının etkili olabilmesi için,
kompartımanı çevreleyen elemanların yangına dayanıklılığı birleşme
noktalarında da sürekli olur ve kompartımanlar arasında yangına dayanıksız
açıklıklar bulunamaz.
Yangın duvarları
MADDE 25- (1) Bitişik nizam yapıları birbirinden ayıran yangın duvarları, yangına en az 90 dakika
dayanıklı olarak projelendirilir. Yangın duvarlarının cephe ve çatılarda
göstermeleri gereken özellikler ilgili maddelerde belirtilmiştir.
(2) Yangın duvarlarında delik ve boşluk bulunamaz. Duvarlarda kapı ve sabit ışık penceresi gibi
boşluklardan kaçınmak mümkün değil ise, bunların en az yangın duvarının direncinin yarı süresi kadar
yangına karşı dayanıklı olması gerekir. Kapıların kendiliğinden kapanması ve duman
sızdırmaz özellikte olması mecburidir. Bu tür yarı mukavemetli boşlukların
çevresi her türlü yanıcı maddeden arındırılır. Su, elektrik, ısıtma,
havalandırma tesisatının ve benzeri tesisatın yangın duvarından geçmesi hâlinde, tesisat çevresi, açıklık kalmayacak şekilde en az
yangın duvarı yangın dayanım süresi kadar, yangın ve duman geçişine karşı
yalıtılır.
(3) Yüksek binalarda, çöp,
haberleşme, evrak ve teknik donanım gibi, düşey tesisat şaft ve baca
duvarlarının yangına en az 120 dakika ve kapaklarının en az 90 dakika
dayanıklı ve duman sızdırmaz olması gerekir.
Döşemeler
MADDE 26- (1) Bütün döşemelerin yangın duvarı niteliğinde olması gerekir. Döşemelerin yangına dayanım sürelerine Ek-3/B’de yer
verilmiştir.
(2) Döşeme kaplamaları en az
normal alevlenici, yüksek binalarda ise en az zor alevlenici malzemeden
yapılır.
(3) Döşeme üzerinde kolay
alevlenen malzemeden ısı yalıtımı yapılmasına, üzeri en az 2 cm kalınlığında şap
tabakası ile örtülmek şartı ile müsaade edilir.
(4) Ayrık nizamda müstakil konutlar
dışındaki binaların tavan kaplamaları ve asma tavanlarının malzemesinin en
az zor alevlenici olması gerekir.
Cepheler
MADDE 27- (1) Dış
cephelerin, yüksek binalarda yanmaz malzemeden ve diğer binalarda ise, en az
zor alevlenici malzemeden olması gerekir. Cephe elemanları ile alevlerin
geçebileceği boşlukları bulunmayan döşemelerin kesiştiği yerler, alevlerin
komşu katlara atlamasını engelleyecek şekilde
döşeme yangın dayanımını sağlayacak süre kadar yalıtılır.
Çatılar
MADDE 28- (1) Çatıların
inşasında;
a) Çatının çökmesi,
b) Çatıdan yangının girişi ve çatı kaplaması yüzeyinin
tutuşması,
c) Çatının altında ve içinde yangının yayılması,
ç) Çatı ışıklığı üzerindeki rüzgâr etkileri,
d) Çatı ışıklığından binaya yangının nüfuz etmesi,
e) Yangının çatı kaplamasının dış yüzeyi üzerine veya
katmanlarının içerisine yayılması ve alev damlalarının oluşması,
f) Bitişik nizam binalarda, çatılarda çıkan yangının
komşu çatıya sirayeti,
ihtimalleri göz önünde bulundurulur.
(2) Çatıların
oturdukları döşemelerin yatay yangın kesici niteliğinde olması gerekir. Bitişik nizam yapılarda, çatılarda çatı
örtüsü ve izolasyonu olarak normal
ve kolay alevlenen malzemeler kullanılamaz.
(3) Doğal veya yapay taşlardan veyahut beton plaklardan
yapılmış çatı örtüleri ve çatı yalıtımları ile çelikten veya diğer
metallerden yapılmış ve en az zor alevlenen malzemelerden oluşturulan
yalıtım ve çatı üst örtü tabakaları, uçucu yanar parçalara ve ısıl
ışınımına dayanıklı çatı elemanları olarak kabul edilir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Binalarda Kullanılacak Yapı Malzemeleri
Binalarda kullanılacak yapı malzemeleri
MADDE 29-
(1) Yapı malzemeleri; bina ve diğer inşaat işleri de dâhil olmak üzere, bütün yapı işlerinde kalıcı olarak
kullanılmak amacı ile üretilen bütün malzemeleri ifade eder.
(2)
Yangına karşı güvenlik bakımından, kolay alevlenen yapı malzemelerinin
inşaatta kullanılmasına müsaade edilmez. Kolay alevlenen yapı malzemeleri,
ancak, bir kompozit içinde normal alevlenen malzemeye dönüştürülerek kullanılabilir.
(3) Duvarlarda iç
kaplamalar ile ısı ve
ses yalıtımları; en az
normal alevlenici, yüksek binalarda ve kapasitesi 100 kişiden fazla olan
sinema, tiyatro, konferans ve düğün salonu gibi yerlerde ise en az zor
alevlenici malzemeden yapılır. Dış kaplamalar, 2 kata kadar olan binalarda
en az normal alevlenici, yüksek bina sınıfına girmeyen binalarda zor
alevlenici ve yüksek binalarda ise zor yanıcı malzemeden yapılır.
(4) Yüksek binalarda
ıslak hacimlerden geçen branşman boruları hariç olmak üzere, 70 mm’den daha
büyük çaplı tesisat borularının en az zor alevlenici malzemeden olması
gerekir.
(5) Yapı
malzemelerinin yangına tepki sınıflarının belirlenmesinde ilgili yönetmelik
ve standartlar esas alınır.
(6) Malzemelerin yanıcılık sınıflarını gösteren tablolar
aşağıda belirtilmiştir.
a) Ek-2/A’da döşeme malzemeleri hariç olmak üzere, yapı
malzemeleri için yanıcılık sınıfları,
b) Ek-2/B’de döşeme malzemeleri için yanıcılık
sınıfları,
c) Ek-2/C’de yanıcılık sınıfı A1 olan yapı malzemeleri,
ç) Ek-2/Ç’de TS EN 13501-1’e göre malzemelerin
yanıcılık sınıfları.
(7) Yangına dayanım sembollerini ve sürelerini gösteren
tablolar aşağıda belirtilmiştir:
a) Ek-3/A’da yapı elemanlarının yangına dayanım
sembolleri,
b) Ek-3/B’de yapı elemanlarının yangına dayanım süreleri,
c)
Ek-3/C’de bina kullanım sınıflarına göre yangına dayanım süreleri.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Kaçış Yolları, Kaçış Merdivenleri ve Özel Durumlar
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Kaçış güvenliği
esasları
MADDE 30-
(1) İnsanlar tarafından kullanılmak üzere tasarlanan her yapı, yangın veya
diğer acil durumlarda kullanıcıların hızla kaçışlarını sağlayacak yeterli
kaçış yolları ile donatılır. Kaçış yolları ve diğer tedbirler, yangın veya
diğer acil durumlarda can güvenliğinin yalnızca tek bir tedbire
dayandırılmayacağı biçimde tasarlanır.
(2) Her
yapının, yangın veya diğer acil durumlarda yapıdan kaçış sırasında
kullanıcıları, ısı, duman veya panikten doğan tehlikelerden koruyacak
şekilde yapılması, donatılması, bakım görmesi ve işlevini sürdürmesi
gerekir.
(3) Her
yapıda, bütün kullanıcılara elverişli kaçış imkânı sağlayacak şekilde,
yapının kullanım sınıfına, kullanıcı yüküne, yangın korunum düzeyine,
yapısına ve yüksekliğine uygun tip, sayı, konum ve kapasitede kaçış yolları
düzenlenir.
(4) Her yapının
içinde, yapının kullanıma girmesiyle her kesimden serbest ve engelsiz
erişilebilen şekilde kaçış yollarının düzenlenmesi ve bakım altında
tutulması gerekir. Herhangi bir yapının içinden serbest kaçışları
engelleyecek şekilde çıkışlara veya kapılara kilit, sürgü ve benzeri
bileşenler takılamaz. Zihinsel engelli, tutuklu veya ıslah edilenlerin
barındığı, yetkili personeli sürekli görev başında olan ve yangın veya
diğer acil durumlarda kullanıcıları nakledecek yeterli imkânları bulunan
yerlerde kilit kullanılmasına izin verilir.
(5) Her
çıkışın açıkça görünecek şekilde yapılması, ayrıca, çıkışa götüren yolun,
sağlıklı her kullanıcının herhangi bir noktadan kaçacağı doğrultuyu kolayca
anlayabileceği biçimde görünür olması gerekir. Çıkış niteliği taşımayan
herhangi bir kapı veya bir çıkışa götüren yol gerçek çıkışla
karıştırılmayacak şekilde düzenlenir veya işaretlenir. Bir yangın hâlinde
veya herhangi bir acil durumda, kullanıcıların yanlışlıkla çıkmaz alanlara
girmemeleri ve kullanılan odalardan ve mekânlardan geçmek zorunda
kalmaksızın bir çıkışa veya çıkışlara doğrudan erişmeleri için gerekli
tedbirler alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
Kaçış Yolları
Kaçış Yolları
MADDE 31- (1)
Kaçış yolları, bir yapının herhangi bir noktasından yer seviyesindeki
caddeye kadar olan devamlı ve engellenmemiş yolun tamamıdır. Kaçış yolları
kapsamına;
a) Oda
ve diğer bağımsız mekânlardan çıkışlar,
b) Her kattaki koridor ve benzeri geçitler,
c) Kat çıkışları,
ç) Zemin kata ulaşan merdivenler,
d) Zemin katta merdiven ağızlarından aynı katta
yapı son çıkışına götüren yollar,
e) Son çıkış,
dâhildir.
(2)
Asansörler kaçış yolu olarak kabul edilmez.
(3)
Kaçış yollarının belirlenmesinde yapının kullanım sınıfı, kullanıcı yükü,
kat alanı, çıkışa kadar alınacak yol ve çıkışların kapasitesi esas alınır.
Her katta, o katın kullanıcı yüküne ve en uzun kaçış uzaklığına göre çıkış
imkânları sağlanır.
(4)
Zemin kat üzerindeki herhangi bir katta düzenlenen kaçış merdivenleri bütün
normal katlara aynı zamanda hizmet verebilir. Zemin altındaki herhangi bir
katta düzenlenen kaçış merdivenleri de bütün bodrum katlara hizmet
verebilir.
(5)
Değişik bölümleri veya katları, değişik tipte kullanımlar için tasarlanan
veya içinde aynı zamanda değişik amaçlı kullanımların sürdürüldüğü
yapılarda, yapı bütününe veya kat bütününe ilişkin gerekler, en sıkı kaçış
gerekleri olan kullanım tipi esas alınarak tespit edilir veya her bir yapı
bölümüne ilişkin gerekler ayrı ayrı belirlenir.
(6)
Tuvaletler, soyunma odaları, depolar ve personel kantinleri gibi mekânlar,
holler ve koridorlar gibi diğer mekânlara hizmet veren ancak diğer mekânlar
ile aynı katta olduğu hâlde aynı zamanda kullanılmayan mekânların döşeme
alanları, yer aldıkları katın kullanıcı yükü hesaplanmalarında dikkate
alınmayabilir.
(7) Bir
katı geçmeyen açık merdivenler, yürüyen merdivenler ve dışarıya açılan
rampalar, bina dışına ulaşım noktasına veya korunmuş kaçış noktasına olan
uzaklıklar, tek yönde ve iki yönde korunmuş kaçış yollarına olan ve
Ek-5/B’de belirtilen uzaklıklara uygun olmak şartıyla, ikinci kaçış yolu
olarak kabul edilir.
Çıkış kapasitesi ve
kaçış uzaklığı
MADDE 32-
(1) Kullanıcı yükü katsayısı olarak, gerekli kaçış ve panik hesaplarında
kullanılmak üzere Ek-5/A’da belirtilen değerler esas alınır.
(2) Çıkış
genişliği için, çıkış kapıları, kaçış merdivenleri, koridorlar ve diğer
kaçış yollarının kapasiteleri 50
cm’lik genişlik birim alınarak hesaplanır. Birim
genişlikten geçen kişi sayısı bina kullanım sınıflarına göre Ek-5/B’de
gösterilmiştir.
(3) Kaçış
uzaklığı, kullanım sınıfına göre Ek-5/B’de belirtilen değerlerden daha
büyük olamaz.
(4)
Kullanılan bir mekân içindeki en uzak noktadan en yakın çıkışa olan
uzaklık, Ek-5/B’de belirlenen sınırları aşamaz.
(5) Odalara, koridorlara ve benzeri alt bölümlere
ayrılmış büyük alanlı bir katta, direkt (kuş uçuşu) kaçış uzaklığı
Ek-5/B’de izin verilen en çok kaçış uzaklığının 2/3’ünü aşmıyor ise kabul
edilir.
(6)
Kaçış uzaklığı ölçülecek en uzak nokta mekân içinde mekânı çevreleyen
duvarlardan 40 cm
önde alınır.
(7)Yangına en az 60 dakika dayanıklı ve duman
geçişi önlenmiş yatay tahliye alanı sağlanan hastane gibi yerlerde kaçış
uzaklığı, yatay tahliye alanına götüren koridorun çıkış kapısına kadar olan
ölçüdür. Her yatay tahliye alanından en az bir korunumlu kaçış yoluna
ulaşılması gerekir.
(8) Zemin kattaki dükkân ve benzeri yerlerde kişi
sayısı 50’nin altında ve kaçış uzaklığı en uzak noktadan dış ortama açılan
kapıya olan uzaklık 25 m’den az ise, bina dışına tek çıkış yeterli kabul
edilir.
Kaçış yolu
sayısı ve genişliği
MADDE 33- (1) Toplam çıkış genişliği, 32 nci maddeye göre
hesaplanan bir kattaki kullanım alanlarındaki toplam kullanıcı sayısının
birim genişlikten geçen kişi sayısına bölümü ile elde edilen değerin 0.5 m ile çarpılması ile
bulunan değerden az olamaz. Hiçbir çıkış veya kaçış merdiveni veyahut diğer
kaçış yolları, hesaplanan bu değerlerden ve 80 cm’den daha dar
genişlikte ve toplam kullanıcı sayısı 50 kişiden fazla olan katlarda bir
kaçış yolunun genişliği 100
cm'den az olmayacak şekilde çıkış sayısı bulunur.
Kaçış yolu, bu özelliği dışında, yapının mekânlarına hizmet veren koridor
ve hol olarak kullanılıyor ise, 110 cm’den az genişlikte olamaz.
(2) Yüksek binalarda kaçış yollarının ve
merdivenlerin genişliği 120
cm’den az olamaz.
(3)
Genişliği 200 cm’yi aşan merdivenler, korkuluklar ile 100 cm’den az olmayan
ve 160 cm’den fazla olmayan parçalara ayrılır. Kaçış yolu koridoru
yüksekliği 210 cm’den az olamaz.
(4) İki
çıkış gereken mekânlarda, her bir çıkışın toplam kullanıcı yükünün en az
yarısını karşılayacak genişlikte olması gerekir.
(5)
Genişlikler, temiz genişlik olarak ölçülür. Kaçış merdivenlerinde ve çıkış
kapısında temiz genişlik aşağıda belirtilen şekilde ölçülür:
a) Kaçış
merdivenlerinde temiz genişlik hesaplanırken, küpeştenin yaptığı çıkıntının
80 mm’si temiz genişliğe dâhil edilir.
b) Çıkış
kapısında; tek kanatlı kapıda temiz genişlik, kapı kasası veya lamba
çıkıntısı ile 90 derece açılmış kanat yüzeyi arasındaki ölçüdür. Tek
kanatlı bir çıkış kapısının temiz genişliği 80 cm’den az ve 120 cm’den çok olamaz.
İki kanatlı kapıda temiz genişlik, her iki kanat 90 derece açık durumdayken
kanat yüzeyleri arasındaki ölçüdür.
(6)
Bütün çıkışların ve erişim yollarının aşağıda belirtilen şartlara uygun
olması gerekir:
a) Çıkışların ve erişim yollarının
açıkça görülebilir olması veya konumlarının simgeler ile vurgulanması ve
her an kullanılabilmesi için engellerden arındırılmış hâlde bulundurulması
gerekir.
b) Bir
yapıda veya katlarında bulunan her kullanıcı için, diğer kullanıcıların
kullanımında olan odalardan veya mekânlardan geçmek zorunda kalınmaksızın,
bir çıkışa veya çıkışlara doğrudan erişim sağlanması gerekir.
Yangın güvenlik holü
MADDE 34- (1) Yangın güvenlik holleri; kaçış merdivenlerine
dumanın geçişinin engellenmesi, söndürme ve kurtarma elemanlarınca
kullanılması ve gerektiğinde engellilerin ve yaralıların bekletilmesi için
yapılır. Hollerin, kullanıcıların kaçış yolu içindeki hareketini
engellemeyecek şekilde tasarlanması şarttır.
(2) Yangın güvenlik hollerinin
duvar, tavan ve tabanında hiçbir yanıcı malzeme kullanılamaz ve bu
hollerin, yangına en az 120 dakika dayanıklı duvar ve en az 90 dakika
dayanıklı duman sızdırmaz kapı ile
diğer bölümlerden ayrılması gerekir.
(3) Yangın güvenlik hollerinin
taban alanı, 3 m²’den az, 6 m2’den fazla ve kaçış yönündeki
boyutu ise 1.8 m’den
az olamaz.
(4) Acil durum asansörü önünde
yapılacak yangın güvenlik holü alanı, 6 m2’den az, 10 m2’den
çok ve herhangi bir boyutu 2
m’den daha az olamaz.
(5) Döşemeye, asansör holünde
çıkış kapısına doğru 1/200’ü aşmayacak bir eğim verilir.
(6)
Konutlar için özel durumlar hariç olmak üzere, bodrum katlarda merdiven
yuvaları ile asansör kapıları önünde, yüksek binalarda kaçış merdiven
yuvaları ile acil durum asansörü önünde yangın güvenlik holü yapılır.
(7)
Yapı yüksekliği 51.50 m’den
az olan binalarda parlayıcı madde ihtiva etmeyen ve kullanım alanlarından kapı ile
ayrılan koridor ve hollerden kaçış merdivenine ulaşılıyor ise, yangın
güvenlik holü gerekli değildir.
(8) Yangın güvenlik hollerinin
kullanmaya uygun şekilde boş bulundurulmasından, bina veya işyeri sahibi ve
yöneticileri sorumludur.
Kaçış yolları gerekleri
MADDE 35-
(1) Bütün yapılar için bu Kısımda belirtilen imkânlardan biri veya daha
fazlası kullanılarak kaçış yolları sağlanır. Yapının kullanımda olduğu
sürece zorunlu çıkışların kolayca erişilebilir, kapıların açılabilecek
durumda olması ve önlerinde engelleyicilerin bulunmaması gerekir.
Korunumlu iç kaçış koridorları ve geçitler
MADDE 36-
(1) Korunumlu iç kaçış koridorları ve geçitler için aşağıda belirtilen
şartlar aranır:
a) Bir
binada veya bina katında, kaçış yolu olarak hizmet veren korunumlu
koridorların veya korunumlu hollerin yangına dayanım sürelerinin Ek-3/B ve
Ek-3/C’de belirtilen sürelere uygun olması mecburidir.
b) İç kaçış koridorlarının ve
geçitlerin aşağıda belirtilen özelliklerde olması gerekir.
1) Bir iç kaçış koridoruna
veya geçidine açılan çıkış kapılarının, kaçış merdivenlerine açılan çıkış
kapılarına eşdeğer düzeyde yangına karşı dayanıklı olması ve otomatik
olarak kendiliğinden kapatan düzenekler ile donatılması mecburidir.
2) İç kaçış koridorunun en az
genişliği ve kapasitesi, 33 üncü maddeye göre belirlenen değerlere uygun
olmak zorundadır.
3) Kaçış koridoru boyunca
döşemede yapılacak dört basamaktan az kot farkları, en çok % 10 eğimli
rampalarla bağlanır. Bu rampaların zemininin kaymayı önleyen malzeme ile
kaplanması şarttır.
Dış kaçış geçitleri
MADDE 37-
(1) Kaçış yolu olarak, bir iç koridor yerine dış geçit kullanılabilir. Ancak,
dış geçide bitişik yapı dış duvarında düzenlenecek duvar boşluklarına
konulacak menfezlerin yanmaz nitelikte olması, boşluğun parapet üst kotu
ile döşeme bitmiş kotu arasında 1.8 m veya daha fazla yükseklikte kalması
ve bu tür havalandırma boşluklarının bir kaçış merdivenine ait herhangi bir
duvar boşluğuna 3.0 m’den
daha yakın olmaması şarttır.
(2) Bir
dış geçide açılan çıkış kapısının, yangına karşı 30 dakika dayanıklı olması
ve kendiliğinden kapatan düzenekler ile donatılması gerekir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kaçış Merdivenleri
Kaçış
merdivenleri
MADDE 38-
(1) Yapının ortak merdivenlerinin yangın ve diğer acil hâllerde
kullanılabilecek özellikte olanları, kaçış merdiveni olarak kabul edilir.
(2) Kaçış merdivenleri, yangın ve diğer acil hâl
tahliyelerinde kullanılan kaçış yolları bütününün bir parçasıdır ve diğer
kaçış yolları öğelerinden bağımsız tasarlanamazlar.
(3) Kaçış merdivenlerinin duvar, tavan ve tabanında
hiçbir yanıcı malzeme kullanılamaz ve bu merdivenler, yangına en az 120 dakika dayanıklı duvar ve en az 90 dakika dayanıklı duman
sızdırmaz kapı ile diğer bölümlerden ayrılır.
(4) Kaçış merdivenlerinin kullanıma uygun şekilde
boş bulundurulmasından, bina veya işyeri sahibi ve yöneticileri sorumludur.
Acil çıkış zorunluluğu
MADDE 39- (1) Bütün yapılarda, aksi belirtilmedikçe, en
az 2
çıkış tesis edilmesi ve çıkışların korunmuş olması gerekir.
(2) Çıkış sayısı, 33 üncü madde esas
alınarak belirlenecek sayıdan az olamaz. Aksi belirtilmedikçe, 25 kişinin aşıldığı yüksek tehlikeli yerler
ile 50 kişinin aşıldığı her mekânda en az 2 çıkış bulunması şarttır. Kişi
sayısı 500 kişiyi geçer ise, en az 3 çıkış ve 1000 kişiyi geçer ise, en az
4 çıkış bulunmak zorundadır.
(3) Kapıların birbirinden olabildiğince uzakta
olması gerekir. Bölünmemiş tek mekânlarda iki kapı gerekiyor ise, kapılar
arasındaki mesafe yağmurlama sistemi bulunmadığı takdirde diyagonal
mesafenin 1/2’sinden ve yağmurlama sistemi mevcut ise, diyagonal mesafenin
1/3’ünden az olamaz.
(4) Bir koridor içindeki iki kaçış merdiveni
arasındaki mesafe, yağmurlama sistemi olmayan yapılarda koridor uzunluğunun
yarısından ve yağmurlama sistemi olan yapılarda ise, koridor uzunluğunun
1/3’ünden az olamaz.
Kaçış merdiveni yuvalarının yeri ve düzenlenmesi
MADDE 40- (1)
Yangın hangi noktada çıkarsa çıksın, o kotta bütün insanların çıkışlarının
sağlanması için kaçış yollarının ve kaçış
merdivenlerinin birbirlerinin alternatifi olacak şekilde konumlandırılması
gerekir. Kaçış yolları ve kaçış
merdivenleri, yan yana yapılamaz. Kaçış merdivenine giriş ile kat sahanlığının
aynı kotta olması gerekir. Genel merdivenlerden geçilerek kaçış merdivenine ulaşılamaz.
Kaçış merdiveni yuvalarının yerinin belirlenmesinde, en uzak kaçış mesafesi
ve kullanıcı yükü esas alınır.
(2)
Merdiven yuvalarının yeri, binadaki insanların güvenlikle bina dışına
kaçışlarını kolaylaştıracak şekilde seçilir. Kaçış merdivenlerinin,
başladıkları kottan çıkış kotuna kadar süreklilik göstermesi gerekir.
(3)
Bodrum katlarda ve yüksek binalarda kaçış
merdivenlerine bir yangın güvenlik holünden veya korunumlu bir holden
geçilerek girilmesi zorunludur.
Kaçış merdiveni özellikleri
MADDE 41- (1)
Kaçış merdivenlerinin kapasite ve
sayı bakımından en az yarısının doğrudan bina dışına açılması gerekir.
(2) Kaçış merdiveninin,
zemin düzeyindeki dışarı çıkışın görülebildiği ve engellenmediği hol,
koridor, fuaye, lobi gibi bir dolaşım alanına inmesi hâlinde, kaçış
merdiveninin indiği nokta ile dış açık alan arasındaki uzaklık, kaçış
merdiveni bir kattan daha fazla kata hizmet veriyor ise 10 m’yi aşamaz.
Yağmurlama sistemi olan yapılarda bu uzaklık en fazla 15 m olabilir. Dışa açık
alanın, kaçış merdiveninin indiği noktadan açıkça görülmesi ve güvenlikli
bir şekilde doğrudan erişilebilir olması gerekir. İç kaçış merdivenlerinden
boşalan kullanıcı yükünü karşılayacak yeterli genişlikte dışa açık kapı
bulunması şarttır.
(3) Kaçış merdivenlerinde her döşeme
düzeyinde 17 basamaktan çok olmayan ve 4 basamaktan az olmayan aralıkla
sahanlıklar düzenlenir.
(4)
Sahanlığın en az genişliği ve uzunluğu, merdivenin genişliğinden az olamaz.
Basamakların kaymayı önleyen malzemeden olması şarttır.
(5)
Kaçış merdiveni sahanlığına açılan kapılar
hiçbir zaman kaçış yolunun 1/3’ nden fazlasını daraltacak şekilde
konumlandırılamaz.
(6) Merdivenlerde
baş kurtarma yüksekliğinin, basamak üzerinden en az 210 cm ve sahanlıklar
arası kot farkının en çok 300
cm olması gerekir.
(7)
Herhangi bir kaçış merdiveninde basamak yüksekliği 175 mm’den çok ve
basamak genişliği 250 mm’den az olamaz.
(8) Kaçış
için kullanılmasına izin verilen merdivenlerde, basamağın kova hattındaki
en dar basamak genişliği, konutlarda 100 mm’den ve diğer yapılarda 125 mm' den az olamaz.
Her kaçış merdiveninin her iki yanında duvar, korkuluk veya küpeşte
bulunması gerekir.
(9)
Kaçış merdiveni yuvasına ve yangın güvenlik holüne elektrik ve mekanik
tesisat şaftı kapakları açılamaz.
Dış kaçış merdivenleri
MADDE 42- (1)
Dışarıda yapılan açık kaçış merdiveni, ilgili gereklere uyulması şartıyla
iç kaçış merdivenleri yerine kullanılabilir. Dış kaçış merdiveninin
korunumlu yuva içinde bulunması şart değildir.
(2) Açık dış kaçış
merdiveninin herhangi bir bölümüne, yanlardan yatay ve alttan düşey uzaklık
olarak 3 m
içerisinde merdivenin özelliklerinden daha az korunumlu kapı ve pencere gibi
duvar boşluğu bulunamaz.
(3) Bina
yüksekliği 21.50 m’den fazla olan binalarda, bina dışında açık
merdivenlere izin verilmez.
Dairesel merdiven
MADDE 43- (1) Dairesel merdivenler; yanmaz
malzemeden yapılmaları ve en az 100 cm genişlikte olmaları hâlinde,
kullanıcı yükü 25 kişiyi aşmayan herhangi bir kattan, ara kattan, veya
balkonlardan zorunlu çıkış olarak hizmet verebilir. Belirtilen şartları
sağlamayan dairesel merdivenler, zorunlu çıkış olarak kullanılamaz.
(2)
Dairesel merdivenler 9.50
m'den daha yüksek olamaz.
(3)
Basamağın kova merkezinden en fazla 50 cm uzaklıktaki basış genişliği 250
mm’den az olamaz.
(4)
Basamak yüksekliği 175 mm'den
çok olamaz.
(5) Baş
kurtarma yüksekliği 2.50
m'den az olamaz.
Kaçış rampaları
MADDE 44- (1)
İç ve dış kaçış rampaları, aşağıda belirtilen esaslara uygun olmak
şartıyla, kaçış merdivenleri yerine kullanılabilir:
a) Kaçış
rampalarının eğimi % 10'dan daha dik olamaz. Kaçış rampaları düz kollu olur
ve doğrultu değişiklikleri sadece sahanlıklarda yapılır. Ancak, herhangi
bir yerindeki eğimi 1/12'den daha fazla olmayan kaçış rampaları kavisli
yapılabilir.
b) Bütün
kaçış rampalarının başlangıç ve bitiş düzeylerinde ve gerektiğinde ara
düzeylerde yatay düzlüklerin, yani sahanlıkların bulunması gerekir. Kaçış
rampalarına giriş ve rampalardan çıkış için kullanılan her kapıda, yatay
sahanlıklar düzenlenir. Sahanlığın en az genişliği ve uzunluğu, rampa
genişliğinden az olamaz. Ancak, düz kollu bir rampada sahanlık uzunluğunun
1 m’den daha büyük olması gerekmez.
c) Kaçış
rampalarına, merdivenlere ilişkin gereklere uygun biçimde duvar, korkuluk
veya küpeştelerin yapılması mecburidir.
ç) Bütün
kaçış rampalarında kaymayı önleyen yüzey kaplamalarının kullanılması
şarttır.
d) Kaçış
rampaları, kaçış merdivenlerine ilişkin gereklere uygun şekilde
havalandırılır.
e) Kaçış
yolu olarak yalnızca tek bir bodrum kata hizmet veren kaçış rampalarının
korunumlu yuva içinde bulunması gerekmez.
(2) Araç
rampaları, kaçış rampası olarak kabul edilmez.
Kaçış merdiveni havalandırması
MADDE 45- (1)
Bütün kaçış merdivenlerinin, doğal yolla veya Altıncı Kısımdaki gereklere
uygun olarak mekanik yolla havalandırılması veya basınçlandırılması
gerekir. Kaçış merdiveni ve kullanım alanları, aydınlatma ve havalandırma
amacı ile aynı aydınlığı veya baca boşluğunu paylaşamaz.
Bodrum kat kaçış
merdivenleri
MADDE 46- (1) Bir yapının bodrum katına hizmet veren herhangi
bir kaçış merdiveninin, kaçış merdivenlerinde uyulması gereken bütün
şartlara uygun olması gerekir.
(2) Normal kat merdiveninin devam ederek bodrum
kata hizmet vermesi hâlinde, aşağıda belirtilen esaslara uyulur:
a) Merdiven, bodrum katlar dâhil 4 kattan çok kata
hizmet veriyor ise, konutlar için özel durumlar hariç olmak üzere, bodrum
katlarda merdivene giriş için yangın güvenlik holü düzenlenir.
b)
Herhangi bir acil durumda üst katları terk eden kullanıcıların bodrum kata
inmelerini önlemek için, merdivenin zemin düzeyindeki sahanlığının bodrum
merdiveninden kapı veya benzeri bir fiziki engel ile ayrılması veya
görülebilir uygun yönlendirme yapılması gerekir.
Kaçış yolu kapıları
MADDE 47- (1) Kaçış yolu kapılarının en az
temiz genişliği 80 cm’den ve yüksekliği 200 cm’den az olamaz. Kaçış yolu
kapılarında eşik olmaması gerekir. Dönel kapılar ile turnikeler,
çıkış kapısı olarak kullanılamaz.
(2)
Kaçış yolu kapıları kanatlarının, kullanıcıların hareketini engellememesi
gerekir. Kullanıcı yükü 50 kişiyi aşan mekânlardaki çıkış kapılarının kaçış
yönüne doğru açılması şarttır. Kaçış yolu kapılarının el ile açılması ve
kilitli tutulmaması gerekir.
(3)
Kaçış merdiveni ve yangın güvenlik holü kapılarının; duman sızdırmaz ve 4
kattan daha az kata hizmet veriyor ise en az 60 dakika, bodrum katlara ve 4
kattan daha fazla kata hizmet veriyor ise en az 90 dakika yangına karşı
dayanıklı olması şarttır. Kapıların, kendiliğinden kapatan düzenekler ile
donatılması ve itfaiyecilerin veya görevlilerin gerektiğinde dışarıdan
içeriye girmelerine imkân sağlayacak şekilde olması gerekir.
(4)
Kaçış kapısında, tek kanatlı kapıda temiz genişlik, kapı kasası veya lamba
çıkıntısı ile 90 derece açılmış kanat yüzeyi arasındaki ölçüdür. Tek
kanatlı bir çıkış kapısının temiz genişliği 80 cm’den az ve 120 cm’den çok
olamaz. İki kanatlı kapıda temiz genişlik, her iki kanat 90 derece açık
durumda iken, kanat yüzeyleri arasındaki ölçüdür.
(5)
Merdivenden tabii zemin seviyesinde güvenlikli bir alana açılan bütün kaçış
yolu kapıları ile bir kattaki kişi sayısının 100’ü geçmesi hâlinde, kaçış
merdiveni, kaçış koridoru ve yangın güvenlik holü kapıları, kaçış yönünde
kapı kolu kullanılmadan açılabilecek şekilde düzenlenir.
(6)
Kapıların en çok 110 N kuvvetle açılabilecek şekilde tasarlanması gerekir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bina Kullanım Sınıflarına
Göre Özel Düzenlemeler
Konutlar
MADDE 48- (1)
Bodrum katlar dâhil 4 katı geçmeyen konutlar ile, tek evler, ikiz evler ve
sıra evler gibi konutlar ve tek bir kullanıma hizmet veren bir yapıda veya yapının ayrılmış
bir bölümünde kaçışlar; kaçış mesafesi aranmaksızın normal merdivenlerle
sağlanabilir. Bu merdivenlerde başka herhangi bir özellik aranmaz.
(2)
Birinci fıkrada belirtilenler dışındaki konutlarda, konut içindeki herhangi
bir noktadan çıkış kapısına kadar olan uzaklığın 20 m’yi geçmemesi gerekir. İkiden
çok ara kat bulunmayan apartman dairelerinde tek kapı bulunması hâlinde, bu
kapı üst katta düzenlenemez. Üstteki katın döşeme alanı, bu kat için ayrı
bir çıkış sağlanmadıkça 70 m2’yi aşamaz.
(3)
Konut birimlerinden bütün çıkışların, kaçış merdivenlerine veya güvenli bir
açık alana doğrudan erişim imkânı sağlayacak şekilde olması gerekir.
(4)
Kaçış uzaklığı, apartman dairelerinin kapısından başlanarak ölçülür. Bir
apartman dairesi için aynı kat düzeyinde iki kapı gerektiğinde, yalnızca
tek doğrultuda kaçış veya tek bir kaçış merdiveni sağlanıyor ise, kaçış
uzaklığı en uzaktaki kapıdan başlanarak ve iki ayrı doğrultuda kaçış imkânı
sağlanabiliyor ise, kaçış uzaklığı her bir kapıdan başlanarak ölçülür.
(5)
Kaçış mesafeleri uygun olmak şartıyla, sadece konut olarak kullanılan
binalarda kaçış merdivenleri aşağıdaki şekilde düzenlenir:
a) Yapı
yüksekliği 21.50 m’nin
altındaki konutlarda korunumsuz normal merdiven kaçış yolu olarak kabul
edilir ve ikinci çıkış aranmaz.
b) Yapı
yüksekliği 21.50 m’den
fazla ve 30.50 m’den
az olan konutlarda, en az 2 merdiven düzenlenmesi, merdivenlerden en az
birisinin korunumlu olması ve her daireden korunumlu merdivene ulaşılması
gerekir.
c) Yapı yüksekliği 30.50 m’den fazla ve 51.50 m’den az olan
konutlarda, birbirlerine alternatif, her ikisi de korunumlu ve en az
birinde yangın güvenlik holü düzenlenmiş veya basınçlandırma uygulanmış 2
kaçış merdiveni yapılması mecburidir.
ç) Yapı yüksekliği 51.50 m’den yüksek olan
konutlarda, birbirlerine alternatif ve yangın güvenlik holü olan ve
basınçlandırılan en az 2 adet kaçış merdiveni yapılması şarttır.
(6) Konut yapılarının, farklı
amaçla kullanılan bodrum katlarında ortak merdivenlerin ve kaçış
merdivenlerinin önüne yangın güvenlik hacmi düzenlenmesi gerekir.
Sağlık yapıları
MADDE 49- (1) Sağlık yapıları kapsamında olan,
hastanelerde, yaşlılar için dinlenme ve bakım evleri ve bedensel ve
zihinsel engelliler için olan bakım evlerinde aşağıda belirtilen şartlara
uyulur:
a) Kullanıcı yükü 15 kişiyi aşan herhangi bir hasta
yatak odası veya süit oda için birbirinden uzakta konuşlandırılmış 2 kapı
bulunması gerekir.
b) Hastanelerde ve bakım evlerinde, korunumlu yatay
tahliye alanları teşkil edilir. Yatay tahliye alanlarının hesaplanmasında
kullanıcı yükü 2.8 m²/kişi alınır.
(2) Hastanelerde koridor genişlikleri 2 m’den az olamaz.
Oteller, moteller ve yatakhaneler
MADDE 50- (1) Otellerin, motellerin ve diğer binaların
yatakhane olarak kullanılan bölümlerinin aşağıda belirtilen şartlara uygun
olması gerekir:
a) Yatak odaları, iç koridordan en az 60 dakika
yangına karşı dayanıklı bir duvar ile ayrılır. Toplam yatak sayısı 20’den
fazla veya kat sayısı ikiden fazla olan otellerde her katta en az 2 çıkış
sağlanır. Yatak sayısı 20’den az ve yapı yüksekliği 15.50 m’den az olan
bina veya bloklarda ise, merdiven korunumlu yapıldığı veya
basınçlandırıldığı takdirde, tek merdiven yeterli kabul edilir.
b) İç koridora açılan kapıların yangına karşı en az
30 dakika dayanıklı olması ve kendiliğinden kapatan düzenekler ile
donatılması gerekir.
c) İç koridorlar, bir dış duvarda yer alan
boşluklar ile doğal yolla
havalandırılır veya mekanik duman
tahliyesi yapılır.
ç) Yatak odası koridoruna açılan diğer odaların
veya koridorun bir parçasını oluşturup kaçışları tehlikeye sokabilecek
diğer mekânlar için, yatak odalarıyla aynı düzeyde bir kompartıman
özelliğinin sağlanması şarttır.
(2) Bir dış koridor ile erişilen otel yatak
odalarının aşağıda belirtilen şartlara uygun olması gerekir.
a) Yatak odalarının, yangına en az 60 dakika
dayanıklı bir duvar ile dış koridordan ayrılması gerekir. Ancak, parapet
üst kotu koridor bitmiş döşeme üst kotundan 1.1 m veya daha yukarda
konumlandırılan yanmaz malzemeden yapılmış havalandırma boşlukları için bu
şart aranmaz.
b) Dış koridora açılan kapıların yangına karşı en
az 30 dakika dayanıklı olması ve kendiliğinden kapatan düzenekler ile
donatılması gerekir.
c) Dış koridorlarda dış kaçış geçitlerine ilişkin
en az genişlik, döşemede kot değişimleri, çatı korunumu koridor dış kenarı
boyunca korkuluk yapılması ve benzeri şartlara uyulması gerekir.
(3) Otel yatak odasında veya süit odada en uzak bir
noktadan çıkış kapısına kadar ölçülen uzaklığın 15 m’yi aşmaması hâlinde,
tek kaçış kapısı bulunması yeterli kabul edilir. Ancak:
a) Otel yatak odasında veya süit odada en uzak bir
noktadan çıkış kapısına kadar ölçülen uzaklığın 15 m’yi aşması hâlinde,
birbirinden uzakta konuşlandırılmış en az 2 çıkış kapısı bulunması gerekir.
b) Tamamı yağmurlama sistemi ile donatılmış
otellerin yatak odalarında veya süit odalarında, en uzak bir noktadan
kapıya kadar ölçülen uzaklığın 20 m’yi aşmaması gerekir.
(4) Kaçış uzaklığı, yatak odası veya süit odanın
çıkış kapısından başlayarak bir kaçış merdivenine, dış kaçış geçidine veya
dış açık alana açılan çıkış kapısına kadar olan ölçüdür.
(5) Koridor boyunca yalnızca tek yönde kaçış imkânı
var ise, kaçış uzaklığı en uzaktaki yatak odası çıkış kapısından itibaren
ölçülür. İki yönde kaçış sağlanabiliyor ise, kaçış uzaklığı her bir yatak
odasının çıkış kapılarından ölçülür.
(6) Doğal veya mekanik yolla havalandırılmayan iç
koridorlar; yağmurlama sistemi olan binalarda 45 m ve yağmurlama sistemi
bulunmayan binalarda 30 m
aralıklarla duman kesicileri ile bölümlendirilir ve buralarda aşağıdaki
şartlara uyulur:
a) Duman kesicileri yangına en az 60 dakika
dayanıklı olur. Bölme içinde yer alan kaçış kapılarının yangına en az 60 dakika dayanıklı
ve duman sızdırmaz nitelikte olması şarttır. Duman kesicilerin, koridoru
kuşatan duvar da dâhil olmak üzere, bütün kat yüksekliğince tavana veya
çatı örtüsünün altına kadar devam etmesi ve ara kesitleri sıkıca kapatması
gerekir.
b) Duman kesicileri ile oluşturulan bölmelerin her
birinden bir çıkışa, kaçış merdivenine, dış kaçış geçidine veya kaçış
rampasına doğrudan engelsiz erişim imkânı sağlanması gerekir.
c) Duman sızdırmaz kapılara, camlı kapılar hariç
olmak üzere, alanı her bir kanat yüzey alanının en az % 25’i değerinde net
görüş sağlayan cam paneller konulur.
ç) Duman sızdırmaz kapılar tek veya çift kanatlı
olabilir. Ancak, kendiliğinden kapatan düzenekler ile donatılması ve kanatların,
içinde yer aldığı boşluğu bütünüyle kapatması şarttır. Kasaların duvar
boşluğuna sıkıca yerleştirilmesi ve kanat ile döşeme arasındaki aralığın 4
mm’yi aşmaması gerekir.
d) Duman sızdırmaz kapıların normal olarak kapalı durumda
tutulması gerekir. Ancak, bu kapılar algılama sistemi yolu ile çalışan
elektro-manyetik veya elektro-mekanik düzenekler ile otomatik olarak
kapatılabiliyor ise açık durumda tutulabilir.
Toplanma amaçlı binalar
MADDE 51- (1) Tiyatro, sinema, oditoryum, konser
salonu ve bunlar gibi sabit koltuklu toplantı amaçlı salonlarda iki koltuk
sırası arasındaki geçitlerin aşağıda belirtilen şekilde olması gerekir:
a)
Salonlarda ve balkonlarda kapılara veya çıkış kapılarına götüren ve genişliği
koridor genişliğinden az olmayan ara dolaşım alanlarının sağlanması
gerekir.
b)
Koltuk sıralarının oluşturduğu kümeler arasında dolaşım alanlarının
düzenlenmesi ve bir koltuk sırası içindeki koltuk sayısının Ek-6'da
belirtilen şartlara uygun olması gerekir. Sıra iç geçiş temiz genişliği 30 cm’den az olamaz ve bu
genişlik sıranın arkasından otomatik kalkan koltuklar dâhil olmak üzere,
dik durumdaki koltuğun en yakın çıkıntısına kadar yatay olarak ölçülür.
Sıra iç geçiş genişliğinin bütün sıra boyunca sabit tutulması gerekir.
c) Ara
dolaşım alanlarında eğim % 10’u aşmadıkça kot değişimlerinin çözümü için
basamak yapılamaz.
ç) Ara
dolaşım alanlarında, basamakların eğimi 30 dereceyi veya rampa eğimi % 10’u
aştığı takdirde, koltukları yandan kuşatan korkulukların yapılması gerekir.
d) Ara
dolaşım alanlarını oluşturan basamakların ve rampaların bitiş
kaplamalarında kaymayı önleyen malzemeler kullanılması şarttır.
e) Her
bir basamağın, genel aydınlatmanın kesilmesi hâlinde net olarak
görülebilecek şekilde ışıklandırılması gerekir.
(2)
Tiyatro, sinema veya konser salonlarında gerekli çıkışların sayısının ve
kapasitesinin en az yarısının, kendi kompartımanı kapsamında düşünülmesi
gerekir.
Fabrika, imalathane, dükkân,
depo ve
büro binaları
MADDE 52- (1)
Fabrika, imalathane, dükkân ve depo binalarında en az 2 bağımsız kaçış
merdiveni veya başka çıkışların sağlanması gerekir. Ancak,
a)
Yapımda yanmaz ürünler kullanılmış olması,
b) Bina
yüksekliğinin 15.50 m’yi
veya yapı yüksekliğinin 21.50
m’yi aşmaması,
c) İmalat
ve depolamada kolay alevlenici ve parlayıcı maddeler kullanılmıyor olması,
ç)
Herhangi bir kat üzerindeki en fazla kaçış uzaklığının Ek-5/B’deki
uzaklıklara uygun olması,
d)
Fabrika, imalathane, dükkân ve antrepo binalarında, servis bacaları,
asansör kuyuları, tuvaletler ve merdivenler gibi alanlar da dâhil olmak
üzere, herhangi bir katın brüt alanının 185 m²’yi aşmaması,
şartlarının
hepsinin birlikte gerçekleşmesi hâlinde tek kaçış merdivenine izin verilir.
(2) Büro
binalarının yapımında yanmaz ürünler kullanılmış ve bina yüksekliği 15.50 m’yi veya yapı
yüksekliği 21.50 m’yi
veya yapı inşaat alanı 1500 m2’yi aşmıyor ise, tek kaçış
merdivenine izin verilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Bina Bölümlerine ve Tesislerine İlişkin Düzenlemeler
BİRİNCİ BÖLÜM
Bina Bölümleri ve Tesisler
Bina
bölümleri ve tesisler
MADDE 53- (1)
Binaların yangın bakımından kritik özellikler gösteren kazan daireleri,
yakıt depoları, sobalar ve bacalar, sığınaklar, otoparklar, mutfaklar,
çatılar, asansörler, yıldırımdan korunma tesisatı, transformatör ve
jeneratör gibi kısımlarda alınacak tedbirler bu Kısımda gösterilmiştir.
(2)
Birinci fıkrada belirtilen yerlere yanıcı madde atılması veya depolanması
yasaktır. Bu yerlerin belirli aralıklarla temizlenmesi şart olup, bina
sahibi veya yöneticisi bunu sağlamakla mükelleftir.
İKİNCİ BÖLÜM
Kazan Daireleri
Kazan daireleri
MADDE 54- (1)
Kazan dairelerinin ilgili Türk Standartlarına uygun olması şarttır.
(2) Kazan dairesi, binanın diğer kısımlarından,
yangına en az 120 dakika dayanıklı bölmelerle ayrılmış olarak merkezi bir
yerde ve bütün hâlinde bulunur. Bina dilatasyonu, kazan dairesinden
geçemez.
(3) Kazan dairelerinde duman bacalarına ilave
olarak temiz ve kirli hava bacaları yaptırılması şarttır.
(4) Kazan dairesi kapısının, kaçış merdivenine veya
genel kullanım merdivenlerine direkt olarak açılmaması ve mutlaka bir
güvenlik holüne açılması gerekir.
(5) Isıl kapasiteleri 50
kW-350 kW arasında olan kazan dairelerinde en az bir kapı,
döşeme alanı 100 m2’nin üzerindeki veya ısıl kapasitesi 350
kW’ın üzerindeki kazan dairelerinde en az 2 çıkış kapısı olur. Çıkış
kapılarının olabildiği kadar biribirinin ters yönünde yerleştirilmesi,
yangına en az 90 dakika dayanıklı, duman sızdırmaz ve kendiliğinden
kapanabilecek özellikte olması gerekir.
(6) Kazan
dairesi tabanına sıvı yakıt dökülmemesi için gerekli tedbir alınır ve
dökülen yakıtın kolayca boşaltılacağı bir kanal sistemi yapılır.
(7) Sıvı
yakıtlı kazan dairesinde en az 0.25 m3 hacminde uygun yerde
betondan pis su çukuru yapılır. Zemin suları uygun noktalardan bodrum
süzgeçleri ile toplanarak pis su çukuruna akıtılır ve bu pis su çukuru
kanalizasyona bağlanır. Kot düşük ise, pis su çukuru pompa konularak
kanalizasyona bağlanır. Sıvı yakıt akıntıları yakıt ayırıcıdan geçirildikten sonra pis su çukuruna akıtılır
ve kontrollü bir şekilde kazan dairesinden uzaklaştırılır.
(8)
Kazan dairesinde en az 1 adet 6
kg’lık çok maksatlı kuru kimyevi tozlu yangın
söndürme cihazı ve büyük kazan dairelerinde en az 1 adet yangın dolabı
bulundurulur.
Doğalgaz ve LPG
tesisatlı kazan daireleri
MADDE 55- (1)
Kazan dairelerinde doğalgaz ve LPG kullanılması hâlinde, bu madde ile
Sekizinci Kısmın ilgili hükümleri uygulanır. Kazan dairesinin doğalgaz ve
LPG tesisatı, projesi, malzeme seçimi ve montajı ilgili standartlara ve gaz
kuruluşlarının teknik şartnamelerine uygun olarak yapılır.
(2)
Sayaçların kazan dairesi dışına yerleştirilmesi gerekir.
(3)
Herhangi bir tehlike anında gazı kesecek olan ana kapama vanası ile
elektrik akımını kesecek ana devre
kesici ve ana elektrik panosu, kazan dairesi dışında kolayca
ulaşılabilecek bir yere konulur. Gaz ana vanasının yerini gösteren plaka,
bina girişinde kolayca görülebilecek bir yere asılır.
(4) Gaz
kullanılan kapalı bölümlerde, gaz kaçağına karşı doğal veya mekanik havalandırma
sağlanması gerekir.
(5)
Kazan dairesinde doğalgaz veya LPG kullanılması hâlinde, bu gazları
algılayacak gaz algılayıcıların kullanılması şarttır.
(6) Kazan dairesi topraklaması 21/8/2001 tarihli ve
24500 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar
Yönetmeliğine uygun şekilde yapılır.
(7)
Kullanılan gazın özelliği dikkate alınarak, aydınlatma ve açma-kapama
anahtarları ile panolar, kapalı tipte uygun yerlere tesis edilir.
(8) Kullanılan gazın özelliği
dikkate alınarak, tablolar, anahtarlar, prizler, borular gibi bütün
elektrik tesisatının ilgili yönetmeliklere ve Türk Standartlarına uygun
olarak tasarlanması ve tesis edilmesi gerekir. Bu tesisat ve sistemlerde
kullanılacak her türlü cihaz ve kabloların ilgili standartlara uygun olması
gerekir.
(9)
Doğalgaz tesisatlı kazan dairesi tavanının mümkün olduğu kadar düz olması
ve gaz sızıntısı hâlinde gazın birikeceği ceplerin bulunmaması gerekir.
(10) LPG kullanılan kazan
daireleri bodrum katta yapılamaz. Bodrumlarda LPG tüpleri bulundurulamaz.
(11) LPG kullanan ısı
merkezlerinde, gaz algılayıcının ortamdaki gaz kaçağını algılayıp uyarması
ile devreye giren ve bina girişinde, otomatik emniyet vanası ve ani kapama
vanası gibi gaz akışını kesen emniyet vanası bulunması gerekir.
(12)
Yetkili bir kurum tarafından verilen kazan dairesi işletmeciliği kursunu
bitirdiğine dair sertifikası bulunmayan şahıslar, kazan dairesini işletmek
üzere çalıştırılamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yakıt Depoları
Yakıt depoları
MADDE 56- (1)
Yakıt depoları, yangına dayanıklı bölmelerle korunmuş bir hacme
yerleştirilir. Yakıt deposu ile kazan dairesinin yangına 120 dakika
dayanıklı bir bölme ile ayrılmış olması gerekir. Depoda yeterli
havalandırmanın sağlanması ve tank kapasitesinin en az üçte birini alacak
şekilde havuzlama yapılması şarttır. Yakıt tankları, ilgili Türk
Standartlarına göre hesaplanır ve yerleştirilir.
(2)
Akaryakıt depoları; merdiven altına, merdiven boşluğuna, mutfağa, banyoya
ve yatak odasına konulamaz.
(3)
Kalorifer yakıtı olarak kullanılan sıvı
yakıtlar; aşağıda belirtilen
şekilde ve miktarlarda depolanabilir:
a) 1000
litreye kadar bodrumda ve varil içinde,
b) 3000
litreye kadar bodrumda ve sızıntısız sac kaplarda,
c) 12000
litreye kadar bina içinde bodrum
katta, yangına 120 dakika dayanıklı kâgir odada ve sızıntısız sac
depolarında, sızıntısız yeraltı ve yerüstü tanklarında,
ç) 40000
litreye kadar bina içinde bodrum
katta, yeraltı tanklarında veya bina dışında sızıntısız yeraltı ve
yerüstü tanklarında,
d) Stok
ihtiyacının 40000 litreden fazla olması hâlinde, yakıt tankları, binadan
ayrı, bağımsız, tek katlı bir binaya yerleştirilmiş ve Sekizinci Kısımda
belirtilen emniyet tedbirleri alınmış şekilde.
(4)
Akaryakıt depolarının metal bölümleri, ilgili yönetmeliklere göre statik
elektriğe karşı topraklanır.
(5)
Akaryakıt yakan kat kaloriferinin yakıt depoları daire içinde merdiven
boşluklarına ve mutfağa, banyoya ve yatak odasına konulamaz. Bu depolar, bu
Yönetmelikte belirtilen hususlara ve ilgili standartlara uymak kaydıyla,
bodrumda en fazla 2000
litre hacminde yapılabilir. Günlük yakıt deposu ise,
en fazla 100 litre
olmak üzere, daire içinde kapalı bir hacimde yapılabilir. Günlük yakıt
deposu sadece havalık ile atmosfere açılır, taşma borusu ana yakıt deposuna
bağlanır.
(6) Kat
kaloriferi tesisatı bulunan veya gazyağı kullanan binalarda, en az 1 adet 6 kg'lık kuru ABC tozlu el
yangın söndürme cihazı bulundurulması şarttır.
(7)
Kömürlük; kazan dairesine bitişik, taban kotu el ile veya stoker ile
yükleme ve boşaltmaya elverişli olarak tesis edilir. Kömürün rahat
taşınabilmesi ve cürufun kolay atılabilmesi gerekir. Kömürlük alanı 1.5 m kömür yüksekliği
esas alınarak hesaplanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Mutfaklar, Çay Ocakları,
Sobalar ve Bacalar
Mutfaklar ve çay ocakları
MADDE 57- (1)
Konutlar hariç olmak üzere, alışveriş merkezleri, yüksek binalar içinde
bulunan mutfaklar ve yemek fabrikaları ile bir anda 100'den fazla kişiye
hizmet veren mutfakların davlumbazlarına otomatik söndürme sistemi
yapılması ve ocaklarda kullanılan gazın özelliklerine göre gaz
algılama, gaz kesme ve uyarı
tesisatının kurulması şarttır.
(2)
Mutfakların bodrumda olması ve gaz kullanılması hâlinde, havalandırma
sistemleri yapılır. İkinci bir çıkış tesis edilmeksizin gaz kullanılması
yasaktır.
(3)
Mutfak ve çay ocakları binanın diğer kısımlarından en az 120 dakika süreyle
yangına dayanıklı bölmeler ile ayrılmış biçimde konumlandırılır. Bölme
olarak ahşap ve diğer kolay yanıcı maddeler kullanılamaz.
(4) LPG
kullanılan mutfaklarda, LPG tüpleri bodrum katta bulundurulamaz. LPG
kullanılan mutfakların bodrum katta olması hâlinde; gaz algılayıcının
ortamdaki gaz kaçağını algılayıp uyarması ile devreye giren ve gaz akışını
kesen, otomatik emniyet vanası veya ani kapama vanası gibi bir emniyet
vanasının ve havalandırmanın bulunması gerekir.
(5)
Mutfaklarda doğalgaz kullanılması hâlinde, 112 nci maddede belirtilen
esaslara uyulması şarttır.
Soba ve bacalar
MADDE 58- (1)
Baca tesisatının, ilgili Türk Standartlarındaki esaslara uygun olması
şarttır. Her kazan için tercihan ayrı bir baca kullanılır, soba ve şofben
boruları kazan bacalarına bağlanamaz.
(2)
Kazan dairesi için ayrıca havalandırma bacası yapılır. Baca çekişinin
azalmaması bakımından, bacaların mümkün ise, komşu yüksek binalardan en az 6 m uzaklıkta yapılması ve
ait olduğu bina mahyasının en az 0.8 m üzerine kadar çıkarılması gerekir.
(3)
Kazana ait baca duvarları 500 0C
sıcaklığa dayanıklı olan malzemeden yapılır ve yapılmasında delikli tuğla
ve briket kullanılamaz.
(4)
Sıcak baca gazlarının yaladığı baca iç yüzeylerinin sıvanmaması hâlinde,
projelendirmede en uygun derzlendirme biçiminin seçimi gibi tedbirler
alınır. Baca duvarlarının dış yüzeyleri uygun şekilde sıvanır.
(5) Sıvı
ve katı yakıtlı kazanların bacalarının altında bir kurum temizleme menfezi
bulunması ve yılda en az iki defa yetkili kişilere temizlettirilmesi
gerekir. Bacaların temizliğinden bina sahibi ve yöneticisi sorumludur.
(6)
Isıtma aracı olarak soba kullanılan yerlerde soba, tahta ve boyalı
kısımlara zarar vermeyecek şekilde, altına metal kaplı tabla, mermer veya
benzeri malzeme konularak kurulur. Taban beton ise, bu tedbirlerin alınması
mecburi değildir.
(7)
Bağdadi duvardan boru geçirmek mecburiyeti hasıl olursa, duvarın yağlı boya
veya ahşap gibi çabuk yanıcı kısmına künk veya büz yerleştirilir ve boru bu
delikten geçirilir.
(8)
Odada baca yok ise soba borusu; sac konan pencereden çıkarılıp, saçaktan 25 cm açıkta ve 50 cm yüksekte ve ucunda
şapka kullanılarak kurulur. Boruların birleştiği yerler çember ile
kapatılıp, bu çemberden duvar ve tavana bağlanmak suretiyle, birbirinden
ayrılması ve devrilmesi önlenir.
(9)
Kullanım sırasında soba kapakları açık bırakılmaz, altında ve yanlarında
odun, çıra, kömür, kibrit, benzin, gaz ve benzeri yanıcı ve parlayıcı madde
bulundurulmaz. İçindeki ateş, gerektiğinde kapaklı mangala alınır. Sobanın,
kullanılmadığı mevsimde kaldırılması gerekir. Sobanın kaldırılmadığı
yerlerde, kapaklar açılmayacak şekilde telle bağlanır.
(10)
Odun ve kömür gibi katı yakıtlar ile yüksek oranda is bırakan sıvı yakıtlar
kullanıldığı takdirde, borular ayda bir, bacalar ise iki ayda bir
temizlenir.
(11)
Baca temizliği, mahallin itfaiye teşkilatı tarafından yapılır. Ancak, bu
konuda itfaiye teşkilatından aldığı izin ile ve belediye encümeninin belirlediği
fiyat tarifesi üzerinden faaliyet gösteren özel firmalar var ise, temizlik
onlara da yaptırılabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Sığınaklar, Otoparklar ve Çatılar
Sığınaklar
MADDE 59- (1)
İlgili mevzuatına uygun olarak 50'den fazla insan barındırılmak üzere
yapılan sığınaklarda, Altıncı Kısmın İkinci Bölümüne uygun duman tahliye
sistemi kurulması ve Üçüncü Kısmın İkinci Bölümünde belirtilen esaslara
uygun ve en az 2 çıkışın sağlanması mecburidir. Bu Yönetmeliğe göre
algılama, uyarı ve söndürme sistemlerinin yapılması mecburi olan binaların
sığınaklarında belirtilen bu sistemlerin kurulması şarttır.
Otoparklar
MADDE 60- (1)
Motorlu ulaşım ve taşıma araçlarının park etmeleri için kullanılan
otoparkların dışarıya olan toplam açık alanı, döşeme alanının % 5' inden fazla ve bu açık
alan her birinde en az yarısı kadar olmak üzere karşılıklı iki cephede
bulunuyor ise açık otopark; aksi hâlde kapalı otopark kabul edilir. Araç
kapasitesi 20’den fazla olan veya
birden fazla bodrum kat kullanan
kapalı tip otoparklarda otomatik yağmurlama sistemi, yangın dolap sistemi
ve itfaiye su alma ağızları yapılması mecburidir.
(2)
Toplam alanı 2000 m2’yi aşan bodrumlardaki kapalı otoparklar
için mekanik duman tahliye sistemi yapılması şarttır. Duman tahliye
sisteminin binanın diğer bölümlerine hizmet veren sistemlerden bağımsız
olması ve saatte en az 9 hava değişimi sağlaması gerekir.
(3)
Araçların asansör ile alındığı kapalı otoparklarda doğal veya mekanik
havalandırma sistemi yapılması şarttır.
(4) LPG
veya sıkıştırılmış doğalgaz (CNG) yakıt
sistemli araçlar kapalı otoparklara giremez ve alınmaz.
Çatılar
MADDE 61- (1) Çatı aralarında kolay alevlenici, parlayıcı ve
patlayıcı madde bulundurulamaz.
(2)
Isıtma, soğutma, haberleşme ve iletişim alıcı ve verici elektrikli
cihazlarının çatı arasına yerleştirilmesi gerektiği takdirde, elektrikli
cihazlar için, yangına dayanıklı kablo kullanılması ve çelik boru
içerisinden geçirilmesi gibi, yangına karşı ilave tedbirler alınarak
yetkili kişiler eliyle ilgili yönetmeliklere uygun elektrik tesisatı
çekilebilir.
(3) Çatı
giriş kapısı devamlı kapalı ve kilitli tutulur. Çatıya bina sahibi,
yöneticisi veya bina yetkilisinin izni ile çıkılabilir. Çatı araları
periyodik olarak temizlenir.
ALTINCI BÖLÜM
Asansörler
Asansörlerin
özellikleri
MADDE 62- (1)
Asansör sistemleri, 15/2/2003 tarihli ve 25021 sayılı Resmî Gazetede ve 31/1/2007 tarihli ve 26420 sayılı
Resmî Gazetede yayımlanan Asansör Yönetmeliğine (95/16/AT) uygun olarak imal ve tesis edilir.
(2)
Asansör kuyusu ve makina dairesi, yangına en az 60 dakika dayanıklı ve
yanıcı olmayan malzemeden yapılır.
(3) Aynı
kuyu içinde 3’den fazla asansör kabini düzenlenemez. 4 asansör kabini
düzenlendiği takdirde, ikişerli gruplar hâlinde araları yangına 60 dakika
dayanıklı bir malzeme ile ayırılır.
(4)
Asansör kuyusunda en az 0.1
m2 olmak üzere kuyu alanının 0.025 katı
kadar bir havalandırma ve dumandan arındırma bacası bulundurulur veya
kuyular basınçlandırılır. Aynı anda bodrum katlara da hizmet veren
asansörlere, bodrum katlarda korunmuş bir koridordan veya bir yangın
güvenlik holünden ulaşılması gerekir. Asansörlerin kapıları, koridor, hol
ve benzeri alanlar dışında doğrudan kullanım alanlarına açılamaz.
(5)
Yüksek binalarda ve topluma açık yapılarda kullanılan asansörlerin aşağıda belirtilen
esaslara uygun olması gerekir:
a)
Asansörlerin, yangın uyarısı aldıklarında kapılarını açmadan doğrultuları
ne olursa olsun otomatik olarak acil çıkış katına dönecek ve kapıları açık
bekleyecek özellikte olması gerekir. Ancak, asansörlerin gerektiğinde
yetkililer tarafından kullanılabilecek elektrikli sisteme sahip olması da
gerekir.
b)
Asansörlerin, yangın uyarısı alındığında, kat ve koridor çağrılarını kabul
etmemesi gerekir.
c)
Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde bulunan yüksek binalarda,
deprem sensöründen uyarı alarak asansörlerin deprem sırasında durabileceği
en yakın kata gidip, kapılarını açıp, hareket etmeyecek tertibat ve
programa sahip olması gerekir.
(6) Asansör kapısı, yangın merdiven yuvasına
açılamaz.
(7) Asansör kapılarının yangına karşı en az 30
dakika dayanıklı ve duman sızdırmaz olması, yapı yüksekliği 51.50 m’den
yüksek binalarda yangına karşı en az 60 dakika dayanıklı ve duman sızdırmaz
olması gerekir.
Acil durum asansörü
MADDE 63- (1)
Acil durum asansörü; bir yapı içinde yangına müdahale ekiplerinin ve
bunların kullandıkları ekipmanın üst ve alt katlara makul bir emniyet
tedbiri dâhilinde hızlı bir şekilde taşınmasını sağlamak, gerekli kurtarma
işlemlerini yapmak ve aynı zamanda engelli insanları tahliye edilebilmek
üzere tesis edilir. Asansör, aynı zamanda normal şartlarda binada
bulunanlar tarafından da kullanılabilir. Ancak, bir yangın veya acil
durumda, asansörün kontrolü acil durum ekiplerine geçer.
(2) Yapı
yüksekliği 51.50 m'den
daha fazla olan yapılarda, en az 1 asansörün acil hâllerde kullanılmak
üzere acil durum asansörü olarak düzenlenmesi şarttır.
(3) Acil durum asansörleri önünde, aynı zamanda
kaçış merdivenine de geçiş sağlayacak şekilde, her katta 6 m2’den
az, 10 m2’den çok ve herhangi bir boyutu 2 m’den az olmayacak
yangın güvenlik holü oluşturulur.
(4) Acil durum asansörünün kabin alanının en az 1.8 m², taşıma
kapasitesinin en az 630
kg, hızının zemin kattan en üst kata 1 dakikada
erişecek hızda olması ve enerji kesilmesi hâlinde, otomatik olarak devreye
girecek özellikte ve 60 dakika çalışır durumda kalmasını sağlayacak bir
acil durum jeneratörüne bağlı bulunması gerekir.
(5) Acil
durum asansörlerinin elektrik tesisatının ve kablolarının yangına karşı en
az 60 dakika dayanıklı olması ve asansör boşluğu içindeki tesisatın sudan
etkilenmemesi gerekir.
(6) Acil
durum asansörünün makina dairesi
ayrı olur ve asansör kuyusu basınçlandırılır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Yıldırımdan Korunma Tesisatı, Transformatör ve Jeneratör
Yıldırımdan korunma tesisatı
MADDE 64- (1) Binaların yıldırım tehlikesine karşı korunması
için ilgili yönetmelik ve standartların gereğinin yerine getirilmesi
şarttır. Elektrik yükünün yapı veya yapı içindeki diğer tesisat üzerinde
risk yaratmaksızın toprağa iletilebileceği yeterli bağlantının sağlanması
ve bir toprak sonlandırma ağı oluşturulması gerekir.
Transformatör
MADDE 65- (1)
Transformatörün kurulacağı odanın bütün duvarları, tabanı ve tavanı en az
120 dakika süreyle yangına dayanabilecek şekilde yapılır.
(2)
Yağlı transformatör kullanılması
durumunda;
a) Yağ
toplama çukurunun yapılması gerekir.
b)
Transformatörün içinde bulunacağı odanın bina içinde konumlandırılması
hâlinde; bir yangın hâlinde transformatörden çıkan dumanların ve sıcaklığın
binadaki kaçış yollarına sirayet etmemesi ve serbest hareketi engellememesi
gerekir.
c) Uygun
tipte otomatik yangın algılama ve söndürme sistemi yapılır.
(3) Ana elektrik odalarından ve transformatör merkezlerinden temiz su, pis su,
patlayıcı ve yanıcı sıvı ve gaz tesisatı donanımı ve ekipmanları
geçirilemez ve üst kat mahallerinde ıslak hacim düzenlenemez.
Jeneratör
MADDE 66- (1)
Bir mahal içerisinde tesis edilen birincil veya ikincil enerji kaynağı
olarak jeneratör kullanılan bütün bina ve yapılarda aşağıdaki tedbirlerin
alınması şarttır:
a)
Jeneratörün kurulacağı odanın duvarları, tabanı ve tavanı en az 120 dakika
süreyle yangına dayanabilecek şekilde yapılır.
b)
Jeneratörün içinde bulunacağı odanın bina içinde konumlandırılması hâlinde;
bir yangın hâlinde çıkan dumanların ve sıcaklığın binadaki kaçış yollarına
sirayet etmemesi ve serbest hareketi engellememesi gerekir.
c)
Jeneratörün ana yakıt deposunun bulunacağı yer için, 56 ncı maddede
belirtilen şartlara uyulur.
(2)
Jeneratör odalarından temiz su, pis su, patlayıcı ve yanıcı sıvı ve gaz
tesisatı donanımı ve ekipmanları geçirilemez ve üst kat mahallerinde ıslak
hacim düzenlenemez.
BEŞİNCİ KISIM
Elektrik Tesisatı ve Sistemleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Elektrik tesisatı ve sistemlerin özellikleri
MADDE 67- (1)
Binalarda kurulan elektrik tesisatının, kaçış yolları aydınlatmasının ve
yangın algılama ve uyarı sistemlerinin, yangın hâlinde veya herhangi bir
acil hâlde, binada bulunanlara zarar vermeyecek, panik çıkmasını önleyecek,
binanın emniyetli bir şekilde boşaltılmasını sağlayacak ve güvenli bir
ortam oluşturacak şekilde tasarlanması, tesis edilmesi ve çalışır durumda
tutulması gerekir.
(2) Her
türlü elektrik tesisatının, kaçış yolları aydınlatmasının, acil durum
aydınlatma ve yönlendirmesinin ve yangın algılama ve uyarı sistemlerinin,
ilgili tesisat yönetmeliklerine ve standartlarına uygun olarak tasarlanması
ve tesis edilmesi şarttır.
(3)
Binalarda kurulacak elektrik tesisatının, kaçış yolları aydınlatmasının ve
yangın algılama ve uyarı sistemlerinin tasarımı ve uygulaması, ruhsat veren
idarenin kontrol ve onayına tabidir. Sistemlerin ve cihazların periyodik
kontrolü, test ve bakımları, bina sahibi veya yöneticisi ile bunların
yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisince yaptırılır.
İKİNCİ BÖLÜM
İç Tesisat
İç tesisat
MADDE 68- (1) Her türlü binada elektrik iç
tesisatı, koruma teçhizatı, kısa devre hesapları, yalıtım malzemeleri,
bağlantı ve tespit elemanları, uzatma kabloları, elektrik tesisat projeleri
ve kuvvetli akım tesisatı; 4/11/1984 tarihli ve 18565 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğine, 21/8/2001 tarihli ve 24500
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar
Yönetmeliğine, 30/11/2000 tarihli ve 24246 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğine ve ilgili diğer
yönetmeliklere ve standartlara uygun olarak tesis edilir.
(2) Yapı yüksekliği 51.50 m’den fazla olan
binalarda şaft içinde bus-bar sisteminin bulunması mecburidir.
Yangın bölmelerinden geçişler
MADDE 69- (1)
Bütün bina ve yapılarda elektrik tesisatının bir yangın bölmesinden diğer
bir yangın bölmesine yatay ve düşey geçişlerinde yangın veya dumanın
veyahut her ikisinin birden geçişini engellemek üzere, bütün açıklıkların
yangın durdurucu harç, yastık, panel ve benzeri malzemelerle kapatılması
gerekir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Acil Durum Aydınlatması
ve Yönlendirmesi
Acil durum aydınlatması
ve yönlendirmesi
MADDE 70- (1) Kaçış yollarında, kullanıcıların
kaçışı için gerekli aydınlatmanın sağlanmış olması şarttır. Acil durum
aydınlatması ve yönlendirmesi için kullanılan aydınlatma ünitelerinin
normal aydınlatma mevcutken aydınlatma yapmayan tipte seçilmesi hâlinde,
normal kaçış yolu aydınlatması kesildiğinde otomatik olarak devreye girecek
şekilde tesis edilmesi gerekir.
Kaçış yollarının aydınlatılması
MADDE 71- (1)
Bütün kaçış yollarının ve kaçış merdivenlerinin aydınlatılması gerekir.
(2)
Kaçış yollarında aydınlatmanın, bina veya yapıda kaçış yollarının kullanılmasının
gerekli olacağı bütün zamanlarda sürekli olarak yapılması şarttır.
Aydınlatma bina veya yapının genel aydınlatma sistemine bağlı aydınlatma
tesisatı ile sağlanır ve doğal aydınlatma yeterli kabul edilmez.
Acil durum aydınlatması sistemi
MADDE 72- (1)
Acil durum aydınlatma sistemi; şehir şebekesi veya benzeri bir dış elektrik
beslemesinin kesilmesi, yangın, deprem gibi sebeplerle bina veya yapının
elektrik enerjisinin güvenlik maksadıyla kesilmesi ve bir devre kesici veya
sigortanın açılması sebebiyle normal aydınlatmanın kesilmesi hâllerinde,
otomatik olarak devreye girerek yeterli aydınlatma sağlayacak şekilde
düzenlenir.
(2)
Bütün kaçış yollarında, toplanma için kullanılan yerlerde, asansörde ve
yürüyen merdivenlerde, yüksek risk oluşturan hareketli makineler ve kimyevi
maddeler bulunan atölye ve laboratuvarlarda, elektrik dağıtım ve jeneratör
odalarında, merkezi batarya ünitesi odalarında, pompa istasyonlarında,
kapalı otoparklarda, ilk yardım ve emniyet ekipmanının bulunduğu yerlerde,
yangın uyarı butonlarının ve yangın dolaplarının bulunduğu bölümler ile
benzeri bölümlerde ve aşağıda belirtilen binalarda, acil durum aydınlatması
yapılması şarttır:
a)
Hastaneler ve huzur evlerinde ve eğitim amaçlı binalarda,
b)
Kullanıcı yükü 200'den fazla olan bütün binalarda,
c) Zemin
seviyesinin altında 50 veya daha fazla kullanıcısı olan binalarda,
ç)
Penceresiz binalarda,
d) Otel,
motel ve yatakhanelerde,
e)
Yüksek tehlikeli yerlerde,
f)
Yüksek binalarda.
(3) Acil
durum aydınlatmasının normal aydınlatmanın kesilmesi hâlinde en az 60
dakika süreyle sağlanması şarttır. Acil durum çalışma süresinin kullanıcı
yükü 200’den fazla olduğu takdirde en az 120 dakika olması gerekir.
(4)
Kaçış yolları üzerinde aydınlatma ünitesi seçimi ve yerleştirmesi, tabanlarda,
döşemelerde ve yürüme yüzeylerinde, kaçış yolunun merkez hattı üzerindeki
herhangi bir noktada acil durum aydınlatma seviyesi en az 1 lux olacak
şekilde yapılır. Acil durum çalışma süresi sonunda bu aydınlatma
seviyesinin herhangi bir noktada 0.5 lux’den daha düşük bir seviyeye
düşmemesi gerekir. En yüksek ve en düşük aydınlatma seviyesine sahip
noktalar arasındaki aydınlatma seviyesi oranı 1/40’dan fazla olamaz.
(5) Acil
durum aydınlatması;
a) Kendi
akümülatörü, şarj devresi, şebeke gerilimi denetleyicisi ve lamba sürücü
devresine sahip bağımsız aydınlatma armatürleri,
b) Bir
merkezi akümülatör bataryasından doğru gerilim veya bir invertör devresi
aracılığı ile alternatif gerilim sağlayan bir merkezi batarya ünitesinden
beslenen aydınlatma armatürleri,
ile
sağlanır.
(6)
Normal aydınlatma maksadıyla kullanılan aydınlatma armatürleri, acil durum
dönüştürme kitleri doğrudan armatür muhafazasının içerisinde veya hemen
yakınında monte edilerek ve gerekli bağlantılar yapılarak bağımsız acil
durum aydınlatma armatürlerine dönüştürülebilir.
(7)
Merkezi batarya veya jeneratörden beslenen acil aydınlatma sistemlerinde,
merkezi ünite ile aydınlatma armatürleri arasındaki bağlantılar metal
tesisat boruları içerisinde veya mineral izolasyonlu veyahut benzeri yangına
dayanıklı kablolar ile yapılır. Kendi başlarına acil durum aydınlatması
yapabilen aydınlatma armatürlerine yapılacak şebeke gerilimi bağlantıları
normal aydınlatmada kullanılan tipte kablolarla yapılabilir.
(8)
Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde, kaçış koridorları ve
merdivenlerindeki acil aydınlatmanın, kendi başlarına çalışabilen bataryalı
acil aydınlatma armatürleri ile sağlanması gerekir.
Acil durum yönlendirmesi
MADDE 73- (1)
Birden fazla çıkışı olan bütün binalarda, kullanıcıların çıkışlara
kolaylıkla ulaşabilmesi için acil durum yönlendirmesi yapılır. Acil durum
hâlinde, bina içerisinde tahliye için kullanılacak olan çıkışların
konumları ve bina içerisindeki her bir noktadan planlanan çıkış yolu bina
içindekilere gösterilmek üzere, acil durum çıkış işaretlerinin
yerleştirilmesi şarttır.
(2) Yönlendirme işaretlerinin
aydınlatması 72 nci maddede belirtilen özelliklere sahip acil aydınlatma
üniteleri ile dışarıdan aydınlatma suretiyle yapılır veya bu aydınlatmada,
aynı özelliklere ve içeriden aydınlatılan işaretlere sahip acil durum
yönlendirme üniteleri kullanılır.
(3) Acil durum
yönlendirmesinin normal aydınlatmanın kesilmesi hâlinde en az 60 dakika
süreyle sağlanması gerekir. Kullanıcı yükünün 200’den fazla olması hâlinde,
acil durum yönlendirmesinin çalışma süresinin en az 120 dakika olması
şarttır.
(4) Yönlendirme işaretleri;
yeşil zemin üzerine beyaz olarak, ilgili yönetmelik ve standartlara uygun
sembolleri ve normal zamanlarda kullanılacak çıkışlar için “ÇIKIŞ”, acil
durumlarda kullanılacak çıkışlar için ise, “ACİL ÇIKIŞ” yazısını ihtiva
eder. Yönlendirme işaretlerinin her noktadan görülebilecek şekilde ve
işaret yüksekliği 15 cm’den az olmamak üzere, azami görülebilirlik
uzaklığı; dışarıdan veya kenarından aydınlatılan yönlendirme işaretleri
için işaret boyut yüksekliğinin 100 katına, içeriden ve arkasından
aydınlatılan işaretlere sahip acil durum yönlendirme üniteleri için işaret
boyut yüksekliğinin 200 katına eşit olan uzaklık olması gerekir. Bu
uzaklıktan daha uzak noktalardan erişim için gerektiği kadar yönlendirme
işareti ilave edilir.
(5) Yönlendirme işaretleri,
yerden 200 cm
ilâ 240 cm
yüksekliğe yerleştirilir.
(6) Kaçış yollarında
yönlendirme işaretleri dışında, kaçış yönü ile ilgili tereddüt ve karışıklık
yaratabilecek hiçbir ışıklı işaret veya nesne bulundurulamaz.
(7)
Yönlendirme işaretlerinin hem normal aydınlatma ve hem de acil durum
aydınlatma hâllerinde kaçış yolu üzerinde bütün erişim noktalarından
görülebilir olması gerekir. Dışarıdan aydınlatılan yönlendirme işaretleri
aydınlatmasının, görülebilen bütün doğrultularda en az 2 cd/m² olması ve en
az 0.5 değerinde bir kontrast oranına sahip bulunması şarttır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yangın Algılama ve Uyarı
Sistemleri
Tasarım ilkeleri
MADDE 74- (1) Yangın uyarı sistemi; yangın
algılama, alarm verme, kontrol ve haberleşme fonksiyonlarını ihtiva eden
komple bir sistemdir. Yangın algılama sisteminin ve parçalarının TS EN 54’e
uygun olarak üretilmesi, tasarlanması, tesis edilmesi ve işletilmesi
şarttır.
(2)
Yangın uyarı sistemini oluşturan bütün kabloların ve uzak kontrol ve
denetim merkezlerine iletişim maksadıyla kullanılan bütün hatların;
kopukluk, kısa devre ve toprak kaçağı gibi arızalara karşı sürekli olarak
denetim altında tutulması gerekir.
(3) Yangın
uyarı sisteminin herhangi bir sebeple devre dışı kalması hâlinde, tekrar
çalışır duruma getirilinceye kadar korumasız kalan bölgelerde ilave
güvenlik personeli ile denetim yapılır ve gerekli tedbir alınır.
Algılama ve uyarı sistemi
MADDE 75- (1)
Yangın algılama ve uyarı sisteminin, el ile, otomatik olarak veya bir
söndürme sisteminden aldığı uyarılardan biri veya birkaçı ile devreye
girmesi gerekir.
(2) El
ile yangın uyarısı, yangın uyarı butonları ile yapılır. Yangın uyarı
butonları yangın kaçış yollarında tesis edilir. Yangın uyarı butonlarının,
bir kattaki herhangi bir noktadan o kattaki herhangi bir yangın uyarı
butonuna yatay erişim uzaklığının 60 m'yi geçmeyecek şekilde yerleştirilmesi
gerekir. Engelli veya yaşlıların bulunduğu yerlerde bu mesafe azaltılabilir.
Tüm yangın uyarı butonlarının görülebilir ve kolayca erişilebilir olması
gerekir. Yangın uyarı butonları, yerden en az 110 cm ve en fazla 130 cm yüksekliğe
yerleştirilir. Aşağıda belirtilen binalarda yangın uyarı butonlarının
kullanılması mecburidir:
a)
Konutlar hariç, kat alanı 400 m2’den fazla olan iki kat ile dört
kat arasındaki bütün binalarda,
b)
Konutlar hariç, kat sayısı dörtten fazla olan bütün binalarda,
c)
Konutlar dâhil bütün yüksek binalarda.
(3) Yapı
yüksekliği veya toplam kapalı alanı Ek-7’deki değerleri aşan binalara
otomatik yangın algılama cihazları tesis edilmesi mecburidir.
(4) Algılama sisteminin
gerekli olduğu ve fakat duman algılama cihazlarının kullanımının uygun veya
yeterli olmadığı mahallerde, sabit sıcaklık, sıcaklık artış, alev veya
başka uygun tip algılama cihazı kullanılır.
(5)
Ek-7’de belirtilen binalardaki bütün mahallere, TS EN 54-14’e göre
algılayıcılar yerleştirilir. Yangın anında normal baca niteliği olmayan, içinde
yanmaya elverişli madde bulunmayan ve erişilmesi mümkün olmayan boşluklara
duman algılayıcı takılması gerekli değildir.
(6)
Bütün algılama cihazlarının periyodik testler ve bakımlar için ulaşılabilir
olması gerekir.
(7)
Binada otomatik yağmurlama sistemi bulunuyor ise, yağmurlama başlığının açılması
hâlinde yangın uyarı sisteminin otomatik algılama yapması sağlanır. Bu
amaçla, her bir zon hattına su akış anahtarları tesis edilir ve bu akış
anahtarlarının kontak çıkışları yangın alarm sistemine giriş olarak
bağlanır. Otomatik yağmurlama sistemi olan yerler, otomatik sıcaklık
algılayıcıları donatılmış gibi işlem görür. Bu mahallerde otomatik sıcaklık
artış algılayıcılarının kullanılması mecburi değildir.
(8) Binada veya yapıda otomatik veya el ile çalışan diğer
gazlı, kuru kimyevi tozlu veya benzeri sabit söndürme sistemi bulunuyor
ise, bunların devreye girdiğinin yangın alarm sistemi tarafından otomatik
olarak algılanması gerekir. Bunu sağlamak üzere, söndürme sistemlerinden,
söndürme sisteminin devreye girdiğini bildiren kontak çıkışları yangın
alarm sistemine giriş olarak bağlanır.
Alarm verme
MADDE 76- (1) Bir yangın algılama ve
uyarı sisteminin devreye girmesi hâlinde, sesli ve ışıklı olarak veya data
iletişimi ile alarm verme;
a) Ana kontrol
panelinde ve diğer izleme noktalarındaki tali kontrol panellerinde veya
tekrarlayıcı panellerde sesli, ışıklı veya alfa nümerik göstergeleri,
b) Binanın kullanılan bütün bölümlerinde yaşayanları
yangın veya benzeri bir acil durumdan haberdar etmek için sesli ve ışıklı
uyarı cihazları,
c) Binada bulunan yangın ve acil durum mücadele
ekiplerinin uyarılması ve itfaiyeye haber verilmesi için sesli ve ışıklı
uyarı cihazları ve direkt hatlar veya diğer iletişim ortamları üzerinden
data iletişimi,
ile yapılır.
Yangın bölgeleri ve kontrol panelleri
MADDE 77- (1) Yangını haber vermek üzere, en
büyük birim olarak yangın bölgesi kullanılır. Bütün binalarda her bağımsız kat en az bir yangın
bölgesi olarak kabul edilir. Şayet
bir katın alanı 2000
m²’den büyük ise, birden fazla yangın bölgesi belirlenir. Bir bina veya
yapının toplam inşaat alanı 300 m² veya daha küçük ise, birden fazla
katlı olsa bile tek bir yangın bölgesi olarak kabul edilir.
(2) Bir
yangın bölgesinin herhangi bir doğrultuda uzunluğu 100 m’yi geçemez. Bir
yangın bölgesinin içerisinde bir yangın başlangıcını görsel olarak tespit
etmek için alınması gereken uzaklığın 30 m’yi geçmemesi gerekir.
(3)
Yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı paneller, aşağıda belirtilen
şekilde olur:
a)
Kontrol ve tekrarlayıcı paneller, binanın, tercihan zemin katında veya
kolay ulaşılabilir bölümünde ve sürekli olarak görevli personel bulunan bir
yerinde tesis edilir.
b) Yangın kontrol
panelinin tesis edildiği yerde personelin bulunamadığı zaman aralıkları var
ise, bu sürelerde sürekli personel bulunan ikinci bir mahalde veya daha
fazla mahallerde tekrarlayıcı paneller tesis edilir.
c) Yangın algılama ve
uyarı sistemi birden fazla binaya hizmet veriyor ise, iki veya daha fazla
yangın bölgesi bulunan her binada ayrı bir tali yangın kontrol paneli veya
tekrarlayıcı panel tesis edilir.
Yağmurlama
sistemi alarm istasyonları
MADDE 78- (1) Bir binada yağmurlama sistemi ve
otomatik algılama sistemi kurulması hâlinde, yağmurlama sistemi alarm
istasyonları ve akış anahtarları yangın alarm sistemine bağlanır.
Yağmurlama sisteminden gelen alarm uyarıları ayrı bir bölgesel izleme
panelinde veya yangın kontrol panelinde ayrı bölgesel alarm göstergeleri
oluşturularak izlenir. Hat kesme vanalarının izleme anahtarlarının ve yağmurlama
sistemine ilişkin diğer arıza kontaklarının da aynı şekilde yangın alarm
sistemi tarafından sürekli olarak denetlenmesi gerekir.
Gazlı söndürme sistemi alarm ve arıza çıkışları
Madde 79-
(1) Bir binada gazlı söndürme sistemi kurulması hâlinde, binada algılama ve
uyarı sistemi var ise, söndürme sisteminin alarm ve arıza çıkışları, yangın
alarm sistemine bağlanarak ayrı bölgesel göstergelerle izlenir.
Duman kontrol ve basınçlandırma sistemleri
kontrol ve izlemeleri
MADDE 80- (1) Bir binada duman kontrol ve basınçlandırma
sistemleri kurulması hâlinde, bu sistemler ile ilgili arıza ve konum
değiştirme sinyalleri ayrı bir bölgesel izleme panelinde veya yangın
kontrol panelinde ayrı bölgesel durum ve arıza göstergeleri oluşturularak
izlenir ve kontrol edilir. Duman kontrol ve basınçlandırma sistemlerinin el
ile kontrolleri ayrı bir kontrol panelinden yapılabileceği gibi, yukarıda
belirtilen izleme panelleri ile birleştirilerek yangın alarm sistemi
bünyesinde de gerçekleştirilebilir.
Sesli
ve ışıklı uyarı cihazları
MADDE 81- (1)
Bir binanın kullanılan bütün bölümlerinde yaşayanları yangından veya
benzeri acil hâllerden haberdar etme işlemleri, sesli ve ışıklı uyarı
cihazları ile gerçekleştirilir. Yangın uyarı butonunun mecburi olduğu
yerlerde uyarı sistemi de mecburidir.
(2)
Yangın alarm sinyali gecikmesiz olarak, yangın mücadele ekipleri ve yangına
müdahale konusunda eğitilmiş personele ulaştırılmak şartıyla, yangın alarm
sinyalinin gerçekliğinin araştırılmasına imkân verecek şekilde bir ön uyarı
sistemine izin verilir. Tehlikeli maddelerin bulundurulduğu veya işlendiği
endüstriyel binalarda ve depolama amaçlı yapılarda herhangi bir yangın
algılamasının otomatik olarak bina tahliye uyarı sistemlerini harekete
geçirmesi gerekir. Bu bina ve yapılarda ön uyarı sistemine izin verilmez.
(3)
Tahliye uyarıları, aşağıda belirtilen istisnalar dışında, hem sesli ve hem
de ışıklı olarak yapılır:
a)
İşitme engelli kişilerin bulunma ihtimali olmayan alanlarda ışıklı uyarı
cihazı kullanılması mecburi değildir.
b)
Sağlık hizmeti amaçlı binalar için öngörüldüğü takdirde sadece ışıklı uyarı
cihazları kullanılmasına izin verilir.
(4)
Tahliye uyarı sistemlerinin, aşağıda belirtilen istisnalar dışında, yapının
tamamında devreye girmesi gerekir:
a)
Yapısı itibarıyla tamamının birden boşaltılması mümkün olmayan binalarda,
başlangıçta sadece yangından etkilenen ve etkilenecek olan bölgelerde uyarı
sistemleri devreye girer. Böyle bir hâlde, binanın düzenli bir şekilde
boşaltılabilmesi için, uyarı sistemi, diğer bölgelerde kademeli olarak
devreye sokulacak şekilde tesis edilir.
b)
Yaşlılık, fiziksel veya zihinsel yetersizlik ve benzeri sebeplerle kendi
başlarına dışarı çıkamayacak kişiler bulunan binalarda, sadece bu kişilerin
bakımları ve binadan tahliyeleri ile görevli personele yangın uyarısı
verilmesine izin verilir.
(5)
Sesli uyarı cihazları binanın her yerinde, yerden 150 cm yükseklikte
ölçülecek ve ses seviyesi ortalama ortam ses seviyesinin en az 15 dBA
üzerinde olacak şekilde yerleştirilir. Uyuma maksatlı bölümler ile banyo ve
duşlarda, ses seviyesinin en az 75 dBA olması gerekir. Sesli uyarı
cihazlarının 3 m
uzaklıkta en az 75 dBA ve en çok 120 dBA ses seviyesi elde edilecek
özellikte olması şarttır.
(6)
Sesli yangın uyarı cihazlarının seslerinin, binada başka amaçlarla
kullanılan sesli uyarıcılardan ayırt edilebilecek özellikte olması gerekir.
(7) Aşağıda
belirtilen yerlerde, otomatik olarak yayınlanan ses mesajları ve yangın
merkezinden mikrofonla yayınlanan canlı ses mesajları ile binada
yaşayanların tahliyesini veya bina içerisinde yer değiştirmelerini
sağlayacak şekilde anons sistemleri kurulması mecburidir:
a) Binadaki yatak
sayısı 200’den fazla olan otel, motel ve yatakhanelerde,
b) Yapı inşaat alanı 5000
m2’den büyük olan veya toplam kullanıcı sayısı 1000 kişiyi aşan topluma
açık binalarda, alışveriş merkezlerinde, süpermarketlerde, endüstri
tesislerinde ve benzeri binalarda,
c) Yüksekliği 51.50 m’yi geçen bütün
binalarda.
(8) Sesli ve ışıklı
uyarı cihazları, sadece yangın uyarı sistemi ve diğer acil durum uyarıları
için kullanılır. Anons sistemleri ise, yangın uyarı sistemi ve diğer acil
durum anonsları öncelik almak ve otomatik olarak diğer kullanım amaçlarını
devre dışı bırakmak şartıyla, genel anons ve fon müziği yayını gibi başka
amaçlar ile de kullanılabilir.
Acil durum kontrol sistemleri
MADDE 82- (1)
Yangın hâlinde otomatik olarak gerekli kontrol fonksiyonlarını yerine
getirecek acil durum kontrol sisteminin;
a) Yangın sırasında kapanması gereken
yangın kapılarını ve diğer açıklıkları kapatma amaçlı cihazları normal
hâlde açık durumda tutan elektromanyetik kapı tutucu ve benzeri
cihazlarının serbest bırakılması,
b)
Merdiven yuvaları ve asansör kuyuları basınçlandırma cihazlarının devreye
sokulması,
c) Duman
kontrol sistemlerinin işlemlerini yerine getirmesi,
ç) Acil
durum aydınlatma kontrol işlemlerini gerçekleştirmesi,
d)
Güvenlik ve benzeri sebeplerle kilitli tutulan kapıların ve turnikelerin
açılması,
e)
Asansörlerin yapılış özelliklerine bağlı olarak yangın esnasında kullanımının
engellenmesi veya tahliye amacıyla itfaiye veya eğitilmiş bina yangın
mücadele ekipleri tarafından kullanılmasının sağlanması,
f)
Mahalli itfaiye ile elektrik işletmesine, belediyeye, polise veya
jandarmaya, kurum amirine, bina sahibine ve gerekli görülen diğer yerlere
yangının otomatik olarak haber verilmesi,
özellik ve
fonksiyonlarına sahip olması lazımdır.
(2) Acil
durum kontrol işlemleri, yangın alarm sisteminin donanım ve yazılım
bütünlüğü içerisinde bulunan kontrol birimleri ile gerçekleştirilir.
Kontrol edilen sistemin ve cihazlar ile ilişkisi bulunan güvenlik
sistemlerinin, bina otomasyon sistemleri gibi diğer sistemler tarafından
yapılabilecek her türlü kontrol ve kumanda işlemlerinin, yangın veya
benzeri bir acil durumda yangın kontrol panelinden yapılacak acil durum
kontrol işlemlerini hiçbir şekilde engellememesi gerekir.
Kablolar
MADDE 83- (1)
Bir yangın sırasında çalışır durumda kalması gereken;
a)
Yangın kontrol panellerinden, sesli ve ışıklı uyarı cihazlarına, sesli
tahliye sistemi amplifikatör ve hoparlörlerine ve acil durum kontrol
cihazlarına giden sinyal ve besleme kablolarının,
b)
İtfaiye ve yangın mücadele ekiplerine haber vermek için kullanılan
kabloların bina içerisinde kalan kısımlarının,
c) Ana
yangın kontrol paneli ile tali yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı
panellerin birbirleri arasındaki haberleşme ve besleme kablolarının,
ç) Bütün
yangın kontrol panellerine ve tekrarlayıcı panellere enerji sağlayan
besleme kablolarının,
yangına
karşı en az 60 dakika dayanabilecek özellikte olması şarttır.
(2)
Yangına karşı dayanıklı olması gereken kabloların, ilgili standartlara
uygun olarak deneye tabi tutulmuş ve sertifikalı olması gerekir.
(3) Bir yangının
algılanmasından sonra uzun süre çalışır durumda kalması gerekli olmayan
yangın uyarı butonlarında, algılayıcılarda ve yangın kontrol panelleri
arasındaki kablolarda ve enerjisi kesildiğinde tehlikeli bir durum
oluşmayan elektromanyetik kapı tutuculara ve benzeri cihazlara giden
kablolarda yangına dayanıklılık özelliği aranmayabilir.
(4)
Yangın alarm sistemi kablolarının, sistemin sağlıklı ve güvenilir
çalışmasını sağlayacak şekilde yangın algılama, kontrol ve uyarı ekipmanı
üreticilerinin spesifikasyonlarına uygun tipte olması ve elektriksel
gürültü ve benzeri etkilerden korunacak şekilde, diğer sistemlerden ve
enerji taşıyan kablolardan ayrılarak tesis edilmesi gerekir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Periyodik Testler, Bakım ve Denetim
Periyodik testler, bakım ve denetim
MADDE 84- (1) Bu Yönetmelikte öngörülen acil aydınlatma,
yönlendirme ve yangın algılama ve uyarı sistemleri; bina sahibinin ve
yöneticinin veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina
yetkilisinin sorumluluğu altında, ilgili standartlarda belirtilen sistemin
gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulur.
(2) Kabul
işlemlerinde de, birinci fıkrada belirtilen hususlara uyulur.
ALTINCI KISIM
Duman Kontrol Sistemleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Tasarım ilkeleri
MADDE 85- (1)
Binalarda duman kontrol sistemi olarak yapılan basınçlandırma, havalandırma
ve duman tahliye tesisatının; binada bulunanlara zarar vermeyecek, panik
çıkmasını önleyecek ve binanın emniyetli bir şekilde boşaltılmasını
sağlayacak güvenli bir ortamı oluşturacak şekilde tasarlanması, tesis
edilmesi ve çalışır durumda tutulması gerekir.
(2)
Kurulması gereken basınçlandırma, havalandırma ve duman tahliye tesisatının
yerleştirilmesi ve kullanılacak teçhizatın cinsi ve miktarı, binanın
kullanım sınıfına, tehlike sınıfına, binada bulunanların hareket
kabiliyetine ve binada bulunan yangın önleme sistemlerinin özelliklerine
göre belirlenir.
(3) Her
türlü basınçlandırma, havalandırma ve duman tahliye tesisatının, ilgili
yönetmeliklere ve standartlara uygun olarak tasarlanması, tesis edilmesi ve
işletilmesi gerekir.
(4) Bu
Yönetmelikte öngörülen her türlü sistemin, cihazın ve ekipmanın, montaj ve
işletme süresince performans ve çalışma sürekliliği sağlanacak şekilde
kabul testinin yapılması, periyodik kontrol, test ve bakıma tabi tutulması
gerekir. Binalarda kurulacak basınçlandırma, havalandırma ve duman tahliye
tesisatı da, binanın yangın sorumlusunun gözetiminde test ve bakıma tabi
tutulur.
(5)
Duman tahliyesinde kullanılacak fanların ve basınçlandırma fanlarının
besleme kablolarının yangına en az 60 dakika dayanıklı olması ve
jeneratörden beslenecek şekilde tesis edilmesi gerekir.
İKİNCİ BÖLÜM
Duman Kontrolü
Duman kontrolünün esasları
MADDE 86- (1)
Doğal duman tahliyesi yapılabilecek yerlerde duman çekiş bacaları, duman
kesicileri ve duman bölmeleri kullanılır. Mekanik duman kontrol sistemleri
olarak iklimlendirme sistemleri özel düzenlemeler yapılarak kullanılır veya
ayrı mekanik havalandırma veya duman kontrol sistemleri kurulur.
(2)
Duman tahliye ağızları, daima açık olabileceği gibi, yangın sırasında
otomatik olarak veya el ile kolaylıkla açılabilen mekanik düzenler ile de
çalıştırılabilir. Bu tür mekanizmaların sürekli bakım suretiyle işler
durumda tutulması mecburidir.
İklimlendirme ve havalandırma
tesisatının duman kontrolünde kullanımı
MADDE 87- (1) Yangın hâlinde, mevcut iklimlendirme ve
havalandırma tesisatı duman kontrol sistemi olarak da kullanılabilir. Bu
durumda, bu Yönetmelikte mekanik duman kontrol sistemi için öngörülen bütün
şartlar, iklimlendirme ve havalandırma sistemi için de aranır.
(2) Mekanik duman kontrol sistemleri için tesis
edilen havalandırma ve tahliye kanallarının çelik, alüminyum ve benzeri
malzemeden yapılmış olması gerekir.
(3) Bütün mekanik havalandırma ve duman tahliye
sisteminde kullanılacak kanalların yeterli sayıda askı elemanları ile
bağlanması şarttır.
(4) Kanal kaplama malzemesinin, en azından zor
alevlenici malzemeden olması gerekir.
(5) Havalandırma ve duman tahliye kanallarının,
kaçış merdivenlerinden ve yangın güvenlik hollerinden geçmemesi asıldır.
Ancak, çeşitli sebeplerden dolayı, kanalın bu bölümlerden geçmesi hâlinde,
geçtiği bölümün yapısal olarak yangına dayanım süresi kadar yangına
dayanacak bir malzeme ile kaplanması şarttır.
(6) Aynı
hava santrali ile birden fazla yangın kompartımanının havalandırılması veya
iklimlendirilmesi yapılıyor ise, yangın kompartımanları arası geçişlerde,
üfleme ve emiş kanallarında yangın damperi kullanılması gerekir.
(7) Asma tavan arası ve yükseltilmiş döşeme altı
gibi mahallerin plenum olarak kullanılması hâlinde; bu bölümler içerisinden
sadece mineral, alüminyum veya bakır zırhlı kablolar, rijit metal borular
ve sıvı sızdırmaz esnek metal borular geçirilebilir. Bilgisayar,
televizyon, telefon ve iç haberleşme sistemleri kablolarının ve yangın
korunum sistemi boruları ile alevlenmeyen sıvılar taşıyan yanmaz malzemeden
boruların kullanılmasına izin verilir.
(8) Havalandırma ve duman tahliye kanallarının
yangın kompartımanı duvarlarını delmemesi gerekir. Kanalın bir yangın
kompartımanı duvarını veya katını geçmesi hâlinde, kanal üzerine yangın
kompartımanı duvarını veya katını geçtiği yerde yangın damperi konulması
gerekir. Havalandırma kanalı korunmuş bir şaft içinden geçiyor ise, şafta
giriş ve çıkışta yangın damperi kullanılması şarttır.
(9) Basınçlandırma sisteminin kanallarında yangın
damperi kullanılmaz.
(10) Duman kontrol sistemi uzaktan el ile kumanda
edilerek veya yangın algılama ve uyarı sistemi tarafından otomatik olarak
devreye sokulabilir.
(11) Yangının yayılmasında rol oynayan tesisat
bacasının ve kanallarının, yangın kompartımanları hizasında olması ve kompartımanın yangın dayanımını
azaltmayacak şekilde yalıtılması gerekir. Havalandırma kanal ve
bacalarının yangın kompartımanlarını
aşmalarına özel detaylar dışında izin verilmez. Hava kanallarının, yanmaz
malzemeden yapılması veya yanmaz malzeme ile kaplanması şarttır.
(12) Yapı yüksekliği 51.50 m’nin üzerinde olan
binaların hol ve koridor gibi ortak alanlarında duman kontrol sistemi
yapılması mecburîdir.
Kazan dairesi, jeneratör
odası, mutfak, otoparklar ve tahıl depolarında duman kontrolü
MADDE 88- (1)
Dizel pompa ve acil durum jeneratörünü çalıştırabilmek için mekanik
havalandırmanın gerekli olduğu yerlerde, bu bölümlerin duman tahliye
sistemlerinin; diğer bölümlere hizmet veren sistemlerden bağımsız olarak
dizayn edilmesi, havanın doğrudan dışardan ve herhangi bir egzoz çıkış
noktasından en az 5 m
uzaktan alınması ve mahallin egzoz çıkışının da doğrudan dışarıya ve
herhangi bir hava giriş noktasından en az 5 m uzağa atılması gerekir.
(2)
Otel, restoran, kafeterya ve benzeri yerlerin mutfaklarındaki pişirme
alanlarının mekanik egzoz sisteminin; binanın diğer bölümlerine hizmet
veren sistemlerden bağımsız olması, egzoz kanallarının, korunmamış
yanabilir malzemelerden en az 50
cm açıktan geçmesi, egzozun doğrudan dışarıya
atılması ve herhangi bir hava giriş açıklığından en az 5 m uzakta olması gerekir.
Mutfak dışından geçen egzoz kanalının; geçtiği bölümün veya mutfak
bölümünün yapısal olarak yangına dayanma süresi kadar bir malzeme ile
kaplanması, şayet kanal bir tuğla şaftı içerisinden geçiyor ise, şaftın
diğer bölümlerinden ve diğer kanallardan veya servis elemanlarından
ayrılması şarttır. Mutfak egzoz kanallarına yangın damperi konulamaz.
(3)
Toplam alanı 2000 m2’yi aşan kazan dairelerinde, kapalı otopark alanlarında ve bodrum
katlardaki depolarda mekanik
duman tahliye sistemi yapılması mecburidir. Duman tahliye sisteminin,
binanın diğer bölümlerine hizmet veren sistemlerden bağımsız olması ve
saatte en az 10 defa hava değişimi sağlaması gerekir.
(4) Un,
tahıl, kepek, nişasta ve şeker gibi parlayıcı organik tozlar meydana
getiren maddelerin işlendiği, imal veya depo edildiği yerlerde, bu
maddelerin tozlarının toplanmasını önleyecek özel havalandırma tertibatı
yapılması mecburidir. Bu yerlerde soba, ocak ve benzeri açık ateş kaynağı
bulundurulması ve tedbir alınmaksızın kaynak yapılması yasaktır.
(5)
Doğalgaz, LPG veya tehlikeli maddeler ile çalışılan yerlerde fanların ve
havalandırma motorlarının patlama ve kıvılcım güvenlikli (ex-proof) olması
gerekir. Kablo ve pano tesisatlarının da kıvılcım güvenlikli olması
şarttır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Basınçlandırma Sistemi
Basınçlandırma sistemi
MADDE 89- (1) Konutlar hariç olmak üzere, bütün binalarda, merdiven kovasının
yüksekliği 30.50 m’den fazla ise,
kaçış merdivenlerinin basınçlandırılması gerekir. Bodrum kata ve üst
katlara hizmet veren kaçış merdiveni aynı yuvada olsa bile, zemin
seviyesinde, yangına 120 dakika dayanıklı ve duman sızdırmaz bir duvar ile
ayrılmış ve ayrı çıkış düzenlenmiş ise, merdiven yuvası için üst katların
yüksekliği esas alınır.
(2)
Bodrum kat sayısı 4’den fazla olan binalarda bodrum kata hizmet veren kaçış
merdivenleri basınçlandırılır.
(3) Yapı
yüksekliği 51.50 m’den yüksek olan konutların kaçış merdivenlerinin
basınçlandırılması şarttır.
(4) Yangın
anında acil durum asansör kuyularının yangın etkisi altında kalmaması için
acil durum asansörü kuyularının basınçlandırılması gerekir.
(5)
Basınçlandırma sistemi çalıştığı zaman, bütün kapılar kapalı iken
basınçlandırılan merdiven yuvası ile bina kullanım alanları arasındaki
basınç farkının en az 50 Pa olması şarttır. Açık kapı durumu için basınç
farkı en az 15 Pa olması gerekir.
(6) Basınçlandırma sisteminin yangın
güvenlik holüne de yapılması hâlinde, merdiven tarafındaki basıncın yangın
güvenlik holü tarafındaki basınçtan daha yüksek olacak şekilde bir basınç
dağılımı oluşturulması gerekir.
(7) Hem
basınçlı havanın ve hem de otomatik kapı kapatıcının kapı üzerinde
yarattığı kuvveti yenerek kapıyı açmak için kapı koluna uygulanması gereken
kuvvetin 110 Newtonu geçmemesi gerekir.
(8)
Yangına müdahale sırasında basınçlandırma sisteminin, açık bir kapıdan
basınçlandırılmış alana duman girişini engelleyecek yeterlilikte hava
hızını sağlayabilmesi gerekir. Hava hızı, birbirini takip eden iki katın
kapılarının ve dışarı tahliye kapısının tam olarak açık olması hâli için
sağlanır. Ortalama hız büyüklüğünün her bir kapının tam açık hâli için en
az 1 m/s olması gerekir.
(9) En
az 2 iç kapının ve 1 dışarıya tahliye kapısının açık olacağı düşünülerek,
diğer kapalı kapılardaki sızıntı alanları da ilave edilerek dizayn yapılır
ve bina kat sayısına göre açık iç kapı sayısı artırılır.
(10)
Basınçlandırma havası miktarının, sızıntı alanlarından çevreye olan hava
akışlarını karşılayacak mertebede olması gerekir.
(11) Merdiven
içerisinde meydana gelebilecek olan aşırı basınç artışlarını bertaraf etmek
üzere, aşırı basınç damperi ve frekans kontrollü fan gibi sistemlerin
yapılması gerekir.
(12)
Basınçlandırma havasının doğrudan dışardan alınması ve egzoz çıkış
noktalarından en az 5 m
uzakta olması gerekir. Yüksekliği 25 m’den fazla olan kapalı
merdivenlerin basınçlandırılmasında, birden fazla noktadan üfleme yapılır.
İki noktadan üfleme yapılması hâlinde, üfleme yapılan noktalar arasındaki
yüksekliğin en az merdiven yüksekliğinin yarısı kadar olması şarttır. Yapı
yüksekliği 51.50 m’den
fazla olan binalarda, her katta veya en çok her üç katta bir üfleme
yapılması gerekir.
(13) Basınçlandırma fanının
dışardan hava emişine algılayıcı konulur; duman algılanması hâlinde, fan otomatik
olarak durdurulur.
(14)
Basınçlandırma sisteminin yangın algılama ve uyarı sistemi tarafından
otomatik olarak çalıştırılması gerekir.
(15) Basınçlandırma fanını el
ile çalıştırıp durdurabilmek için, bir açma kapatma anahtarının bulunması
gerekir.
(16) Kaçış
merdivenlerinde basınçlandırma yapılmamış ise, merdiven bölümünde
açılabilir pencerenin veya merdivenin üzerinde devamlı havalandırmayı
sağlayacak tepe penceresinin bulunması şarttır.
YEDİNCİ KISIM
Yangın Söndürme Sistemleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Tasarım ilkeleri
MADDE 90- (1)
Yangın söndürme sistemleri, bu Yönetmelik kapsamındaki bütün yapı ve
binalar ile tünel, liman, dok, metro ve açık arazi işletmeleri gibi
yapılarda yangın öncesinde ve sırasında kullanılan sabit söndürme tesisatıdır.
Binalarda kurulan yangın söndürme tesisatının, binada bulunanlara zarar
vermeyecek, panik çıkmasını önleyecek ve yangını söndürecek şekilde
tasarlanması, tesis edilmesi ve çalışır durumda tutulması gerekir.
(2)
Yangın söndürme sistemlerinin; her yapıda meydana gelebilecek olan yangını
söndürecek kapasitede olması ve yapının ekonomik ömrü boyunca, otomatik
veya el ile gereken hızda devreye girerek fonksiyonunu yerine getirebilmesi
gerekir.
(3)
Kurulması gereken sabit yangın söndürme sistemlerinin ve tesisatının
nitelikleri, kullanılacak teçhizatın cinsi, miktarı ve yerleştirilmeleri;
binanın ve binada bulunabilecek malzemelerin yangın türüne göre belirlenir.
Sistemde kullanılacak bütün ekipmanın sertifikalı olması şarttır.
(4) Her
türlü yangın söndürme sistemlerinin, ilgili yönetmeliklere ve standartlara
uygun olarak tasarlanması, tesis edilmesi ve işletilmesi mecburidir.
(5)
Binalarda kurulacak söndürme sistemlerinin tasarımı ve uygulaması, yetkili
merci tarafından kontrol edilir ve onaylanır. Periyodik kontrol, test ve
bakım gerektiren sistemlerin ve cihazların kontrolü, testi ve bakımı bina
sahibi, yöneticisi veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği
bina yetkilisince yaptırılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Sulu Söndürme Sistemleri
Su basınç ve debi değeri
MADDE 91-
(1) Sabit
boru tesisatı, yangın dolapları sistemi, hidrant sistemi ve yağmurlama
sistemi gibi sulu söndürme sistemleri için yapılmış hidrolik hesaplar
neticesinde gerekli olan su basınç ve debi değerleri, merkezi şebeke veya
şehir şebekeleri tarafından karşılanamıyor ise yapılarda, kapasiteyi
karşılayacak yangın pompa istasyonu ve deposu oluşturulması gerekir.
Su depoları ve kaynaklar
MADDE 92- (1) Sistemde en az bir güvenilir su kaynağı bulunması
şarttır.
(2) Sulu
söndürme sistemleri için kullanılacak su depolarının yangın rezervi olarak
ayrılmış bölümlerinin başka amaçla kullanılmaması ve sadece söndürme
sistemlerine hizmet verecek şekilde düzenlenmesi gerekir.
(3) Sulu
söndürme sistemleri tasarımında 19 uncu maddedeki bina tehlike sınıfları
dikkate alınır. Su deposu hacmi, düşük tehlike için 30 dakika, orta tehlike
için 60 dakika ve yüksek tehlike için 90 dakika esas alınarak bulunur.
(4)
Yapıda yağmurlama sistemi bulunması hâlinde, su deposu Ek-8/A ve
Ek-8/B’deki değerden az olamaz. Birim alan için tasarım debi değerleri
(tasarım yoğunluğu) için, TS EN 12845 esas alınır.
(5)
Yağmurlama söndürme sistemi yanında bina içi yangın dolapları ve bina dışı
hidrant sistemi mevcut ise, yağmurlama söndürme suyu debisine Ek-8/C’de
belirtilen değerler ilave edilerek su depo kapasitesi belirlenir.
(6)
Yapıda sulu söndürme sistemi olarak sadece yangın dolapları sistemi mevcut
ise, su kapasitesi, TS EN 671-1 ve TS EN 671-2’ye uygun sistemlerde 94 üncü
maddede verilen tasarım debi değerlerinin tehlike sınıfları için Ek-8/C’de
verilen sürelerle çarpımı ile hesaplanır.
(7)
Yapıda sadece çevre hidrant sistemi bulunması hâlinde, su ihtiyacı, en az
1900 l/dak debiyi 90 dakika süre ile karşılayacak kapasitede olmak üzere,
bina tehlike sınıfına göre yapılacak hidrolik hesaplar ile belirlenir.
Yangın pompaları
MADDE 93- (1)
Yangın pompaları; sulu söndürme sistemlerine basınçlı su sağlayan, anma
debi ve anma basınç değeri ile ifade edilen pompalardır. Pompaların, kapalı
vana (sıfır debi) basma yüksekliği anma basma yüksekliği değerinin en fazla
% 140’ı kadar olması ve % 150 debideki basma yüksekliği anma basma
yüksekliğinin % 65’inden daha küçük olmaması gerekir. Bu tür pompalar,
istenen basınç değerini karşılamak şartıyla, anma debi değerlerinin % 130’u
kapasitedeki sistem talepleri için kullanılabilir.
(2)
Sistemde bir pompa kullanılması hâlinde, aynı kapasitede yedek pompa olması
gerekir. Birden fazla pompa olması hâlinde, toplam kapasitenin en az %
50’si yedeklenmek şartıyla, yeterli sayıda yedek pompa kullanılır.
(3)
Pompanın çevrilmesi, elektrik motoru yanı sıra içten yanmalı motorlar veya
türbinler ile olabilir.
(4)
Yedek dizel motor tahrikli pompa kullanılmadığı takdirde, yangın
pompalarının enerji beslemesi güvenilir kaynaktan ve binanın genel elektrik
sisteminden bağımsız olarak sağlanır.
(5)
Yangın pompalarının, otomatik hava boşaltma valfi ve sirkülasyon rahatlama
valfi gibi yardımcı elemanlarının bulunması gerekir.
(6) Her pompanın ayrı bir
kumanda panosu ve panonun da kilitli olması gerekir. Elektrik kumanda
panosunun, faz hatasının, faz sırası hatasının ve kumanda fazı hatasının
bilgi ışıkları ile donatılması gerekir. Pano ana giriş devre kesicisine
pano kilidi açılmadan erişilememesi gerekir.
(7) Her
pompanın ayrı bir kumanda basınç anahtarının olması gerekir. Basınç
anahtarlarının; kumanda panosunun içine yerleştirilmiş, su basıncını boru
bağlantısıyla hisseden, su darbelerine karşı korumalı, alt ve üst değerler
ayrı ayrı ve bağımsız olarak ayarlanabilir ve ayarlandıktan sonra
kilitlenebilir olması şarttır.
(8)
Pompa kontrolü basınç kumandalı; tam veya yarı otomatik olabilir.
(9)
Pompa odası veya pompa istasyonunda elektrik motor tahrikli pompalar için +4 °C ve dizel motor
tahrikli pompalar için +10 °C üzerinde sıcaklığın sürekli
sağlanabilmesi için uygun gereçler sağlanır.
(10)
Pompa istasyonunda, servis, muayene ve ayar gerektiren cihazların çalışma
alanı etrafında acil aydınlatma sağlanması şarttır.
(11) Zemin yeterli bir drenaj
için eğimli hazırlanarak suyun pompadan, sürücüden ve kontrol panosu gibi
kritik cihazlardan uzaklaştırılması sağlanır.
Sabit boru tesisatı ve
yangın dolapları
MADDE 94- (1) Tesisatın amacı, bina içinde yangın ile
mücadelede güvenilir ve yeterli suyun sağlanmasıdır. Bunun için, bina içinde
itfaiye su alma hattı ve yangın dolapları tesis edilir:
a) İtfaiye
su alma hattı; yangın ile mücadelede, itfaiye personeli ve eğitilmiş
personel tarafından kullanılmak üzere tesis edilir. İtfaiye su alma hattı
tesisinde aşağıda belirtilen şartlara uyulur:
1) Yüksek binalar ile kat alanı 1000 m2’den
fazla olan alışveriş merkezlerinde, otoparklarda ve benzeri yerlerde
ıslak veya kuru sabit boru sistemi üzerinde, itfaiye personelinin ve
eğitilmiş personelin kullanımına imkân sağlayan bağlantı ağızları bırakılması
veya bu bağlantı ağızlarının kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi
korunmuş mekânlarda olması şarttır.
2) Herhangi bir noktadan
su alma ağzına olan mesafe 60
m’den fazla olamaz.
3) Sabit
boru tesisatı üzerinde bulunan bütün hortum bağlantıları, itfaiyenin
kullandığı normlarda storz tip 50 mm veya 65 mm çapında
olur.
4)
Bağlantı ağızlarının, binanın yağmurlama ve yangın dolapları sistemine suyu
sağlayan sabit boru tesisatında bırakılması hâlinde, bu bağlantıların ana
kolonlar üzerinden doğrudan yapılması gerekir.
b)
Yangın dolapları tesisatı; bina içindeki kişilerin yakındaki küçük bir
yangını kontrol etmesini ve söndürmesini sağlayabilmek üzere, bina içine
tesis edilen sabit bir tesisatı ifade eder. Tesisat, duvarlar üzerine veya
kabinler içine monte edilmiş ve kalıcı olarak bir su temin tesisatına
bağlanmış olan sabit birimlerden oluşur. Yangın dolaplarının tesisinde
aşağıdaki şartlara uyulur:
1)
Yüksek binalar ile toplam kapalı kullanım alanı 1000 m2’den
büyük imalathane, atölye, depo, otel, motel, sağlık, toplanma amaçlı ve
eğitim binalarında ve kapalı kullanım alanı 2000 m2’den büyük
bütün binalarda yangın dolabı yapılması mecburidir.
2)
Yangın dolapları, her katta ve yangın duvarları ile ayrılmış her bölümde
aralarındaki uzaklık 30 m’den
fazla olmayacak şekilde düzenlenir. Yangın dolapları mümkün olduğu kadar
koridor çıkışı ve merdiven sahanlığı yakınına kolaylıkla görülebilecek
şekilde yerleştirilir. Binanın yağmurlama sistemi ile korunması ve katlara
itfaiye su alma ağzı bırakılması hâlinde, yangın dolapları, ıslak tip
yağmurlama branşman hattından beslenebilir ve aralarındaki uzaklık 45 m’ye kadar
çıkarılabilir.
3)
Hortumların saklandığı dolabın ve kabinlerin gerekli cihazların döşenmesine
izin verecek büyüklükte olması şarttır. Bunların yangın sırasında hortum ve
cihazların kullanılmasını zorlaştırmayacak şekilde tasarlanması ve sadece
yangın söndürme amacı için kullanılması gerekir.
4)
Hortumları serme ve bağlama gibi becerilere sahip eğitilmiş personeli veya
itfaiye görevlisi olmayan yapılarda, yuvarlak yarı-sert hortumlu yangın
dolaplarının TS EN 671-1'
e uygun olması şarttır. Hortumun, yuvarlak yarı-sert TS EN 694 normuna
uygun, çapının 25 mm
olması, uzunluğunun 30 m'yi
aşmaması ve lüle (lans) kapama, püskürtme veya fıskiye veyahut her üçünü
birden yapabilmesi gerekir.
5)
İçinde itfaiye su alma ağzı olmayan yuvarlak yarı-sert hortumlu yangın
dolaplarında tasarım debisinin 100 l/dak ve lüle girişindeki basıncın 400
kPa olması şarttır. Lüle girişindeki basıncın 700 kPa’ı geçmesi hâlinde,
basınç düşürücülerin kullanılması gerekir. Bu tip sistem tek başına sadece
Düşük Tehlike ve Orta Tehlike-1 tehlike sınıflarında kullanılabilir.
6)
Yetişmiş yangın söndürme görevlisi bulundurulmak mecburiyetinde olan
yapılarda kullanılabilecek yassı hortumlu yangın dolaplarının TS EN
671-2 standardına uygun olması şarttır. Yassı hortumun; anma çapının 50 mm’yi, uzunluğunun 20 m’yi geçmemesi ve lüle
kapama, püskürtme veya fıskiye veyahut her üçünü birden yapabilmesi
gerekir. Dolap tasarım debisinin 400 l/dak ve lüle girişindeki basıncın 600
kPa olması şarttır. Lüle girişindeki basıncın 900 kPa’ı geçmesi hâlinde,
basınç düşürücü kullanılır.
7)
Binalarda bulunan yangın dolaplarının ve hortum makara sistemlerinin TS EN
671-3 standardında belirtilen periyodik bakımlarının, bina sahibi, yönetici
veya sorumlu bina yetkilisi tarafından yaptırılması mecburidir.
Hidrant sistemi
MADDE 95- (1)
Yapıların yangından korunmasında, ilk müdahalede söndürülemeyen yangınlara
dışarıdan müdahale edebilmek için mümkün olduğunca yapının veya binanın
bütün çevresini kapsayacak şekilde tesis edilecek hidrant sistemi
bünyesinde yerleştirilecek hidrantların, itfaiye ve araçlarının kolay
yanaşabileceği ve bağlantı yapabileceği şekilde düzenlenmesi gerekir.
(2)
Hidrant sistemi dizayn debisinin en az 1900 l/dak olması şarttır. Debi,
binanın tehlike sınıfına göre artırılır. Hidrant çıkışında 700 kPa basınç
olması gerekir.
(3)
Hidrantlar arası uzaklık çok riskli bölgelerde 50 m, riskli bölgelerde 100 m, orta riskli
bölgelerde 125 m
ve az riskli bölgelerde 150
m alınır.
(4)
Normal şartlarda hidrantlar, korunan binalardan ortalama 5 ilâ 15 m kadar uzağa
yerleştirilir.
(5)
Hidrant sistemine suyu sağlayan boru donanımında ring sistemi mevcut değil
ise, kullanılabilecek en düşük borunun çapının 100 mm olması ve hidrolik hesaba göre
belirlenmesi gerekir.
(6)
Sistemde kullanılacak hidrantların, ilgili Türk Standartlarına uygun
yerüstü yangın hidrantı olması gerekir. Hidrant sisteminde, hidrant
yenilenmesini ve bakım işlemlerinin yapılmasını kolaylaştıracak uygun
noktalarda ve yerlerde yeraltı veya yerüstü veyahut hem yeraltı ve hem de
yerüstü hat kesme vanaları temin ve tesis edilir.
(7) İmar
planlama alanı 5000 m2’den büyük olan ve içerisinde her türlü
kullanım alanı bulunan yerleşim alanlarında dış hidrant sistemi yapılması
şarttır.
(8)
Sorumluluk bölgelerinde hizmette bulunan araçların giremeyeceği veya
manevra yapamayacağı, ulaşım imkânı olmayan yerleşim mahalleri olan
belediyeler, buralarda meydana gelebilecek yangınlara etkili bir şekilde
müdahale yapılabilmesi bakımından, bu yerleşim yerlerinin uygun yerlerine
yerüstü yangın hidrantları veya pompa ile teçhiz edilmiş yeterli kapasitede
yangın havuzları ve sarnıçları yaptırmak mecburiyetindedir.
Yağmurlama sistemi
MADDE 96- (1)
Yağmurlama sisteminin amacı; yangına erken tepki verilmesinin sağlanması ve
yangının kontrol altına alınması ve söndürülmesi için belirli bir süre
içerisinde tasarım alanı üzerine belirlenen miktarda suyun boşaltılmasıdır.
Yağmurlama sistemi, aynı zamanda bina içindekilere alarm verilmesi ve
itfaiyenin çağrılması gibi çeşitli acil durum fonksiyonlarını da aktif hâle
getirebilir. Yağmurlama sistemi; yağmurlama başlıkları, borular, bağlantı
parçaları ve askılar, tesisat kontrol vanaları, alarm zilleri, akış
göstergeleri, su pompaları ve acil durum güç kaynağı gibi elemanlardan
meydana gelir. Yağmurlama sistemi elamanlarının TS EN 12259’a uygun olması
şarttır.
(2)
Aşağıda belirtilen yerlerde otomatik yağmurlama sistemi kurulması
mecburidir:
a) Yapı yüksekliği 30.50 m’den fazla olan konut haricindeki bütün binalarda,
b) Yapı yüksekliği 51.50
m’yi veya 17 katı geçen konutlarda,
c) Araç kapasitesi 20’den fazla olan veya giriş ve çıkışları bağımsız olsa
dahi birden fazla bodrum katı kullanan kapalı otoparklarda
ve 10’dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otoparklarda,
ç) Birden fazla katlı bir bina
içerisindeki yatılan oda sayısı 100’ü veya yatak sayısı 200’ü geçen otellerde, yurtlarda, pansiyonlarda, misafirhanelerde ve yapı yüksekliği 21.50 m’den fazla olan
bütün yataklı tesislerde,
d) Toplam alanı 2000 m2’nin üzerinde olan katlı mağazalarda,
alışveriş, ticaret, eğlence ve toplanma yerlerinde,
e) Toplam alanı 1000 m2’den fazla olan, kolay
alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulundurulan yapılarda.
(3) Yanıcı malzeme içermeyen ve
yanıcı malzeme depolanmayan ıslak hacimlere, yanıcı malzeme ihtiva etmeyen
ve yangına dirençli yapı elemanları ile ayrılan yangın merdiveni yuvalarına,
asansör kuyusuna ve gazlı, kuru toz, su sprey ve benzeri diğer otomatik
söndürme sistemleri ile korunan mahallere yağmurlama sistemi
yapılmayabilir.
(4) Su ile genişleyen veya
reaksiyona girerek yangının büyümesine sebep olabilecek maddelerin
bulunduğu mahallere yağmurlama sistemi yapılmaz.
(5)
Yağmurlama sistemi tasarımının TS EN 12845’e göre yapılması gerekir.
(6)
Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde, sismik hareketlere karşı ana kolonların
herhangi bir yöne sürüklenmemesi için, dört yollu destek kullanılması ve 65 mm ve daha büyük
nominal çaplı boruların katlardan ana dağıtım borularına bağlanmasında
esnek bağlantılar ile boruların tavanlara tutturulmasında iki yollu
enlemesine ve boylamasına sabitleme askı elemanları kullanılarak boruların
kırılmasının önlenmesi gerekir. Dilatasyon geçişlerinde her üç yönde
hareketi karşılayacak detaylar uygulanır.
(7)
Yağmurlama sistemi ana besleme borusu birden fazla yangın zonuna hitap
ediyor ise, her bir zon veya kolon hattına akış anahtarları, test ve drenaj
vanası ve izleme anahtarlı hat kesme vanası konulur.
(8)
Muhtemel küçük çaplı yangınlarda yağmurlama başlığının patlaması veya
birkaçının hasara uğraması hâlinde, hemen değiştirilir ve yangın güvenlik
sisteminin sürekliliğini sağlamak için 6 adetten az olmamak kaydıyla
sistemin büyüklüğüne göre yeterli miktarda yedek yağmurlama başlığı ve
başlığın değiştirilmesi için özel anahtarlar bulundurulur.
(9)
Yağmurlama sistemini besleyen borular üzerinde kesme vanaları bulunur. Boru
hatlarında bulunan vanaların, bölgesel kontrol vanalarının ve su kaynağı
ile yağmurlama sistemi arasında bulunan bütün vanaların devamlı açık
kalmasını sağlayacak tedbirlerin alınması gerekir.
(10)
Sistemde basınç düşürücü vana kullanılması hâlinde, her bir basınç düşürücü
vananın önüne ve arkasına 1’er adet manometre konulur.
İtfaiye su verme bağlantısı
MADDE 97-
(1) Yüksek binalarda veya bina oturma alanı 1000 m2’den büyük binalarda veya cephe genişliği 75 m’yi aşan binalarda,
itfaiyenin sisteme dışarıdan su basabilmesi için, sulu yangın söndürme
sistemlerine en az 100 mm nominal çapında
itfaiye su verme bağlantısı yapılması şarttır. İtfaiye su verme bağlantısında 2 adet 65 mm storz tip rakor
ve sistemde çek valf bulunur ve çek valf ile itfaiye bağlantısı arasındaki
borulardaki suyun otomatik olarak boşalmasını sağlayacak elemanlar konulur.
İtfaiye araçlarının bağlantı ağzına
ulaşma mesafesi 18 m’den
fazla olamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Köpüklü, Gazlı ve Kuru Tozlu Sabit Otomatik Söndürme Sistemleri
Köpüklü, gazlı ve kuru tozlu sabit otomatik
söndürme sistemleri
MADDE 98- (1)
Köpüklü, gazlı ve kuru tozlu sabit otomatik söndürme sistemleri; tesisin
nitelik ve ihtiyaçlarına bağlı olarak uygun, güncel, sertifikalı ve ilgili
standartlara göre tasarlanır.
(2) Suyun söndürme etkisinin yeterli
görülmediği veya su ile reaksiyona girebilecek maddelerin bulunduğu,
depolandığı ve üretildiği hacimlerde uygun tipte söndürme sistemi tesis
edilir.
(3) Gazlı yangın söndürme sistemlerinin
tasarımında TS ISO 14520 standardı esas alınır. Her türlü gazlı söndürme
sistemleri kurulurken; otomatik gaz boşaltımı sırasında veya sistemin
devreye girdiğini işleticiye ve mahalde çalışan personele bildiren ve
kişilerin söndürme mahallini tahliye etmesini sağlayacak olan sesli ve
ışıklı uyarılar temin ve tesis edilmek zorundadır.
(4) Gazlı yangın söndürme sistemi uygulanacak
hacimlerdeki, doğal havalandırma amaçlı pencerede, kapıda veya duvarda
bulunan menfez ve varsa havalandırma bacalarının yangın algılama ve gaz
boşalım anında otomatik olarak kapanacak şekilde dizayn edilmesi gerekir.
(5)
Halon alternatifi gazlar ile tasarımı yapılmış gazlı yangın söndürme
sistemlerinde kullanılan söndürücü gazın, ilgili standartlara göre
belgelenmiş uzun süreli kullanım geçerliliğinin olması gerekir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Taşınabilir Söndürme
Tüpleri
Taşınabilir söndürme tüpleri
MADDE 99- (1) Taşınabilir söndürme tüplerinin
tipi ve sayısı, mekânlarda var olan durum ve risklere göre belirlenir. Buna
göre;
a) A sınıfı yangın çıkması
muhtemel yerlerde, çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu,
b) B sınıfı yangın
çıkması muhtemel yerlerde, kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya
köpüklü,
c) C sınıfı yangın
çıkması muhtemel yerlerde, kuru kimyevi tozlu veya karbondioksitli,
ç) D sınıfı yangın
çıkması muhtemel yerlerde, kuru metal tozlu,
söndürme tüpleri
bulundurulur.
(2)
Düşük tehlike sınıfında her 500
m2, orta tehlike ve yüksek tehlike
sınıfında her 250
m² yapı inşaat alanı için 1 adet olmak üzere, uygun
tipte 6 kg’lık
yangın söndürme tüpü bulundurulması gerekir.
(3)
Otoparklarda, depolarda, tesisat dairelerinde ve benzeri yerlerde ayrıca
tekerlekli tip söndürme tüpü bulundurulması mecburidir.
(4)
Söndürme tüpleri dışarıya doğru, geçiş boşluklarının yakınına ve dengeli
dağıtılarak, görülebilecek şekilde işaretlenir ve her durumda kolayca
girilebilir yerlere, yangın dolaplarının içine veya yakınına yerleştirilir.
Söndürme tüplerine ulaşma mesafesi en fazla 25 m olur.
(5)
Taşınabilir söndürme tüpleri için, söndürücünün duvara bağlantı asma
halkası duvardan kolaylıkla alınabilecek ve zeminden asma halkasına olan
uzaklığı yaklaşık 90 cm’yi
aşmayacak şekilde montaj yapılır.
(6)
Arabalı yangın söndürücülerin TS 11749- EN 1866 ve diğer taşınabilir yangın
söndürme tüplerinin TS 862- EN 3 kalite belgeli olması şarttır.
(7)
Yangın söndürücülerin periyodik kontrolü ve bakımı TS 11748 standardına
göre yapılır. Söndürücülerin bakımını yapan üreticinin veya servis
firmalarının Sanayi ve Ticaret Bakanlığının dolum ve servis yeterlilik
belgesine sahip olması gerekir. Servis veren firmalar, istenildiğinde
müşterilerine belgelerini göstermek zorundadır. Söndürme tüplerinin altı
ayda bir kontrol edilmesi, yıllık genel bakımlarının yapılması,
standartlara uygun toz kullanılması ve dört yıl sonunda tozunun
değiştirilmesi şarttır.
(8)
Binalara konulacak yangın söndürme tüplerinin cinsi, miktarı ve yerlerinin
belirlenmesi konusunda, gerekirse mahalli itfaiye teşkilatının görüşü
alınabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Periyodik Testler ve Bakım
Periyodik testler ve bakım
MADDE 100-
(1) Bu Yönetmelikte öngörülen yangın söndürme sistemlerinin, bina sahibi,
yöneticisi veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina
yetkilisinin sorumluluğu altında, ilgili standartlarda belirtilen sistemin
gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulması şarttır.
SEKİZİNCİ KISIM
Tehlikeli Maddelerin Depolanması ve Kullanılması
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Tehlikeli maddeler ile ilgili olarak
uygulanacak hükümler
MADDE 101-
(1) Tehlikeli maddelerin depolanması, doldurulması, kullanılması,
üretilmesi ve satışa sunulması hakkında bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan
hâllerde ilgili mevzuat ve standartlara uyulur.
Tehlikeli maddelerin sınıflandırılması
MADDE 102- (1) Tehlikeli maddelerin sınıfları
aşağıda belirtilmiştir:
a)
Patlayıcı maddeler,
b)
Parlayıcı ve patlayıcı gazlar,
c)
Yanıcı sıvılar,
ç)
Yanıcı katı maddeler,
d)
Oksitleyici maddeler,
e)
Zehirli ve iğrendirici maddeler,
f)
Radyoaktif maddeler,
g)
Dağlayıcı maddeler,
ğ) Diğer
tehlikeli maddeler.
Depolama hacimlerinin genel özellikleri
MADDE 103-
(1) Tehlikeli maddelerin depolandığı yerlerde aşağıda belirtilen hususlara
uyulması mecburidir:
a) Topluma açık yerlerde ve
konutların altında veya bitişiğinde tehlikeli maddeler ile ilgili olarak
yapılan işlerin, ilgili standartlarda belirtilen şartlara uygun olması
gerekir.
b) Parlayıcı ve patlayıcı maddeler üretilen
veya işlenen veya depolanan tek katlı binalarda duvarların yanmaz veya
yangına 120 dakika dayanıklı olması gerekir. Çok katlı binalarda
ise, binaların en üst katında olmak şartıyla
ilgili tüzük ve yönetmeliklerde öngörülen ölçüde bu maddelerin üretilmesine veya işletilmesine veya
depolanmasına müsaade edilir.
c)
Herhangi bir amaçla tehlikeli madde bulundurulan yapılarda, tehlikeli
maddenin miktarlarına ve tehlike sınıfına bağlı olarak çevre güvenliği
sağlanır.
ç)
Binaya ulaşım yollarının sürekli olarak açık tutulması ve bu yollar üzerine
park yapılmaması gerekir.
d)
Üretimin ve tehlikeli maddenin özelliğine göre binaların tabanlarının
statik elektriği iletici özellikte yapılması ve kapıların
statik elektriğe karşı topraklanması
şarttır.
e)
Binalardaki giriş ve çıkış kapılarının, pencerelerin, panjurların ve
havalandırma kanallarının kapaklarının basınç karşısında dışarıya doğru
açılması ve tehlike anında bina içinde bulunanların kolayca kaçabilmelerini
veya tahliye edilebilmelerini sağlayacak biçimde yapılması gerekir.
f)
Binanın pencerelerinde parmaklık veya kafes bulunamaz. Birden çok bölümü
bulunan işyeri binalarında bölümlerden her birinin, biri doğrudan doğruya
dışarıya, diğeri ana koridora açılan en az 2 kapısının bulunması şarttır.
İç bölmelerin, meydana gelebilecek en yüksek basınca dayanıklı, çatlaksız
düz yüzeyli, yanmaz malzemeden yapılmış, açık renkte boyanmış veya
badanalanmış, kolayca yıkanabilir şekilde olması gerekir. Hafif eğimli
yapılan tabanlar bir drenaj sistemiyle beraber bir depoya veya dinlendirme
kuyusuna bağlanır. Tehlikeli maddelere uygun özellikteki atık su arıtma
tesisleri de bu amaçla kullanılabilir.
g)
Binaların tavanlarının ve tabanlarının yanmaz, sızdırmaz, çarpma ile
kıvılcım çıkarmaz ve kolay temizlenir malzemeden, hafif eğimli olarak,
pencerelerin ise, büyük parçalar hâlinde, etrafa dağılmayacak ve zarar
vermeyecek telli cam veya kırılmaz cam gibi maddelerden yapılması gerekir.
İKİNCİ BÖLÜM
Patlayıcı Maddeler
Patlayıcı maddeler
MADDE 104-
(1) Bu Yönetmeliğe göre patlayıcı maddeler; sürtme, darbe ve ısı etkisi altında
başka bir maddenin katılmasına gerek olmadan hızla reaksiyona giren ve
çevreye zarar veren maddelerdir.
(2) Kolay yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı
maddeler ile benzeri maddelerin depo ve satış yerleri altında, üstünde ve
bitişiğinde, oteller, eğlence yerleri ve kahvehaneler gibi topluma açık
yerler bulunamaz.
(3) Av
malzemesi satan işyerlerinin, müstakil ve tercihen tek katlı binada
bulunması ve başka bir işyeri veya mesken ile kapısının veya bağlantı
penceresinin olmaması gerekir.
(4) Çok
katlı binalarda veya pasajlarda av malzemesi satılabilmesi için; satış
yerinin zemin katında olması, sokaktan doğrudan girişinin bulunması,
binanın diğer bölümleri ile bağlantısının bulunmaması ve duvarları yangına
en az 180 dakika dayanıklı olması şarttır.
(5) Av
barutu ve malzemesi satış yerlerinin içi uygun bir malzeme ile ateşe
dayanıklı hâle getirilir. Özel kasa ve çelik dolaplar; arabalı sistemde,
bir kişinin kolayca yerini değiştirebileceği ve yangın hâlinde ortamdan
çıkarıp güvenlikli bir yere taşıyabileceği şekilde yapılır. Binalardaki giriş ve çıkış kapılarının,
pencerelerin, panjurların ve havalandırma kanallarının kapaklarının basınç
karşısında dışarıya doğru açılması ve tehlike anında bina içinde
bulunanların kolayca kaçabilmelerini sağlayacak biçimde yapılması şarttır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Parlayıcı ve Patlayıcı Gazlar
Genel
MADDE 105-
(1) Bu Yönetmeliğe göre normal sıcaklık ve basınç altında buhar fazında
bulunan maddeler gaz olarak kabul edilir. Kritik sıcaklığı 10 ºC'ın altında
olan gazlara basınçlı gazlar ve kritik sıcaklığı 10 ºC'ın üzerinde olup
mutlak buhar basınçları 50 ºC de 300 kPa'ı aşan gazlar sıvılaştırılmış
gazlar olarak isimlendirilir. Her iki tip gaz bir çözücü içinde çözünmüş
hâlde ise, basınç altında çözünmüş gazlar sınıfına girer.
(2) Gaz hâlinde veya bir sıvıda çözünmüş hâlde veya
sıvılaştırılmış hâlde basınçlı gaz ihtiva eden bütün tüplerin, içinde
bulunan basınçlı gazın özelliklerine, tekniğin gerektirdiği esaslara ve
ilgili mevzuat ve standartlara uygun olarak yapılması şarttır.
(3) Her tüpün dip tarafının, yere değmeyecek şekilde,
belirli bir yükseklikte, çemberle çevirili olması ve LPG tüpleri hariç
olmak üzere, diğer tüplerin vana ve emniyet supaplarının içinde gazların
birikmesini önleyecek şekilde havalandırma delikleri olan bir koruyucu
başlığın bulunması gerekir.
(4) Tüpler,
hiçbir zaman izin verilenden fazla bir basınçla ve tüp üzerinde belirtilen
ağırlığın üzerinde basınçlı gaz ile doldurulamaz. Tüplerin doldurulmadan
önce ilgili
mevzuata göre yeniden doldurulmaya müsait olup olmadığına dikkat edilir, kritik sıcaklıkları genel olarak çevre
sıcaklığından fazla olan gazların konulduğu tüpler, tamamen doldurulmayarak
tehlikeli basınçların meydana gelmesi önlenir. Basınçlı gazların doldurulduğu
tüpler, ilgili
mevzuatta belirtilen esaslar dâhilinde doldurulur ve dolum
öncesinde ve sonrasında ağırlık
kontrolüne tabi tutulur.
(5) Basınçlı
gaz tüplerinin depolanmasında aşağıda belirtilen şartlara uyulması
mecburidir:
a) Dolu
tüplerin sıcaklık değişmelerine, güneş ışınlarına, radyasyon ısısına ve
neme karşı korunması bakımından ilgili standard hükümlerine uyulur.
b) Dolu tüpler,
işyerlerinde tehlike yaratmayacak miktarda depolanır. Tüpler, yangına en az
120 dakika dayanıklı ayrı binalarda veya bölmelerde, radyatör ve benzeri
ısı kaynaklarından uzakta bulundurulur ve tüplerin devrilmemesi veya
yuvarlanmaması için gerekli tedbirler alınır.
c) Tüpler,
içinde bulunan gazın özelliğine göre sınıflanarak depolanır ve boş tüpler
ayrı bir yerde toplanır.
ç) Tüplerin
depolandığı yerlerin, uygun havalandırma tertibatının ve yeteri kadar
kapısının bulunması gerekir.
d) Yanıcı
basınçlı gaz ihtiva eden tüplerin depolandığı yerlerde ateş ve ateşli
maddeler kullanma yasağı uygulanır.
e) Tüplerin depolandığı yerlere ikaz levhaları
konulur.
LPG tüplerinin depolanmasına ilişkin esaslar MADDE 106- (1) LPG depolanacak binaların; a) Müstakil ve tek katlı olması, b) Döşemesinin, tavanın ve duvarlarının yangına en az 120 dakika dayanıklı malzeme ile yapılması, c) Çatısında hafif malzemeler kullanılması,
ç) Dış duvarlarında veya çatısında, her 3
m³ depo hacmi için en az 0.2 m²'lik
kırılmaz cam veya benzeri hafif malzeme ile kaplanmış bir boşluk
bırakılması,
d) Depo kapılarının yangına karşı en az 90 dakika
dayanıklı malzemeden yapılması, şarttır.
(2) Tüplerin depolama mahallinde, aşırı sıcaklık
artışına ve insan veya araç trafiğine maruz kalmayacak ve fiziki hasar
görmeyecek tarzda yerleştirilmesi gerekir. Tüp içerisindeki LPG’nin gaz
fazıyla doğrudan temas hâlinde olması için, tüplerin, emniyet valfleri LPG
sıvı fazı seviyesinden yukarıda olacak konumda, yana yatırılmış veya baş
aşağı durumda olmaksızın dik olarak depolanması gerekir.
(3) Depolarda ısıtma ve aydınlatma amacı ile açık
alevli cihazlar kullanılamaz.
(4) Depoların döşeme hizasında ve bölme
duvarlarının tabana yakın kısımlarında açılıp kapanabilen havalandırma
menfezleri bulundurulur.
(5) Doğal havalandırma uygulanması hâlinde, dış
duvarların her 600 cm’si için en az 1 adet menfez bulunması şarttır. Dış
duvar uzunluğunun 600 cm’yi geçmesi hâlinde, menfez adeti aynı oranda
artırılır. Menfezlerin her birinin alanının en az 140 cm2 ve
menfezlerin toplam alanının, döşeme alanının her metrekaresi için en az 65
cm2 olması gerekir.
(6) Havalandırma fan ile yapılıyor ise;
a) Patlama ve kıvılcım güvenlikli (ex–proof)
malzeme kullanılması,
b) Havalandırma debisinin döşemenin her bir m2’si
için en az 0.3 m3/dak olması,
c) Havalandırma çıkış ağzının diğer binalardan en
az 3 m
uzaklıkta bulunması,
ç) Havalandırma kanalının zeminden itibaren tespit
edilmesi,
d) Kablo ve pano tesisatının kıvılcım güvenlikli
olması,
şarttır.
(7) Depoların döşemeleri tabii
veya tesviye zemin seviyesinden aşağıda olamaz. Döşemenin doldurulmuş
durumda olması ve havalandırılması gerekir.
(8) Tüpler, depoların çıkış kapıları ve merdiven boşlukları yakınına konulamaz ve
kaçış yollarını engelleyecek şekilde depolanamaz.
(9) Tüpler, vanalarının üzerinde emniyet tıpası
takılmış olarak ve dolu tüpler ise, vanalarının üzerinde ilk kullanım
kapağı takılmış olarak depolanır.
(10) Boş tüpler tercihen açıkta depolanır. Bina
içinde depolanacaklar ise, depolama miktarının hesaplanmasında dolu tüp
gibi kabul edilir.
(11) Depo binalarının elektrik sistemleri, ankastre
olarak kıvılcım ve kısa devre oluşturmayan özellikteki malzeme ile yapılır.
Elektrik anahtarlarının binanın dış yüzeyinde ve zeminden 2 m yükseklikte bulunması
ve aydınlatma armatürlerinin tavana monte edilmiş olması gerekir.
(12) Depolarda ısıtma sadece merkezi sistem ile
yapılır ve ısı merkezi dışarıda olur. Tüplerin kalorifer radyatörlerinden
en az 2 m
uzaklıkta bulundurulması gerekir.
(13) Özel olarak inşa edilmiş LPG dağıtım
depolarında, tüplere doldurulmuş durumda en çok 10000 kg gaz
bulundurulabilir. Bu binaların okul ve cami gibi kamuya açık binaların arsa
sınırından en az 25 m
ve diğer binaların arsa sınırından en az 15 m uzaklıkta bulunması
gerekir. LPG ve ticari propan
tüpleri, birbiriyle karışmayacak şekilde depolanır.
(14) Bina dışında LPG’nın tüplere doldurulmuş hâlde
depolandığı mahallin emniyet şeridinin, asgari emniyet uzaklıklarının
Ek-9’daki gibi olması şarttır.
(15) Bina dışındaki özel tüp
depolarının bulunduğu güvenlik sahası, tel çit veya duvar ile çevrilir ve
üzerine ikaz levhaları konulur.
(16) Tüp depolanmasında kullanılan özel binaların
girişine ikaz levhaları konulur.
LPG’nin dökme
olarak depolanması
MADDE
107- (1) LPG’nın dökme olarak depolandığı yeraltı ve yerüstü
tanklarının, binalara, bina gruplarına, komşu arsa sınırına ve ana trafik
yollarına veya demir yollarına olan uzaklıkları ile tankların birbirlerine
olan uzaklıklarının Ek-10’da belirtilen şekilde olması mecburidir.
(2) LPG’nın yerüstü tanklarında dökme olarak
depolanması hâlinde;
a) Dökme LPG depolama tankları, taş veya beton bir
zemin üzerine oturtulmuş olarak ve yanmaz yapıda ayaklar üzerine tesis
edilir.
b) Dökme LPG depolama tankları, fuel-oil, benzin ve
motorin gibi diğer bir yanıcı sıvı depolanan tanklar ile aynı havuzlama
duvarı ile çevrilmiş bir mahalde tesis edilemez ve bu duvarlardan en az 3 m uzaklıkta kurulur.
c) Dökme LPG depolanacak yatay tanklar, genleşmeye
ve daralmaya imkân verecek destekler üzerine yerleştirilir. Tankların
temele veya ayaklara değen kısımları, korozyona karşı korunur.
(3) LPG’nın yeraltı tanklarında dökme olarak
depolanması hâlinde;
a) Yeraltı depolama tanklarının en üst yüzeyinin
toprak seviyesinden en az 15
cm aşağıda kalacak şekilde olması şarttır.
b) Yeraltı depolama tanklarının, motorlu araçların
trafik etkisine ve aşındırıcı fiziki etkilerin söz konusu olduğu yerlerde
bu fiziki etkilere karşı korunmuş olması gerekir.
c) Yeraltı depolama tankları ve yeraltı boru
donanımı, toprak özellikleri dikkate alınarak korozyona karşı korunur.
ç) Toprak altına konulacak
olan tanklar, yeraltı su seviyelerine göre uygun bir şekilde tasarlanır.
LPG perakende
satış yerleri
MADDE
108- (1) Perakende satış
yerlerinde en çok 500 kg
LPG bulundurulabilir. LPG bayilerine ait özel depolar var ise, 750 kg daha LPG
bulundurulabilir. Perakende satış
yerlerinin kapalı mahallerinde ticari propan tüpü bulundurulamaz.
(2) Perakende satış yerleri, tercihen tek katlı
ahşap olmayan binalarda, bunun mümkün olmaması hâlinde, çok katlı ahşap olmayan
binaların zemin katında bulunabilir. Perakende satış yerlerinin başka bir
işyeri veya mesken ile kapı veya pencere ile bağlantısının bulunmaması
gerekir.
(3) LPG perakende satış yerleri, iş hanları,
oteller, eğlence yerleri, pansiyonlar ve kahvehaneler gibi topluma açık
yerler ile kolay yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddeler ile benzeri
maddelerin depo ve satış yerleri altında, üstünde ve bitişiğinde bulunamaz.
(4) Perakende satış yerlerinin itfaiye ve
cankurtaran araçlarının kolayca girip çıkabilecekleri cadde ve sokaklar
üzerinde olması gerekir.
(5) Perakende satış yerleri bodrumlarda, zemin üstü
asma katlarda veya halkın rahatlıkla tahliyesine imkân verecek genişlikte
çıkışı olmayan yerlerde tesis edilemez.
(6) Perakende satış yerleri en az 120 dakika
yangına dayanıklı binalarda kurulur ve bir başka işyeri veya konut ve
benzeri yerlere ahşap kapı, duvar veya ahşap veya madeni çerçeveli camekân
bölme ile irtibatlı olamaz. Şayet bölme gerekli ise, en az 90 dakika
yangına dayanıklı malzemeden yapılması şarttır. Binalardaki giriş ve çıkış kapılarının, pencerelerin ve panjurların
basınç karşısında dışarıya doğru açılması ve tehlike anında bina içinde
bulunanların kolayca kaçabilmelerini veya tahliye edilebilmelerini
sağlayacak biçimde yapılması gerekir.
(7) Özel bina ve odaların çatısında ve sokak,
cadde, bahçe ve benzeri cephe duvarlarında, kesit alanı kapalı hacmin her 3
m3’ü için en az 0.2
m2 esasına göre hesaplanmış patlama
panelleri inşa edilir.
LPG tüplerinin
kullanılması
MADDE
109- (1) Evlerde 2’den fazla LPG
tüpü bulundurulamaz.
(2) LPG tüpleri dik konumda bulundurulur. Tüp ile
ocak, şofben, kombi ve katalitik gibi cihazlar arasında hortum kullanılması
gerektiğinde, en fazla 150
cm uzunluğunda ve ilgili standartlara uygun eksiz hortum kullanılır ve
bağlantılar kelepçe ile sıkılır.
(3) Tüpler, mümkünse balkonlarda bulundurulur.
Kapalı veya az havalanan bir yerde tüp bulundurulacak ise bu bölümün
havalandırılması sağlanır.
(4) Tüplerin konulduğu yerin doğrudan doğruya güneş
ışınlarına maruz kalmaması ve radyatörlerin, soba veya benzeri ısıtıcıların
yakınına tüp konulmaması gerekir.
(5) LPG kullanılan sanayi tipi büyük mutfaklarda
gaz kaçağını tespit eden ve sesli olarak uyaran gaz uyarı cihazının
bulundurulması mecburidir.
(6) İşyeri veya topluma açık her türlü binada zemin
seviyesinin altında kalan tam bodrum katlarında LPG tüpü bulundurulamaz.
(7) Tüpler ve bunlarla birlikte kullanılan
cihazlar, uyuma mahallerinde bulundurulamaz.
(8) Bina dışındaki tüplerden bina içindeki tesisata
yapılacak bağlantıların, çelik çekme veya bakır borular ile rakor
kullanılmadan kaynaklı olması gerekir. Ana bağlantı borusuna kolay görülen
ve kolay açılan bir ana açma-kapama valfi takılır. Tesisat, duvar
içerisinden geçirilemez.
(9) LPG, tavlama ve kesme gibi işlemler için
kullanıldığında, iş sonuçlanır sonuçlanmaz tüpler depolama yerlerine
kaldırılır.
(10) Sanayi tesisleri içersinde LPG
kullanıldığında, tüpler bina içinde depolanacak ise; tesisten özel
bölmelerle ayrılmış, depolama kurallarına uygun, havalandırılması sağlanan
özel bir yere konulur.
(11) Tüplerin
değiştirilmesinde gaz kaçaklarının kontrolü için bol köpürtülmüş sabundan
faydalanılır ve ateş ile kontrol yapılmaz. Ev tipi ve sanayi tipi tüplerin
değiştirilmeleri, tüpleri satan bayilerin eğitilmiş elemanları tarafından
ve bayilerin sorumluluğu altında yapılır.
(12) Kesme, kaynak ve tavlama gibi ısıya bağlı
işlemler sırasında, oksijen tüplerinin ve beraberinde kullanılan LPG
tüplerinin bağlantılarında alev tutucu emniyet valflerinin takılı olması
gerekir.
LPG ikmal
istasyonları
MADDE
110- (1) LPG ikmal istasyonlarının
tesisinde ilgili standartlar ve 15/5/1997 tarihli ve 22990 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler
Hakkında Yönetmelikte yeralan emniyet kurallarına uyulur.
(2) LPG ikmal istasyonlarındaki tanklar yeraltında
tesis edilir ve yeraltı tankları için alınması gerekli kurallara uyulur.
(3) Dispenser ile trafik yolu arasında giriş-çıkış
kısmı hariç en az 50 cm
yüksekliğinde sabit korugan yapılır. Dispenser ve tank sahasına, yerden 20 cm yüksekte, kıvılcım
güvenlikli (ex-proof), en az birer LPG algılayıcısı olan gaz alarm sistemi
konulur. Gaz kaçağı olması hâlinde, alarm sisteminin tesisin yangın
söndürme ve aydınlatma sistemi haricinde bütün elektriğini kesebilmesi
gerekir.
(4) Tankın çevresi, tank dış cidarının en az 1 m uzağından itibaren en
az 180 cm
yükseklikte tel örgü veya tel çit ile çevirilir.
(5) Tank sahasında ve dispenserin 5 m'den daha yakınında
herhangi bir kanal veya kanalizasyon girişi ve benzeri çukurluklar
bulunamaz.
(6) Tankların 3 m yakınında yanıcı madde bulundurulamaz
ve bu uzaklıktaki kolay tutuşabilen kuru ot ve benzeri maddelerle gerekli
mücadele yapılır.
(7) Boru, vana, pompa, motor ve dispenser
üzerindeki bütün topraklamaların eksiksiz olması ve tanklara katodik koruma
yapılması gerekir.
(8) İstasyon sahası içerisinde, çapraz ve
karşılıklı konumda, 2 adet spiral hortumlu yangın dolabı ve 1 adet sis
lansı bulundurulması, bunlar için en az 20 m³ kapasitede
yangın suyu deposu tesis edilmesi ve yangın dolaplarının 700 kPa basıncı
olan pompa ile su deposuna bağlanması mecburidir.
LPG depolanması ve
ikmal istasyonları ile
ilgili güvenlik tedbirleri
MADDE
111- (1) LPG depolanmasında ve
ikmal istasyonlarında aşağıda belirtilen yangın güvenlik tedbirlerinin
alınması mecburidir.
a) Genel tedbirler:
1) Depo ve tank etrafında çukur zemin, foseptik ve
benzerleri bulunamaz.
2) Depo ve yerüstü tanklarının en az 3 m ve yeraltı tanklarının,
en az 1 m
uzaklığından itibaren tel örgü veya çit ile çevrilir ve bu mesafeler
içerisinde ot ve benzeri kolay yanabilir maddeler bulundurulmaz.
3) Tankların yakınından veya üstünden elektrik
enerjisi nakil hatları geçemez. Anma gerilimi 0.6 ilâ 10.5 kV olan nakil
hattının, dikey doğrultudan her yandan 2 m uzaklıkta ve anma gerilimi 10.5 kV’ın
üzerinde olan nakil hattının da, yatay doğrultuda her yönden 7.5 m uzaklıkta olması
gerekir.
4) Depolama alanlarında, çıkabilecek yangınları
güvenlik sorumlularına uyarı verecek bir alarm sistemi olması şarttır.
5) Tank sahasına her yönden okunacak şekilde ikaz
levhaları yerleştirilmesi gerekir.
6) Örtülü tankların; toprak veya yanmaz nitelikte
korozyona ve ısıya dayanıklı malzeme ile veyahut dere kumu ile örtülmesi,
örtü kalınlığının en az 300
mm olması, örtülü ve toprakaltı tanklarda katodik
koruma yapılması şarttır.
b) Algılama ve elektrik tesisatı:
1) Depo ve tank sahasındaki elektrik tesisatı,
patlama ve kıvılcım güvenlikli olarak projelendirilir.
2) Gaz kaçaklarına karşı patlama ve kıvılcım
güvenlikli gaz algılama sistemi yapılır.
3) Gaz kapatma vanasının algılama sistemine
bağlanması ve tehlike anında otomatik olarak kapanması; ayrıca, gaz kapatma
vanasının, gaz kaçağı ve yangın hâlinde uzaktan kapatılabilir özellikte
olması gerekir.
4) Yangın veya gaz kaçağı gibi acil hâllerde
personeli ikaz etmek üzere, sesli alarm sistemi bulunması mecburidir.
5) Yıldırım tehlikesine karşı ilgili yönetmeliklere
ve standartlara uygun yıldırımdan korunma tesisatı yapılır.
6) Tank boru ve dispenserlerin topraklamalarının
uygun olması, tank ve dispenser bölgesinde statik topraklama penseleri
bulunması gerekir.
c) Soğutma ve söndürme sistemleri:
1) Depo ve tank alanlarında TS 862-EN 3’e uygun en
az 2 adet 12 kg’lık kuru kimyevi tozlu yangın söndürme cihazı bulundurulur.
Kapasitesi 10000 kg’dan fazla 100000 kg’dan az olan depolara, en az 1 adet
12 kg’lık kuru kimyevi tozlu yangın söndürme cihazı ilave edilir. 100000 kg üzerindeki
her 250000 kg
için ilave olarak 1 adet 12 kg’lık kuru kimyevi tozlu söndürme cihazı
bulundurulur.
2) Toplam kapasitesi 10 m3’den daha
büyük depolarda ve yerüstü tanklarında soğutma için yağmurlama sistemi bulunması mecburidir. Projelendirmede,
risk analizi sonuçlarına göre, bir yangın anında çevresindeki en fazla
tankı etkileyebileceği kabul edilen yangına maruz tankın toplam dış yüzey
alanı ile bu tanktan etkilenebilecek yakın çevresindeki tankların yalnızca
dış yüzey alanlarının 1/2’sinin toplamının her m2’si için 10
l/dak, tankların depolama alanı içerisinde birden fazla bölgede gruplandırılması
hâlinde, yine aynı esaslara göre bulunacak en büyük tehlike riski taşıyan
grup tankların veya tank dış yüzey toplam alanlarının her m2’si
için 10 l/dak veya tüp depolama, dolum tesisi platformu ve sundurma gibi
alanlarının her m2’si için en az 10 l/dak su debisi alınması ve
su deposunun bu debiyi en az 60
dakika karşılayacak kapasitede olması gerekir. Hesaplanan su
miktarını depolama tankları üzerine veya platform veya sundurma alanına
uygun şekilde dağıtabilecek yağmurlama
sistemi yapılması şarttır. Yağmurlama
sistemine ve yangın musluklarına ihtiyaca uygun olarak suyu pompalayacak,
birbirini yedekleyecek en az 2 pompa bulundurulur ve bu pompaların çıkış
basıncı 700 kPa’dan az olamaz. Pompaların çalıştırılmasının otomatik veya
uzaktan kumandalı olması ve bu sistemin haftada en az bir kere
çalıştırılarak kontrol edilmesi gerekir. Pompalardan birisinin jeneratörden
doğrudan beslenmesi veya dizel yangın pompası olması şarttır.
3) Tüp depolama tesislerinde en az 2 adet yangın
hidrantı veya komple yangın dolabı bulundurulur. Yangın dolaplarında
itfaiye standartlarına uygun hortum ve lans bulundurulur.
4) Kapasitesi 100 m3’den fazla olan
yerüstü tüp depolama tesisleri ile tank ve dolum tesislerine çaprazlama
olarak her birisi en az 1200 l/dak debide en az 2 adet sabit monitör
yerleştirilir.
ç) Bakım, eğitim ve testler:
1) Statik topraklama ölçümleri, yılda en az 1 defa
uzman kişi ve kuruluşlar tarafından yapılır ve sonuçları dosyalanır. Yaylı
emniyet valflerinin hidrostatik testleri, 5 yılda bir yapılır. Tankların hidrostatik testleri ise, 10
yılda bir yapılır.
2) LPG satılması, taşınması, kullanılması ve
denetlenmesi gibi işler ile direkt olarak ilgilenen personelin tamamına LPG
güvenlik tedbirleri, istasyonlardaki ilgililere ise, gaz kaçağı veya yangın
olduğunda müdahalenin nasıl yapılması gerektiği, gaz şirketleri tarafından
uygulamalı tatbikat ile anlatılır. Nazari ve uygulamalı eğitimleri veren
firmalar, bu eğitime tabi tutulmuş personele belge verir.
Doğalgaz kullanım
esasları
MADDE
112- (1) Doğalgaz kullanımı
konusunda, doğalgaz ile ilgili mevzuat ve standart hükümlerine ve aşağıda
belirtilen hususlara uyulur.
a) Doğalgazın kazan dairelerinde kullanılması
hâlinde, kazan dairesinde bulunan ve enerjinin alınacağı enerji tablosunun,
etanj tipi patlama ve kıvılcım güvenlikli olması, kumanda butonlarının pano
ön kapağına monte edilmesi ve kapak açılmadan butonlar ile çalıştırılması
ve kapatılması gerekir.
b) Kazan dairelerinde, muhtemel tehlikeler
karşısında, kazan dairesine girilmesine gerek olmaksızın dışarıdan kumanda
edilerek elektriğinin kesilmesini sağlayacak biçimde ilave tesisat yapılır.
c) Kazan dairelerinde aydınlatma sistemleri;
tavandan en az 50 cm
sarkacak şekilde veya üst havalandırma seviyesinin altında kalacak şekilde
veya yan duvarlara etanj tipi fluoresan veya contalı glop tipi armatürler
ile yapılır ve tesisat antigron olarak tesis edilir.
ç) Isı merkezlerinin girişinde 1 adet emniyet
selonoid vanası bulunması ve bu vananın en az 2 adet patlama ve kıvılcım
güvenlikli kademe ayarlı gaz sensöründen kumanda alarak açılması gerekir.
Büyük tüketimli ısı merkezlerinde, entegre gaz alarm cihazı kullanılması da
gerekir.
d) Cebri havalandırma gereken yerlerde fan
motorunun brülör kumanda sistemi ile paralel çalışması ve fanda meydana
gelebilecek arızalarda brülör otomatik olarak devre dışı kalacak şekilde
otomatik kontrol ünitesi yapılması gerekir. Hava kanalında gerekli hava
akışı sağlanmayan hâllerde, elektrik enerjisini kesip brülörü devre dışı
bırakması için, cebri hava kanalında duyarlı sensör kullanılır. Brülör ve
fan ayrı ayrı kontaktör termik grubu ile beslenir.
e) Kazan dairelerinde bulunan doğalgaz tesisatının
veya bağlantı elemanlarının üzerinde ve çok yakınında yanıcı maddeler
bulundurulamaz.
f) Doğalgaz kullanım mekânlarında herkesin
görebileceği yerlere doğalgaz ile ilgili olarak dikkat edilecek hususları
belirten uyarı levhaları asılır.
g) Herhangi bir gaz sızıntısında veya yanma
hadisesinde, gaz akışı, kesme vanasından otomatik olarak durdurulur.
ğ) Brülörlerde alev sezici ve alevin geri tepmesini
önleyen armatürler kullanılır.
h) Bina servis kutusu, ilgili gaz kuruluşunun acil
ekiplerinin kolaylıkla müdahale edebileceği şekilde muhafaza edilir. Servis
kutusu önüne, müdahaleyi zorlaştıracak malzeme konulamaz ve araç park
edilmez.
ı) Bina içi tesisatın, gaz kesme tüketim
cihazlarının ve bacaların periyodik kontrolleri ve bakımları yetkili
servislere yaptırılır.
i) Doğalgaz kullanıcılarının tesisatlarını
tanıması, gaz kesme vanalarının yerlerini öğrenmesi ve herhangi bir gaz
kaçağı olduğunda buna karşı hareket tarzına dair bilgi sahibi olması
gerekir.
j) Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde
bulunan ve bina yüksekliği 21.50 m’den fazla olan otel ve motel gibi
konaklama tesisleri, toplanma amaçlı binalar, sağlık, eğitim, ticaret ve
sanayi binaları ile yüksek binaların ana girişinde, sarsıntı olduğunda gaz
akışını kesen tertibat, gaz dağıtım şirketi veya yetkili kıldığı kuruluş
tarafından yaptırılır ve belediye gaz dağıtım şirketi tarafından kontrol
edilir. Gaz akışını kesen tertibat herhangi bir nedenle gaz akışını kestiği
takdirde kesilen gazın tekrar açılması için bir bedel talep edilemez.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Yanıcı ve parlayıcı Sıvılar
Yanıcı ve parlayıcı sıvılar
MADDE
113- (1) Yanıcı ve parlayıcı sıvılar
aşağıdaki şekilde tanımlanır ve sınıflara ayrılır:
a) Yanıcı sıvılar, parlama noktası 37.8 °C ve daha yüksek
olan sıvılardır. Yanıcı sıvılar aşağıdaki alt sınıflara ayrılır:
1) Sınıf II sıvılar: Parlama noktaları 37.8 °C ve daha yüksek
ve 60 °C’dan düşük olan sıvılardır.
2) Sınıf IIIA sıvılar: Parlama noktaları 60 °C ve daha
yüksek ve 93 °C’dan düşük olan sıvılardır.
3) Sınıf IIIB sıvılar: Parlama noktaları 93 °C ve daha
yüksek olan sıvılardır.
b) Parlayıcı sıvı (Sınıf I), parlama noktası 37.8
°C’ın altında ve 37.8 °C’daki buhar basıncı 276 kPa’ı aşmayan sıvılar
parlayıcı sıvı, yani, Sınıf I olarak kabul edilir. Sınıf I sıvılar,
aşağıdaki alt sınıflara ayrılır:
1) Sınıf IA sıvılar: Parlama noktaları 22.8 °C’dan
ve kaynama noktaları 37.8 °C’dan düşük olan sıvılardır.
2) Sınıf IB sıvılar: Parlama noktaları 22.8 °C’dan
düşük ve kaynama noktaları 37.8
°C ve daha yüksek olan sıvılardır.
3) Sınıf IC sıvılar: Parlama noktaları 22.8 °C’dan
yüksek ve 37.8 °C’dan düşük olan sıvılardır.
(2) Parlama noktasının üzerinde ısıtılan Sınıf II
ve Sınıf IIIA sıvılar, Sınıf I olarak kabul edilir.
Bildirim ve izin
mecburiyeti
MADDE
114- (1) Sınıf IIIA ve Sınıf IIIB
sıvılar dışında olup depolama yerine göre depolanan miktarı Ek-11’de
verilen değerleri aşan yanıcı ve parlayıcı sıvı depolarının, ilgili mevzuat
uyarınca bildirimi mecburidir. Depolanan miktarın, Ek-11’de verilen
değerlerin üst sınırını aşması veya depolanan yerin farklı olması hâlinde,
ayrıca itfaiye teşkilatından izin alınması şarttır.
(2) Sınıf I
ve Sınıf II sınıfı sıvıların
doldurulduğu kapalı hacimlerde, saatte 200 litreden fazla dolum yapılıyor
ve 1000 litreden fazla yanıcı sıvı bulunduruyor ise, itfaiye teşkilatından
izin alınması mecburidir.
(3) Sınıf II, Sınıf IIIA ve Sınıf IIIB sıvılar,
Sınıf I sıvılar ile beraber depolanıyor ise, 5 litre Sınıf II ve
Sınıf IIIA, 1 litre
Sınıf I sıvıya eşdeğer olarak alınır ve toplam miktar buna göre hesaplanır.
Azami depolama miktarları
ve depolama şekilleri
MADDE
115- (1) Koridorda, geçişlerde,
merdiven sahanlığında, merdiven altında, bodrumda, herkesin girebileceği
hol ve fuayelerde, kaçış yollarında, çalışılan yerlerde, lokanta ve
kahvehane gibi umuma açık yerlerde parlayıcı ve yanıcı sıvı depolanamaz.
(2) Diğer kullanım alanlarından yangına en az 90 dakika
dayanıklı duvar ve döşemeler ile ayırılan ve tali derecedeki işlemler
yürütülen binalarda, depolama odasında veya 200 °C’de 10 dakika yangına
dayanıklı dolap içerisinde;
a) Sınıf IA sıvılar 100 litre orijinal
kabında,
b) Sınıf IB, Sınıf IC, Sınıf II ve Sınıf IIIA
sıvılar, toplam 500
litre orijinal kabında,
c) Sınıf IB, Sınıf IC, Sınıf II ve Sınıf IIIA
sıvılar, toplam 2500
litre taşınabilir tanklarda,
depolanabilir.
(3) Diğer kullanım alanlarından yangına en az 90
dakika dayanıklı duvar ve döşemeler ile ayrılan perakende satış yerlerinde
yanıcı ve parlayıcı sıvılar, 200 °C’de 10 dakika yangına dayanıklı kabin ve
orijinal ambalaj içinde aşağıda belirtilen miktarları aşmamak şartıyla,
beher m2 taban alanı için 5 litre
bulundurulabilir.
a) Sınıf IA sıvılar, en fazla 100 litre,
b) Sınıf IB, Sınıf IC, Sınıf II ve Sınıf IIIA
sıvılar, toplam kapasite miktarı orijinal kaplarında en fazla 1000 litre,
c) Sınıf IIIB sıvılar, en fazla 2500 litre,
bulundurulabilir.
(4) Sınıf
II ve Sınıf
III yanıcı sıvılar
dökme hâlde bulunduruluyor ise,
119 uncu ve 120 nci madde hükümleri
uygulanır.
Tehlike bölgelerinin
tanımları
MADDE
116- (1) İlgili yönetmelik ve
standartlara uygun olmak şartıyla, tehlike
bölgeleri üçe ayrılır:
a) 0. Bölge: Patlayıcı gaz-hava karışımının devamlı
surette veya uzun süre mevcut olduğu boru ve kap içleri gibi bölgelerdir.
b) 1. Bölge: Patlayıcı gaz-hava karışımının normal
çalışma sırasında oluşma ihtimalinin olduğu dolum borusu civarı ve
armatürler gibi bölgelerdir.
c) 2. Bölge: Patlayıcı gaz-hava karışımının normal
çalışma sırasında oluşma ihtimalinin olmadığı ve fakat olması hâlinde
yalnız kısa bir süre için mevcut olduğu, tankların yakın çevresi gibi
bölgelerdir.
Tehlike bölgelerindeki
sınırlamalar
MADDE
117- (1) Tehlike bölgelerindeki
sınırlamalar aşağıda belirtildiği şekilde olur:
a) 0. Tehlike Bölgesinde, beklenen yüksek işletme
tehlikesi sebebiyle yalnız bu Bölgede kullanılmasına müsaade edilmiş ve var
ise Türk Standartları Enstitüsü sertifikalı veya uygunluk belgeli olan
cihazların kullanılması mecburidir.
b) 1. Tehlike Bölgesinde, yalnız patlama ve
kıvılcım güvenlikli cihaz ve sistemler kullanılır. Bu bölgeye taşıma
araçlarının girmesine, ancak patlayıcı karışımların oluşmasını önleyecek
tedbirlerin alınmış olması hâlinde müsaade edilir.
c) 2. Tehlike Bölgesinde, sadece kıvılcım
oluşturmayan ve buhar hava karışımının tutuşma sıcaklığının 4/5 sıcaklığına
erişmeyen cihaz ve sistemler kullanılabilir. Bu Bölgede basınçlı, sıvılaştırılmış
veya basınç altında çözünmüş gazlar, yanmayan ve sağlığa zararlı olmayan
gazlar ve söndürme cihazları hariç olmak üzere, sadece yangına en az 120
dakika dayanıklı kapalı hacimlerde depolanabilir.
Depo binası içinde
depolama
MADDE
118- (1) Yanıcı ve parlayıcı
sıvıların depolandığı depo binaları en az 120 dakika yangına dayanıklı
şekilde yapılır. Sınıf I parlayıcı sıvıların depolandığı binaların bodrum
katının bulunmaması gerekir. Sınıf II sıvılar, bodrum katta depolanamazlar.
Sınıf IIIA ve Sınıf IIIB sıvılar bodrum katta depolanacaklar ise,
depolanacak miktar 40000 litreyi geçemez.
(2) Bir kapalı hacimde beher yığında Ek-12/A’da
belirtilen değerleri aşmamak kaydıyla, en fazla 5 ayrı yığın oluşturarak,
her bir yığının birbirlerine olan mesafesi 3 m olmak üzere parlayıcı
sıvı depolanabilir. Aynı
hacimde çeşitli tehlike sınıflarına giren sıvılar birlikte depolanıyor ise,
toplam depolanacak miktar, en yüksek tehlike sınıfına göre alınır ve;
a) Sınıf IA + Sınıf IB/2
b) Sınıf IA + Sınıf IC/4
c) Sınıf IA + Sınıf
II/12
ç) Sınıf IA + Sınıf
IIIA/40
d) Sınıf IA + Sınıf
IIIB/80
şeklinde depolanır.
Sınıf IA cinsinden depolanan toplam sıvı miktarı, 12500 litreyi geçemez.
(3) Yanıcı ve parlayıcı
sıvıların, bunların işlendiği fabrika ve atölye binalarında depolanmasına, Ek-12/B’de
belirtilen değerleri aşmaması ve işlemin yürütüldüğü alandan tecrit edilmiş
bir alan içinde yer alması şartı ile izin verilir.
(4) Depo hacimleri 1. Tehlike Bölgesidir. Depo
hacminden dışarıya açılan kapılardan ve pencerelerden ve diğer
açıklıklardan itibaren 5 m
yarıçapındaki bölge, döşemeden 0.8 m yüksekliğe kadar 2. Tehlike
Bölgeleridir.
(5) Depo hacimlerine işi olmayanların girmesi
yasaklanır ve uygun bir levha ile bu yasak belirtilir.
(6) Komşu hacimlere boru geçişlerinin ve tavan
deliklerinin yanıcı olmayan yapı malzemeleri ile buhar hava karışımı
geçmeyecek şekilde tıkanması mecburidir.
(7) Depo binaları, konutlara ve insanların
bulunduğu hacimlere bitişik olamaz.
(8) Döşemelerin depolanan sıvı için geçirgen
olmaması ve yanıcı olmayan malzemeden yapılması gerekir. Dökülen yanıcı
sıvının, atık su çukurlarına, kanallara, borulara ve boru ve tesisat
kanallarına sızması önlenir. Kapılar en az 120 dakika yangına dayanıklı
olur.
(9) Depo hacimlerinin yeteri kadar havalandırılması
ve elektrik ile teknik kurallara uygun şekilde aydınlatılması gerekir.
Doğal çekim yetişmiyor ise, döşeme düzeyinde etkili, saatte en az 6 hava değişimi yapacak patlama ve
kıvılcım güvenlikli mekanik bir düzen kurulur.
Açıkta yerüstü depolama
MADDE 119- (1) Açıkta kurulan yerüstü tanklarının meskun
yerlerden ve kara ve demir yollarından uzaklığı Ek-12/C’de verilen esaslara
göre belirlenir.
(2) Havuzlama:
a) Havuzlama hacmi, aynı büyüklükte tanklar kurulu
ise bir tankın hacmine, çeşitli boylarda tanklar var ise en büyük tankın
hacmine eşit olur.
b) Havuzlama hacmi, taşınabilir tankların toplam
hacimlerinin % 75'ine veya en az en büyük taşınabilir bir tankın
hacmine eşit olur.
c) Karma depolama yapılır ise, havuzlama hacmi, (a)
ve (b) bentlerinde belirtilen esaslara göre yapılan hacimlerin toplamına
eşit olur.
ç) Ham petrol ve karbonsülfür depolandığında,
havuzlama hacmi, toplam hacme eşit alınır.
d) Ham petrol ve karbonsülfür dışındaki, Sınıf I, Sınıf
II ve Sınıf III yanıcı sıvılar, toplam hacim Sınıf IA parlayıcı cinsinden 12500 litreyi geçmediği sürece, tek havuzlama bölgesinde depolanabilir.
e) Ham petrol veya karbonsülfür için, depolanan
hacim 15000 m³’ü ve havuzlama yüzeyi 700 m²’yi geçmediği sürece, bir
havuzlama bölgesi yapılabilir.
f) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen esaslar,
sınıfı, Sınıf
I, Sınıf II ve Sınıf III sıvılar
ile beraber depolandığında da geçerlidir.
g) Havuzlama bölgesi hafriyat veya setler ile
yapılabilir. Sızdırmazlığı sağlayan folyo dışında bütün malzemenin yanmaz
olması ve cidarların yangın hâlinde sızdırmaz kalması gerekir. Folyolar
yanıcı ise, yangına karşı korunması şarttır.
ğ) Tankların, yüksekliklerinin 4/5’inden daha alçak
olan set ve duvarlardan en az 3
m uzaklıkta olması gerekir. Bu konudaki ölçüm, tank
cidarından yapılır.
h) Havuzlama hacimlerinin set ve duvar depolarından
boru geçiyor ise, bunların sızdırmaz şekilde yerleştirilmesi ve havuzlama
hacminden su boşaltma imkânı bulunması gerekir. Akıntıların kapanabilir ve
yanıcı sıvıyı ayırabilen düzen ile donatılması şarttır.
ı) Havuzlama hacmi içinde bölmeler yapılmış ise,
bunların yüksekliği dış duvarların yüksekliğinin 4/5’inden daha az olamaz
ve kanal var ise, üstünün açık olması gerekir. Bu amaçla kanal üzerine
ızgara konulabilir.
i) Havuzlama bölgesinde, tanklar dışında yalnız
armatür ve boru bulunabilir.
(3) Koruma bölgesi:
a) Yerüstü tanklarında yapılan depolamada,
tankların çevresinde koruyucu uzaklık bırakılması gerekir. Bu uzaklıklar,
Ek-12/C’de verilen değerlere göre belirlenir.
b) Depolama taşınabilir kaplar ile yapılıyor ise,
uzaklıklar Ek-12/D’de verilen değerlere uygun olarak belirlenir.
Uzaklıklar, depolanan kap topluluğunun dış sınırlarından itibaren ölçülür.
c) Koruyucu bölge genişliği tank cidarından
itibaren ölçülür ve en az 2/3’ünün havuzlama bölgesi dışında olması
gerekir. Ölçümde, havuzlama duvarının iç kenarının üstü esas alınır.
ç) Gerekli olan emniyet havuzlama bölgesi dışında
kurulu, yangına 120 dakika dayanıklı, tankın en az 4/5'i yüksekliğinde bir
duvar veya set ile sağlanıyor ise; koruyucu bölge, itfaiyenin görüşü
alınarak daha dar tutulabilir.
d) Koruyucu bölgede depo işletmesinin yapılabilmesi
için gerekli olan tesis ve binalar, havuzlama bölgesi dışında olmak şartı
ile kurulabilir.
(4) Tehlike bölgeleri:
a) Aşağıdaki maddelerde aksi belirtilmediği sürece
tank cidarından itibaren 5 m'lik
bir uzaklık, zeminden 0.8
m yüksekliğine kadar 2. Tehlike Bölgesidir.
b) Yanıcı sıvılar bir havuzlama bölgesi içinde
depolanmış ise, bu bölge havuz setinin üst kenarının 0.8 m üstüne kadar 1.
Tehlike Bölgesidir.
c) Yanıcı sıvıların yerüstünde açıkta depolandığı
arazinin, genel trafik akışına açık olmaması gerekir.
ç) Depolama sahasına işi olmayanların girişinin
yasaklanması ve bu yasağın uygun bir levha ile gösterilmesi gerekir.
Depolama tankları
MADDE
120- (1) Yeraltı tanklarında,
yerüstü tanklarında ve taşınabilir kapların doldurulduğu ve boşaltıldığı
yerlerde uyulması mecburi olan hususlar bu maddede belirtilmiştir:
(2) Yeraltı tankları:
a) Yeraltı tankı, yeraltına tamamen gömülü,
üzerindeki toprak tabakası en az 60 cm olan ve ayrıca üstü en az 10 cm’lik
bir beton tabakası ile örtülen tankı ifade eder. Yeraltı
tankı üzerinde araç trafiği olacak veya olma ihtimali var ise, üzerinden
geçecek araçların vereceği zararı önlemek üzere, tankın üzerinin en az 60 cm kalınlığında
sıkıştırılmış dolgu malzemesi ile ve dolgunun üzerinin de 15 cm kalınlığında demir
takviyeli beton plaka ile kapatılması şarttır. Beton plaka kullanıldığında,
plakanın yatay düzlemde her yönde, tankın oluşturduğu alanın kenarlarından
en az 50 cm
taşması gerekir. Beton plaka ile üzeri kapatılmayan tankların üzerinden
araç geçişini önlemek üzere, tankın gömülü olduğu alanın etrafı en az 180 cm yüksekliğinde tel
örgü ile çevrilir.
b) Yeraltı tanklarının depo sahasına ait olmayan
arsa ve araziden uzaklığının en az 1 m olması şarttır. Tankların meskun
yerlere olan uzaklığı ile kendi aralarındaki uzaklık için Ek-12/Ç’deki
değerler esas alınır.
c) Yeraltı tanklarının içi, 0. Tehlike ve bakım işlerinin
yapıldığı kanal veya kapak bölmesi, 1. Tehlike Bölgesidir.
ç) Yeraltı tanklarının beklenen mekanik etkilerde
ve yangın hâlinde sızdırmaz kalabilmesi gerekir.
d) Korozyona dayanıklı olmayan malzemeden yapılmış
yeraltı tankları, korozyon tehlikesine karşı, dışından zedesiz ve zarar
görmemiş bir yalıtım
tabakası ile korunur.
e) Tankların kamuya ait boru ve diğer şebekelerden
en az 1 m
uzaklığa yerleştirilmesi gerekir.
f) Tankın, toprak doldurulmadan önce, en az 200 mm kalınlığında,
yanmaz ve izolasyonuna etki etmeyen bir tabaka ile örtülmesi şarttır.
g) Tanklar tesis edilecekleri yerde imal edilmiyor
ise, izolasyonun sağlamlığı ve yerleştirilirken sağlam kaldığı, yetkili bir
kişi tarafından tankın yerleştirilmesi sırasında tespit edilir. Tankların
zedelenmeden, hazırlanan çukura yerleştirilmeleri gerekir.
ğ) Tankların kapatılmaz bir havalandırma borusunun
bulunması ve bu borunun doldurma sırasında gaz sıkışmasına meydan
vermeyecek ebatta olması şarttır. Bu şart, bölmeli tanklarda her bölme için
geçerlidir. Havalandırma borularının kapalı hacimlere açılmaması ve
zeminden en az 4 m
yüksekte açık havaya çıkması gerekir. Boru uçları, yağmur ve yabancı madde
girişine karşı korunur.
(3) Yerüstü tankları:
a) Yerüstü tanklarının içi, 0. Tehlike Bölgesidir.
b) Yerüstü tanklarının beklenen mekanik etki ve
yangın hâlinde sızdırmaz kalması gerekir.
c) Tank cidarları dıştan korozyona maruz ve
korozyona dayanıksız malzemeden yapılmış ise, uygun şekilde bu etkilerden
korunur.
ç) Tanklar içindeki sıvı sebebiyle içerden
korozyona maruz ise, tankların içi de uygun şekilde korunur.
d) Tanklar ve bölmeli tankların her bölmesi
havalandırma boruları ile donatılır.
e) Birkaç tank, ayrı tehlikeli gruba ait sıvılar
ihtiva etmiyor veya içlerindeki sıvıların karışmalarından tehlikeli bir
reaksiyon beklenmiyor ise, ortak boru hattı üzerinden havalandırılabilir.
f) Her tank veya tank bölmesinde, sıvı seviyesini
gösteren bir düzen bulunur. Gösterge olarak cam veya benzeri borular
kullanılıyor ise, bu boruların çabuk kapatılabilir bir vana ile donatılması
ve vananın yalnız ölçüm için açılması gerekir.
g) Tankın sıvı hacmine bağlanan her boru bir vana
ile kapatılır. Vanalar, kolay ulaşılır ve görülen bir şekilde, tanka yakın
olarak düzenlenir.
ğ) Sınıf I, Sınıf II ve Sınıf III sıvıların doldurulduğu tanklar, elektrostatik
yüklemeye karşı emniyete alınır.
(4) Taşınabilir kapların doldurulduğu ve
boşaltıldığı yerler:
a) Taşınabilir veya araç üstü tankların doldurulup
boşaltıldığı yerlerdeki teçhizatta, tankın elektrostatik yüklenme tehlikesini
önleyecek tedbirler alınır.
b) Dolum ve boşaltım yapılan yerlerde, akan sıvının
yerüstü ve yeraltı su kaynaklarına ve kanalizasyona karışması önlenir.
c) Dolum yapılan yerlerin 15 m yarıçapa ve zeminden 0.8 m yüksekliğe kadar ve
dolum ağzından itibaren 5 m
yarıçapa ve ağızdan 3 m
yüksekliğe kadar olan civarı, 1. Tehlike Bölgesidir.
ç) Boşaltma yapılan yerlerden ve boşaltma sırasında
açılan hava tahliye ağzından (buhar
haznesinden) yanıcı buharların çıkabileceği açıklıkların 5 m yarıçapa ve zeminden 0.8 m yüksekliğe kadar
olan civarı, 2. Tehlike Bölgesidir.
Akaryakıt servis
istasyonları
MADDE 121- (1) Servis istasyonları kurulurken bu Yönetmelikte yer almayan hususlar
hakkında, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler
Hakkında Yönetmelik ve ilgili
standart hükümlerine uyulur.
(2) Servis
istasyonları kurulurken, Ek-13’de verilen uzaklıklara uyulur ve yeterli
havalandırma sağlanır.
(3) İkmal
kolonlarının içi, 1. Tehlike Bölgesidir. Kolonların orta noktalarından 1 m yarıçaplı çevresi,
kolon yüksekliğine kadar 2. Tehlike Bölgesidir.
(4) Akaryakıt istasyonlarının düzenlenmesinde aşağıda belirtilen esaslara uyulur:
a) Akaryakıt servis istasyonlarında, akaryakıt, ancak 120 nci
maddenin ikinci fıkrasında belirtilen yeraltı tanklarında depolanabilir.
b) Tanklar,
betonarme havuz içerisine yerleştirilir. Tank başına 45000 litreyi geçmemek
şartı ile, bir istasyonda 250000 litre akaryakıt depolanabilir.
c) Akaryakıt servis
istasyonunun tamamı, merkezi ve gelişmiş bir topraklama sistemine bağlanır.
Topraklama hattından bir seyyar uç, dolum ağzı muhafazası içine alınarak
boşaltım yapan tankerlerin topraklanmasında kullanılır.
ç) Enerji
nakil hatları ve yeraltı kabloları ile ilgili hususlar hakkında, 30/11/2000
tarihli ve 24246 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrikli Kuvvetli Akım Tesisleri
Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
d) İkmal
kolonları ve ikmal sistemleri, devrilmeye ve araç çarpmalarına karşı
emniyete alınır. Bunlar, zemin seviyesinin altına ve özellikle bodrumlara
konulamaz.
e) İkmal kolonunun 5 m yarıçaplı çevresinde,
daha alt kotlardaki hacimlere giden kanal, boru ve tesisat açıklıklarının
bulunmaması gerekir. Boru ve
kabloların geçtiği kanallarda yanıcı buhar karışımları meydana gelmesi, kum
doldurulması gibi yollarla önlenir.
f) Boşaltma ünitesi, depo dolduğunda otomatik olarak kapanan bir vana
ile donatılır veya vananın açma kolunda sabitleştirme düzeni bulunmaması
gerekir.
g) İstasyonda, her dispenser
adasının yanında ve her binanın içerisinde, TS 862-EN 3'e uygun en az 1
adet 6 kg’lık kuru kimyevi tozlu, ilave olarak istasyon içerisinde farklı
yerlerde ve fakat doldurma ağzına 7 m’den yakın ve 25 m’den uzak olmayacak
şekilde, asgari 89 B söndürme etkisi olan en az 2 adet 50 kg'lık kuru kimyevi tozlu
tekerlekli yangın söndürme cihazı olması şarttır.
ğ) İstasyonda, yıldırım tehlikesine karşı ilgili yönetmeliklere ve standartlara uygun yıldırımdan korunma tesisatı yapılır. Genel olarak yangından korunma işlemleri
MADDE
122- (1) Yanıcı sıvıların
depolandığı, doldurulduğu ve nakledildiği tesislerin, yeterli yangın önleme
sistemleri ile donatılması, bu sistemlerin daima kullanıma hazır olacak
şekilde tutulması ve bakımlarının yapılması gerekir. Gerekli düzen, deponun
durumuna göre sabit, hareketli veya kısmen hareketli olabilir. Söndürücü
olarak, özellikle hafif köpük, karbondioksit, kuru kimyevi toz ve su
kullanılabilir.
(2)
Yağmurlama tesislerinin, bir tank yangınında, komşu tankın ısınarak
patlamasını önleyecek kapasitede olması gerekir.
(3) Yanıcı sıvıların naklinde kullanılan pompalar
gibi cihazların, bir yangın hâlinde hızlı ve engelsiz bir şekilde
ulaşılabilecek bir yerden kontrol edilebilir olması şarttır. Bu şart, diğer
sınıftaki sıvılar ile beraberce depolanan sınıf IIIA ve Sınıf IIIB yanıcı
sıvılar için de geçerlidir.
(4) Tanklar ve tanklar ile iletken şekilde
bağlanmış tesis bölümleri, toprağa karşı bir gerilime sahip olmayacak
şekilde kurulur. Topraklama hatlarının bağlantı uçları ve birleşme
noktaları, kolay ulaşılabilecek şekilde düzenlenir ve gevşemeye karşı
emniyete alınır. Bu hususta ayrıca topraklama ile ilgili yönetmelik
hükümlerine uyulur.
(5) Tank ve bağlı
bölümleri, yalnız başına topraklayıcı hat olarak kullanılamaz. Topraklayıcı
hat malzemesi, tank ve borularda korozyon yapmayacak malzemeden seçilir.
(6) Tankların dolumu sırasında, tanktan dışarı
çıkan buharın, hava karışımının orada çalışanlara ve başkalarına zarar
vermeyecek şekilde açık havaya atılması gerekir. Yapıdan kaynaklanan
sebeplerle, bu karışımın uygun bir yerden dışarı atılması mümkün değil ise,
karışımın uygun bir hortum veya boru hattı ile yanıcı sıvıyı boşaltan tanka
geri beslenmesi sağlanır.
Bu bölümdeki hükümlerin
uygulanmayacağı alanlar
MADDE
123- (1) Bu Bölümde yer alan
hükümler;
a) Herhangi bir ticari veya endüstriyel faaliyet
için yapılmayan, ısıtma merkezi kazan daireleri ve yakıt depoları gibi
depolama ve doldurma işleri hakkında,
b) Araç depoları, yer değiştirebilen tesisler ve
300 litreye kadar depo hacmi olan sabit tesisler ile söz konusu araç ve
tesislerin ayrılmaz parçası olan yakıt kapları hakkında,
c) İşletmelerde, herhangi bir yanıcı sıvının,
üretimde işlenmesi veya ürün veya ara ürün olarak kısa süre için
depolanması hâlinde,
uygulanmaz.
DOKUZUNCU
KISIM
Yangın Güvenliği Sorumluluğu, Ekipler, Eğitim,
Denetim, İşbirliği, Ödenek ve İç Düzenlemeler
BİRİNCİ BÖLÜM
Yangın
Güvenliği Sorumluluğu
Yangın
güvenliği sorumluluğu
MADDE 124- (1) Yapı, bina, tesis ve işletmelerde yangın güvenliğinden;
kamu ve özel kurum ve kuruluşlarda en büyük amir, diğer bina, tesis ve
işletmelerde ise sahip veya yöneticiler sorumludur.
Yangın
güvenliği sorumlusunun belirlenmesi
MADDE
125- (1) Çalışma saatleri içinde
görevli sayısına ve binadaki en büyük amirin takdirine göre, binanın her
katı, bölümü veya tamamı için görevliler arasından yangın güvenliği
sorumlusu seçilir. Sorumlu, çalışma saatinin başlangıcından bitimine kadar
sorumlu olduğu bölümde, yangına karşı korunma önlemlerini kontrol etmek ve
aldırmakla yükümlüdür. Kat mülkiyetine tabi olan binalarda bu sorumluluğu
bina yöneticisi üstlenir.
(2) Kamu
binalarında bir gece bekçisi veya güvenlik görevlisi bulunması asıldır.
Gece bekçisi temin edilemeyen yerlerde,
a) Hizmetli sayısı 2'den fazla değilse, durum en
yakın polis veya jandarma karakoluna bir yazıyla bildirilir ve binanın
devriyeler tarafından sık sık kontrol edilmesi sağlanır.
b) Hizmetli sayısı 2'den fazla
ise ve asıl görev aksatılmadan yürütülebilecekse, hizmetliler sırayla gece nöbeti tutarlar
ve ertesi gün istirahat ederler. Nöbet izni sebebiyle asıl görevin aksaması
söz konusu ise ve hizmetli sayısı 5'i
geçmiyor ise, (a) bendine göre hareket edilir.
c) Kamu binalarında resmî
tatil ve bayram günlerinde de hizmetlilerce sırayla nöbet tutulur. Nöbetçi
personele, fazla mesai ücreti ödenemediği takdirde nöbet tuttuğu saat kadar
mesai günlerinde izin verilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Ekiplerin
Kuruluşu, Görevleri ve Çalışma Esasları
Ekiplerin kuruluşu
MADDE 126- (1) Yapı yüksekliği 30.50 m.’den fazla olan
konut binaları ile içinde 50 kişiden fazla insan bulunan konut dışı her
türlü yapıda, binada, tesiste, işletmede ve içinde 200’den fazla kişinin
barındığı sitelerde aşağıdaki acil durum ekipleri oluşturulur.
a) Söndürme ekibi,
b) Kurtarma ekibi,
c) Koruma ekibi,
ç) İlk yardım ekibi.
(2) Birinci fıkrada belirtilenler dışındaki yapı,
bina, tesis ve işletmelerde ise; bina sahibinin, yöneticisinin veya
amirinin uygun göreceği tedbirler alınır.
(3) Ekipler, 136 ncı madde uyarınca çıkarılan iç
düzenlemeleri yürütmekle görevlendirilen
amirin belirleyeceği ihtiyaca göre, en büyük amirin onayıyla kurulur.
Söndürme ve kurtarma ekipleri en az 3'er kişiden; koruma ve ilk yardım
ekipleri ise, en az 2'şer kişiden oluşur. Kurumda sivil savunma servisleri
kurulmuş ise, söz konusu ekiplerin görevleri bu servislerce yürütülür.
(4) Her ekipte bir ekip başı bulunur. Ekip başı,
aynı zamanda iç düzenlemeleri uygulamakla görevli amirin yardımcısıdır.
(5) Acil durum ekiplerinin görevleri ile isim ve
adres listeleri bina içinde kolayca görülebilecek yerlerde asılı olarak
bulundurulur.
Ekiplerin görevleri
MADDE
127- (1) Ekiplerin görevleri
aşağıda belirtilmiştir.
a) Söndürme ekibi; binada çıkacak yangına derhal
müdahale ederek yangının genişlemesine
mani olmak ve söndürmek,
b) Kurtarma ekibi; yangın ve diğer acil durumlarda
can ve mal kurtarma işlerini yapmak,
c) Koruma ekibi; kurtarma ekibince kurtarılan eşya
ve evrakı korumak, yangın nedeniyle
ortaya çıkması muhtemel panik ve kargaşayı önlemek,
ç) İlk Yardım ekibi; yangın sebebiyle yaralanan
veya hastalanan kişilere ilk yardım yapmak.
Ekiplerin çalışma
esasları
MADDE
128- (1) Acil durum ekiplerinin
birbirleriyle işbirliği yapmaları ve karşılıklı yardımlaşmada bulunmaları
esastır.
(2) Ekiplerin yangın anında sevk ve idaresi,
itfaiye gelinceye kadar iç düzenlemeyi uygulamakla görevli amir veya yardımcılarına
aittir. Bu süre içinde ekipler
amirlerinden emir alırlar. İtfaiye gelince, bu ekipler derhal itfaiye
amirinin emrine girerler.
(3) Bina sahibi ve yöneticileri ile bina amirleri;
ekiplerin, yapılarda meydana gelecek yangınlara müdahale etmeleri ve
kurtarma işlemlerini yürütmelerinde kullanmaları için gereken malzemeleri
bulundurmak zorundadırlar. Yapının büyüklüğüne, kullanım amacına, mevcut
koruma sistemlerine ve oluşturulan ekip özelliklerine göre, mahalli itfaiye
teşkilatı ve sivil savunma müdürlüğünün görüşü alınarak, gerekli ise gaz
maskesi, teneffüs cihazı, yedek hortum, lans, hidrant anahtarı ve benzeri
malzemeler bulundurulur. Bulundurulacak malzemeler, itfaiye teşkilatında
kullanılan malzemelere uygun olmak zorundadır. Araç-gereç ve malzemenin
bakımı ve korunması, iç düzenlemeyi uygulamakla görevli amirin sorumluluğu
altında görevliler tarafından yapılır.
(4) Yangın haberini alan acil durum ekipleri,
kendilerine ait araç-gereç ve malzemelerini alarak derhal olay yerine
hareket ederler. Olay yerinde;
a) Söndürme ekibi yangın yerinin altındaki,
üstündeki ve yanlarındaki odalarda gereken tertibatı alır, yangının
genişlemesini önlemeye ve söndürmeye çalışırlar.
b) Kurtarma ekibi önce canlıları kurtarır. Daha
sonra yangında ilk kurtarılacak evrak, dosya ve diğer eşyayı, olay yerinde
bulunanların da yardımı ile ve büro şeflerinin nezareti altında mümkünse çuvallara ve
torbalara koyarak boşaltılmaya hazır hâle getirir. Çuval ve torbalar, bina
yetkililerinin gerek görmesi hâlinde binanın henüz yanma tehlikesi olmayan
kısımlarına taşınır. Yanan binanın genel olarak boşaltılmasına olay yerine
gelen itfaiye amirinin veya en büyük mülki amirin emriyle başlanır.
c) Koruma ekibi boşaltılan eşya ve evrakı, güvenlik
güçleri veya bina yetkililerinin göstereceği bir yerde muhafaza altına alır
ve yangın söndürüldükten sonra o binanın ilgililerine teslim eder.
ç) İlk yardım ekibi yangında yaralanan veya
hastalananlar için ilk yardım hizmeti verir.
(5) Yangından haberdar olan bina sahibi,
yöneticisi, amiri ile acil durum ekipleri en seri şekilde görev başına
gelip, söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım işlerini yürütmek
zorundadır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Eğitim
Genel eğitim
MADDE
129- (1) Acil durum ekiplerinin
personeli; bina sahibi, yöneticisi veya amirinin sorumluluğunda yangından
korunma, yangının söndürülmesi, can ve mal kurtarma, ilk yardım
faaliyetleri, itfaiye ile işbirliği ve organizasyon sağlanması konularında,
mahalli itfaiye ve sivil savunma teşkilatlarından yararlanılarak eğitilir
ve yapılan tatbikatlar ile bilgi ve becerileri artırılır. Ekip personeli
ile binadaki diğer görevliler, yangın söndürme alet ve malzemelerinin nasıl
kullanılacağı ve en kısa zamanda itfaiyeye nasıl ulaşılacağı konularında
tatbikî eğitimden geçirilir. Binada senede en az 1 kez söndürme ve tahliye tatbikatı yapılır.
Özel eğitim
MADDE 130- (1) İtfaiye eğitim birimi bulunmayan belediye
itfaiye teşkilatlarının yönetici personelinin; genel yangın bilgileri,
sivil savunma ve ilk yardım konularını içeren temel eğitimleri İçişleri Bakanlığı Sivil
Savunma Genel Müdürlüğü’nce yapılır. Bu personelin her türlü eğitim
giderleri, kuruluşlarınca kendi bütçelerinden karşılanır. Belediye itfaiye
teşkilatının yönetici personelinin teknik eğitimleri ile diğer personelin
temel ve teknik eğitimleri, kendi teşkilâtlarınca yaptırılır.
(2) Bünyesinde özel itfaiye birimi bulunduran kamu
kurum ve kuruluşları ve özel kuruluşlar ile diğer yapı, bina ve
işletmelerde itfaiye birimi personelinin eğitimi, kendi imkânları ile kendi
kuruluşlarınca, gerekirse mahalli itfaiye ve sivil savunma teşkilatından
yararlanılarak yapılır. Bu kuruluşlar, ilgili mevzuatına uygun şekilde
yangın eğitimi veren özel okul, kurs ve dershanelerden eğitim hizmeti
alabilirler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Denetim
Denetim
MADDE
131- (1) Bu Yönetmelik
hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığı aşağıdaki şekilde denetlenir:
a) Özel yapı, bina, tesis ve işletmeler, mahalli itfaiye teşkilatı ile bunların bağlı
veya ilgili olduğu bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşlarının müfettişi,
kontrolör veya denetim elemanları tarafından denetlenir. Bina sahibi,
yöneticisi ve sorumluları denetim elemanlarınca binaların arzu edilen bütün
bölümlerini ve teçhizatını göstermek, istenilen bilgi ve belgeleri vermek
zorundadır. Denetim sonunda eksik bulunan ve giderilmesi istenilen
aksaklıklar ile talep edilen önlemlerin öngörülen uygun süre içerisinde
ilgililerce yerine getirilmesi mecburidir.
b) Kamu binaları, kurum amiri ve görevlendireceği
kişi veya heyet, mülki amir veya görevlendireceği heyet, kurumun bağlı veya
ilgili olduğu bakanlık, müsteşarlık, genel müdürlük veya başkanlık
müfettişleri veya kontrolörleri; hükümet konakları ise, İçişleri Bakanı
adına Sivil Savunma Genel Müdürü veya görevlendireceği kişi veya heyet ile
mülkiye müfettişleri tarafından denetlenir. Denetim yetkisini haiz kişiler,
kurum, kuruluş ve müesseselerin denetim sonuç raporlarını; bağlı veya ilgili
olduğu bakanlık, müsteşarlık, genel müdürlük veya başkanlıklarına gönderir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İşbirliği
İşbirliği protokolü
MADDE
132- (1) İtfaiye teşkilâtı bulunan belediyeler, kamu kurum ve
kuruluşları ve özel kuruluşlar ile Türk Silahlı Kuvvetleri, meydana
gelebilecek yangınlarda karşılıklı yardımlaşma ve işbirliği amacıyla aralarında protokol düzenler.
(2) Protokolde; personelin eğitimi, bilgi değişimi,
kullanılan araç, gereç ve malzemenin standart hâle getirilmesi, müşterek
tatbikatların yapılması ve muhtemel yangınlara müdahalenin hangi şartlarda
yapılacağı hususları yer alır. Protokol düzenlenmeden evvel bu kurumların
ve itfaiyelerin sorumluluk bölgelerinde diğer itfaiyenin yardımını
gerektirecek büyüklükte bir yangın meydana gelirse, yardım talebini alan
itfaiye teşkilâtı kendi bölgesinde meydana gelebilecek diğer yangınlara
karşı zafiyet yaratmamak koşuluyla yardım isteyen itfaiyeye gerekli ve
yeterli desteği göndermek zorundadır.
ALTINCI BÖLÜM
Ödenek
Ödenek
MADDE
133- (1) Kamuya ve özel sektöre
ait yapı, bina, tesis ve işletmelerde; Bu Yönetmelikte belirtilen sistem ve
tesisatın yapımı ile araç-gereç ve malzemenin temini, bakım ve onarımı için
ödenek ayrılır. Binaların yangından korunması için yıllık bütçelere konulan
ödenek başka bir amaç için kullanılamaz.
Kamuya ait yapı, bina,
tesis ve işletmelerde ödenek
MADDE
134- (1) Kamuya ait yapı, bina,
tesis ve işletmelerde yangınla mücadele için gereken giderler;
a) İl ve ilçelerdeki hükümet konakları için, İçişleri
ve Maliye bakanlıklarının ilgili birimlerince tespit edilerek Maliye
Bakanlığı bütçesine konulan ve İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenen
tahsis şekline göre il emvaline gönderilen,
b) Genel bütçeye dâhil diğer idarelerin merkez ve
taşra örgütleri için, ilgili bakanlık ve dairelerin kendi bütçelerine
konulan,
c) Özel bütçeli idareler, iktisadi devlet
teşekkülleri, döner sermayeli kuruluşlar, özel kanun ile kurulan teşekküller, özel idare ve
belediyeler için kendi bütçelerine konulan,
ödenekler ile karşılanır.
Özel sektöre ait yapı, bina, tesis ve işletmelerde ödenek
MADDE
135- (1) Yangınla mücadele için gerekli giderler bina sahibi, kat
mülkiyetine tabi binalarda kat malikleri ve bina yöneticileri, diğer özel
kurum ve kuruluşlarda işyeri sahipleri tarafından, tüzel kişiliklerde ise
ana sermayeden karşılanır. Binaların yangından korunması için sarf olunması
gerekli olan bu ödenekler başka bir amaçla kullanılamaz.
(2) Yangınla
mücadele amacıyla alınması zorunlu
olan mal ve hizmetlerde herhangi bir sebep ileri sürülerek kısıtlama
yapılamaz.
(3) 95 inci maddenin sekizinci fıkrasında
belirtilen tesislerin öncelikle yapılması için gerekli ödenek belediye
bütçesine konulur.
YEDİNCİ BÖLÜM
İç
Düzenleme
İç düzenlemelerin
hazırlanması
MADDE
136- (1) Bu Yönetmeliğin
uygulanmasını sağlamak üzere belediyeler, kamu kurum ve kuruluşları ve özel
kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler; bulundukları yer, yapı, bina, tesis
ve işletmelerin özelliklerini ve bu Yönetmelik hükümlerini dikkate alarak
yangın önleme ve söndürme konusunda iç düzenlemelerde bulunurlar.
İç düzenlemelerin
kapsamı ve yürütülmesi
MADDE
137- (1) Yangın önleme ve söndürme
konusundaki iç düzenlemelerde; bu Yönetmelikte yer alan hususlardan, acil durum
ekiplerinin sayısı, personelin adı ve görevleri, ihtiyaç duyulan araç,
gereç ve malzemenin cinsi ve miktarı, söndürme araçlarının kullanma
usulleri, eğitim ve bakım hususları, nöbet hizmetleri ile gerek görülecek
diğer hususlar düzenlenir. Bina yerleşimini, bina iç ulaşım yollarını,
yangın bölmelerini, yangın duvarlarını, yatay bölmeleri, cepheleri,
söndürücü sistemi, uyarıcı sistemi ve su besleme üniteleri ile itfaiyeye
yardımcı olabilecek diğer hususları gösterir plân ve krokiler bu
düzenlemelere eklenir.
(2) Yangın önleme ve söndürme konusundaki iç
düzenlemeler yapı, bina, tesis ve işletmenin sahibi, yöneticisi veya amiri
tarafından yürütülür.
ONUNCU KISIM
Mevcut Binalar Hakkında
Uygulanacak Hükümler
BİRİNCİ
BÖLÜM
Genel
Hükümler
Mevcut
yapılara ilişkin uygulama
MADDE
138- (1) 4 üncü maddenin (ff)
bendinde tarifi yapılan mevcut yapılar hakkında, bu Kısım hükümleri
uygulanır.
(2) Mevcut
yapılardan, 12/6/2002 tarihli ve 2002/4390 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe
uygun yangın tedbirleri alınmış olan yapılarda, bu Yönetmelik hükümlerine
göre ilave tedbir alınmaması asıldır. Ancak, yapı sahibi isterse bu
Yönetmelik hükümlerine göre ilave tedbirler alabilir.
(3) Mevcut
yapılardan bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra kullanım amacı
değiştirilen yapılardan 2 nci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde
sayılanlar dışında kalan yapılar hakkında da bu Kısım hükümleri uygulanır.
Mevcut
yapılar hakkında uygulanacak diğer hükümler
MADDE 139- (1) Bu Kısımda aksi belirtilmedikçe, bu
Yönetmeliğin diğer kısımlarında belirtilen hususlar mevcut yapılar için de
geçerlidir.
Mevcut
yapılar hakkında uygulanmayacak hükümler
MADDE
140- (1) Bu Yönetmeliğin 21 inci, 22 nci,
24 üncü, 25 inci, 26 ncı,
27 nci, 28 inci, 29 uncu ve
63 üncü maddelerinin mevcut yapılar hakkında uygulanmaması esastır. Ancak,
bu maddelerde öngörülen ve yangına karşı alınması mümkün olan uygulanabilir
iyileştirici tedbirler; bina sahibi, yöneticisi ve kurum amirleri tarafından,
mevcut yapılar hakkında da alınır.
(2) 112 nci maddenin birinci fıkrasının (j) bendi
doğalgaz tesisatı yapılmış mevcut yapılarda uygulanmaz.
İlave
çıkış ve kaçış merdiveni
MADDE
141- (1) Binada, ilave çıkış
gerekliliğini veya kaçış merdivenlerinin yeniden düzenlenme mecburiyetini
gerektiren bir kullanım mevcut ise, binanın bütünü göz önüne alınarak, bina
sahibi veya kat malikleri tarafından, binanın tamamı için ilave çıkış veya
kaçış merdiveni yaptırılması şarttır.
Yağmurlama
sistemi, yangın dolabı ve itfaiye su alma ağzı
MADDE
142- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine
göre binaya yağmurlama sistemi, yangın dolabı veya itfaiye su alma ağzı
gibi sistemlerin yapılmasının şart olduğu hâllerde, su girişi ana hattı ve
ana kolonlar bina sahibi veya kat malikleri tarafından yaptırılır.
Algılama
veya uyarı sistemi
MADDE
143- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine
göre binada algılama sistemi yapılmasının şart olduğu hâllerde, algılama
veya uyarı sisteminin ana paneli binanın tamamına hizmet verecek şekilde,
bina sahibi veya kat malikleri tarafından yaptırılır.
Yetkili
idareden görüş alınması
MADDE
144- (1) Bu Kısımda belirtilmeyen
veya açıklık bulunmayan hususlar hakkında, yapı ruhsatı vermeye yetkili
idarenin görüşü esas alınır ve alınması gereken tedbirler bina sahibi veya
kat malikleri tarafından yaptırılır.
İKİNCİ
BÖLÜM
Mevcut
Binalar İçin Özel Hükümler
Bina
taşıyıcı sisteminin stabilitesi
MADDE
145- (1) Mevcut yapılarda, bina
taşıyıcı sisteminin stabilitesi ile ilgili olarak, 23 üncü maddenin
dördüncü fıkrası uygulanır.
Kaçış
yolları
MADDE
146- (1) Hastane, otel, huzur evi,
ilköğretim okulu, yuva ve benzeri yerler dışında kalan mevcut yapıların
kaçış yolları için, 31 inci madde hükümleri esas olmak üzere, bu maddede
belirtilen hususlar da kabul edilir.
(2) Mevcut yapılarda; birinci katta kullanıcı
sayısı 25 kişiden fazla olmamak şartıyla, bina dışındaki güvenlik bölgesine
açık, dış zeminden en çok 4
m yükseklikte olup açılabilir kanat genişliği ve
yüksekliği en az 70 cm
olan pencereler, zaruri hâllerde kaçış yolu olarak kabul edilir.
(3) Mevcut yapılarda, katta bulunan kullanıcı
sayısı 50 kişiyi geçmemek ve toplanma amaçlı mekân olmamak şartıyla,
aşağıda belirtilen özellikteki çıkışlar, ikinci kaçış yolu olarak kabul
edilir:
a) Bina yüksekliği 30.50 m’den fazla olmayan
binalarda, kaçış merdivenine bir pencereden ulaşılmasına;
1) Pencere parapet seviyesinin döşeme seviyesinden
80 cm’den daha yüksek olmaması,
2) Pencerenin temiz açılır-kapanır kısmının en az
70/140 cm boyutlarında olması,
3) Parapet seviyesine ulaşacak şekilde basamak
yapılması,
4) Pencere geçişinde kullanılan malzemelerin en az
30 dakika yangına dayanıklı malzemeden yapılması,
şartları birlikte mevcut olduğu takdirde müsaade
edilir.
b) Kaçış merdivenine bir odadan geçilerek
ulaşılmasına; oda kapısının kendiliğinden kapanır olması ve kilitsiz
tutulması ve kaçış merdivenine ulaşılan odanın kapısından kaçış merdivenine
olan azami uzaklığın 9 m’yi geçmemesi hâlinde müsaade edilir. Bu odanın
duvarlarının ve kapısının yangına en az 60 dakika dayanıklı ve kapının
duman sızdırmaz özellikte olması hâlinde kaçış uzaklığı bu odanın kapısına
kadar alınır.
c) Toplanma amaçlı olarak kullanılmayan bir bodrum
kat için diğer merdivene alternatif olmak üzere, bir merdiven ile ulaşılan,
açılır bir kenarı en az 50
cm ve açılır alanı 0.4 m2’den az olmayan
pencereden geçilerek zemin seviyesine ulaşılıyor ise, bu pencere ikinci
kaçış yolu kabul edilir.
ç) Zemin kat üzerindeki birinci katın kullanıcı
sayısı 25 kişiden az ve kullanılan alanın en uzak noktasından katın çıkış
kapısına olan uzaklık tek yönlü kaçış mesafesini sağlıyor ise, bu kata
hizmet veren merdivenin zemin kattan bağımsız olması ve girişinin müstakil
düzenlenmesi şartı ile, bu katın yüksekliğine bakılmaksızın tek çıkış
yeterli kabul edilir.
Çıkış
kapasitesi ve kaçış uzaklığı
MADDE
147- (1) Mevcut yapılarda, çıkış
kapasitesi ve kaçış uzaklığı için bu maddede belirtilen hususlara uyulur.
(2) Kullanıcı yükü katsayısı olarak, gerekli kaçış
ve panik hesaplarında kullanılmak üzere Ek-5/A’daki değerler esas alınır.
(3) Kaçış uzaklığı, kullanım sınıfına göre Ek-14’de
verilen değerlerden daha büyük olamaz. Oda, koridor ve benzeri alt
bölümlere ayrılmış büyük alanlı bir katta, odanın en uzak bir noktasından
odanın çıkış kapısına kadar ölçülen uzaklığın 15 m’yi aşmaması şartıyla,
kaçış uzaklığı, odanın çıkış kapısından başlayarak bir kaçış merdivenine,
kaçış geçidine veya dış açık alana açılan çıkış kapısına kadar olan
ölçüdür.
(4) Binanın sirkülasyon merdivenleri korunumlu hâle
getirilmiş ise ve şaftlar yatayda korunmuş ise, ayrıca katlarda kolay
alevlenici ve parlayıcı madde kullanılmıyor ve bulundurulmuyor ise,
Ek-14’de verilen kaçış uzaklıkları 1/2 oranında artırılarak uygulanır.
(5) Bina yüksekliği 30.50 m’yi geçmeyen binalarda,
birbirine alternatif 2 kaçış merdiveni düzenlenmiş ve bunlardan birisi
korunumlu ise, iki yönlü kaçış mesafesi uygulanır.
(6) Zemin kattaki dükkânlarda ve benzeri yerlerde
kullanıcı sayısı 50’nin altında ve en uzak noktadan dış ortama açılan
kapıya kadar olan kaçış uzaklığı 25 m’den fazla değilse, bina dışına tek
çıkış yeterli kabul edilir.
Kaçış
yolu sayısı ve genişliği
MADDE 148- (1) Mevcut yapılarda, kaçış yolu ile kaçış
merdiveni sayısı ve genişliği için aşağıda belirtilen hususlara uyulur.
a) Toplam kaçış yolu genişliği, Ek-5/A’ya göre hesaplanan kattaki
toplam kullanıcı sayısının 0.4 ile çarpımı suretiyle santimetre olarak
bulunur.
b) Kaçış merdiveninin genişliği, düz kollu sahanlıklı merdivende 60
cm’den veya dairesel merdivende 70 cm’den daha az olamaz. Toplam kullanıcı
sayısı 60 kişiden fazla olan katlarda bu genişlik, düz kollu sahanlıklı
merdivenlerde 70 cm’den veya dairesel merdivenlerde 80 cm’den az olamaz.
Hastaneler, huzurevleri, anaokulları ve ilköğretim okullarında ise, sadece
sahanlıklı düz kollu merdivenler düzenlenebilir ve bu merdivenin genişliği
100 cm’den az olamaz.
c) Kaçış merdivenlerinde merdiven kolu duvarlar ile çevrelenmiş ise,
temiz genişlik, her iki duvarın bitmiş yüzeyleri arasındaki ölçüdür.
Merdiven kolunun bir tarafında duvar, diğer tarafında korkuluk var ise,
temiz genişlik, duvarın bitmiş yüzeyi ile korkuluk iç yüzeyi arasındaki
ölçüdür. Kaçış merdivenlerinde temiz genişlik hesaplanırken, küpeştenin
yaptığı çıkıntının 80 mm’si temiz genişliğe dâhil edilir.
ç) Bütün çıkışların ve erişim yollarının,
açık-seçik görülebilir olması veya konumlarının simgeler ile vurgulanması
ve her an kullanılabilmesi için engellerden arındırılmış durumda
bulundurulması şarttır.
Yangın güvenlik holü
MADDE
149- (1) Mevcut yapılarda,
yangın güvenlik holü için aşağıda belirtilen hususlara uyulur.
a) Yapı yüksekliği 30.50 m’den fazla olan konut
harici mevcut binalarda, bir kullanım alanı içerisinden kaçış merdivenine
doğrudan giriliyor ve merdiven içinde basınçlandırma yok ise, yangın
güvenlik holü bakımından 34 üncü madde uygulanır.
b) Mevcut binalarda kaçış merdiveni kapılarının,
parlayıcı madde içermeyen ve kullanım alanlarından kapı ile ayrılan
koridor, hol ve benzeri hacimlere açılması hâlinde, yangın güvenlik holü
yapılması zorunlu değildir.
Acil
çıkışı zorunluluğu
MADDE 150- (1) Mevcut
yapılarda, acil çıkış zorunluluğu için aşağıda belirtilen hususlara uyulur.
a) Mevcut yapılarda, 147 nci ve 148 inci maddeler
esas alınarak her bir çıkışın genişliği 200 cm’yi aşmayacak şekilde çıkış sayısı bulunur. Bir katta
veya katın bir bölümünde, hesaplanan değerden az olmamak üzere 25 kişinin
aşıldığı yüksek tehlikeli yerlerde ve 60 kişinin aşıldığı yerlerde en az 2
çıkış, 600 kişinin aşıldığı yerlerde en az 3 çıkış ve 1000 kişinin aşıldığı
yerlerde en az 4 çıkış olması şarttır.
b) Kapıların birbirinden olabildiğince uzakta
olması gerekir. Bölünmemiş mekânlarda kapılar arasındaki mesafe, en uzun
köşegenin 1/3’ünden, yağmurlama sistemli yapılarda ise, 1/4’ünden az
olamaz.
Kaçış
merdiveni yuvalarının yeri ve düzenlenmesi
MADDE
151- (1) Mevcut yapılarda, kaçış
merdiveni yuvalarının yeri ve düzenlenmesi için aşağıda belirtilen
hususlara uyulur.
a) Yangın hangi noktada çıkarsa çıksın, o katta
bütün insanların çıkışlarının sağlanması için, diğer maddelerde belirtilen özel durumlar hariç olmak üzere,
kaçış yolları ve kaçış merdivenleri birbirlerinin alternatifi olacak
şekilde konumlandırılır.
b) Kaçış merdivenlerinin tabii zemine kadar
ulaştırılması esastır. Kaçış merdiveni, bitiş noktasında en az 1 m2’lik
bir sahanlık yapılıp bu noktadan aşağıya eğimi 50 dereceden daha fazla
olamayacak şekilde mafsallı bir merdiven ile tabii zemine indirilir. Kaçış
merdiveninin tabii zemine indirilmesi mümkün değil ise, yerden 3 m yukarıda bitirilebilir.
Ancak, eğitim tesislerinde, sağlık hizmeti amaçlı binalarda, eğlence
yerlerinde, kullanıcı sayısı 50 kişiyi geçen konaklama tesislerinde ve
kullanıcı sayısı 100 kişiyi geçen bütün binalarda yangın merdiveninin tabii
zemine kadar indirilmesi şarttır.
c) Toplanma amaçlı ve kurumsal yapılar hariç,
bitişik nizamdaki yapıların acil çıkışlarının, sokağı olmayan arka cepheye
açılmasına, çıkış noktasından itibaren binanın yüksekliğinden az olmamak
üzere en az 15 m
uzakta açık bir alan bulunması hâlinde izin verilir.
Kaçış
merdiveninin özellikleri
MADDE
152- (1) Mevcut yapılarda kaçış
merdivenlerinin aşağıda belirtilen özelliklerde olması gerekir.
a) Aksi belirtilmedikçe, kaçış merdivenlerinde
sahanlık olması ve sahanlığın genişliğinin ve uzunluğunun merdivenin
genişliğinden az olmaması gerekir.
b) Herhangi bir kaçış merdiveninde basamak
yüksekliği 18 cm’den çok ve basamak genişliği 20 cm’den az olamaz.
Basamakların kaymayı önleyen malzemeden olması şarttır.
c) Merdivenlerde baş kurtarma yüksekliği, basamak
üzerinden en az 210 cm
olmalıdır.
Dış kaçış
merdivenleri
MADDE
153- (1) Mevcut yapılarda dış
kaçış merdivenlerine; herhangi bir bölümüne yanlardan yatay uzaklık olarak 1.8 m içerisinde
korunumsuz duvar boşluğu bulunmamak ve kaçış merdiveni özelliklerine sahip
olmak şartı ile, konutlarda 51.50
m ve diğer yapılarda 30.50 m bina
yüksekliğine kadar izin verilir.
(2) Herhangi bir bölümüne yanlardan yatay uzaklık
olarak 1.8 m
içerisinde korunumsuz duvar boşluğu bulunması hâlinde; bütün katlarda bu
mesafe içinde kalan boşlukların yangına en az 60 dakika dayanıklı malzemeye
dönüştürülmesi veya kaçış merdiveninin bu boşluklardan çıkacak olan duman
ve ısı gibi etkilerden korunması için yangına 60 dakika dayanıklı malzeme
ile korunumlu yuva içerisine alınması gerekir.
Dairesel
merdiven
MADDE
154- (1) Dairesel merdiven,
kullanıcı sayısı 100 kişiyi aşmayan herhangi bir kattan, ara kattan veya
balkonlardan zorunlu çıkış olarak hizmet verebilir.
(2) Mevcut yapılarda dairesel merdivenlerin, yanmaz
malzemeden yapılması ve en az 70
cm genişlikte olması gerekir. Dairesel merdivenin
genişliği, bir kattaki kullanıcı sayısının 60 kişiden fazla olması hâlinde
80 cm’den az olamaz.
(3) Dairesel merdivenler, konutlarda 51.50 m’den ve
diğer yapılarda 30.50 m’den yüksek olamaz.
(4) Basamağın kova merkezinden 50 cm uzaklıktaki basamak
genişliği 25 cm’den az ve basamak yüksekliği 175 mm’den fazla olamaz.
(5) Dış kaçış merdivenlerinin; korozyona karşı
korunması, yeterli dayanım ve taşıma kapasitesine sahip olması ve acil
durumlarda kullanılabilir olması gerekir.
(6) Yataklı sağlık hizmeti amaçlı binalarda,
huzurevlerinde, anaokulu ve ilköğretim okullarında ve kullanıcı sayısı 50
kişiyi geçen eğlence yerlerinde dairesel merdivene izin verilmez.
Kaçış
merdiveni havalandırması
MADDE
155- (1) Mevcut yapılarda,
yüksekliği 30.50 m’den fazla olan bütün kaçış merdivenleri, doğal yolla
veya Altıncı Kısımdaki gereklere uygun olarak mekanik yolla havalandırılır
veya basınçlandırılır.
(2) Kaçış merdiveni ile mutfak, banyo ve servis
merdiveni gibi kullanım alanları, aydınlatma ve havalandırma amacıyla aynı
aydınlığı veya baca boşluğunu paylaşamaz.
(3) Yüksekliği 51.50 m’den fazla olan veya dörtten
çok bodrum kata hizmet veren kaçış merdivenlerinin basınçlandırılması
şarttır.
Bodrum
kat kaçış merdivenleri
MADDE
156- (1) Mevcut yapılarda, bodrum
katlarda kaçış mesafesine bakılmaksızın;
a) Konutlar hariç, bodrum katlardaki mutfaklarda
gaz kullanılması,
b) Topluma açık mekân olarak kullanılan bodrum
katlarda kullanıcı sayısının 25 kişiyi geçmesi,
c) Birden çok katlı bodrumlarda, imalat, üretim ve
depolama yapılması,
hâlinde alternatif ikinci çıkış zorunludur.
(2) Bodrum kata hizmet veren herhangi bir kaçış
merdiveninin, mevcut binalarda kaçış merdivenleri için aranan bütün
şartlara uygun olması gerekir.
(3) Acil durumda üst katları terk eden
kullanıcıların bodrum kata inmelerini önlemek için, merdivenin zemin
düzeyindeki sahanlığı, bodrum merdiveninden kapı veya benzeri bir fiziki
engel ile ayrılır veya görülebilir uygun yönlendirme yapılır.
Kaçış
yolu kapıları
MADDE
157- (1) Mevcut yapılarda kaçış
merdivenlerinin kapılarının; yapı yüksekliği 30.50 m’den az ise en az 60
dakika ve 30.50 m
ve daha yüksek yapılarda, en az 90 dakika yangına dayanıklı ve duman
sızdırmaz özellikte olması gerekir. Kaçış yolu kapılarının genişliği 70
cm’den ve yüksekliği 190 cm’den az olamaz.
(2) Kaçış yolu kapılarının kanatlarının,
kullanıcıların hareketini engellememesi ve kullanıcı sayısı 50 kişiyi aşan
mekânlardaki çıkış kapılarının kaçış yönüne doğru açılması şarttır. Kaçış
yolu kapılarının, el ile açılabilmesi ve kilitli tutulmaması gerekir. Dönel
kapılar ve turnikeler çıkış kapısı olarak kullanılamaz.
(3) Kapıların kendiliğinden kapatır düzenekler ile
donatılması ve itfaiyeci veya görevlilerin gerektiğinde dışarıdan içeriye
girebilmelerine imkân sağlanması gerekir.
(4) Merdivenden tabii zemin seviyesinde güvenlikli
bir alana açılan bütün kaçış yolu kapılarının ve bir kattaki kullanıcı
sayısının 100’ü geçmesi hâlinde kaçış merdiveni kapılarının kapı kolu kullanılmadan,
panik kollu veya benzeri bir düzenek ile açılabilmesi gerekir. Kapılar en
çok 110 N kuvvetle açılabilecek şekilde tasarlanır.
Konutlar
MADDE
158- (1) Mevcut konutlar için, 48
inci madde aşağıda belirtilen istisnalar ile uygulanır.
a) Yapı yüksekliği 30.50 m’nin altındaki mevcut
konutlarda ikinci çıkış aranmaz.
b) Yapı yüksekliği 30.50 m’den fazla ve 51.50 m’den
az ise, binanın ana merdiveninin korunmuş kaçış merdiveni özelliğinde
yapılması hâlinde bir merdiven yeterlidir. Korunmuş merdiven iç kaçış
merdiveni ise, bir yangın ihbar butonu ile aktive edilen veya algılama
sisteminden otomatik aktive olan basınçlandırma sistemi yapılması gerekir.
c) Yapı yüksekliği 51.50 m’den yüksek olan
konutlarda, birbirlerine alternatif en az birisi korunmuş 2 adet kaçış
merdiveni gerekir. Korunmuş kaçış merdiveni basınçlandırılır.
(2) Binanın ana merdiveni aynı zamanda bodrum
katlara da hizmet veriyor ise ve bodrum katlarda konut dışı kullanılan ve
kolay alevlenici madde bulunan kullanım alanları var ise, bodrum katlarda
merdivene girişte yangın güvenlik holü düzenlemesi şarttır.
Fabrika,
imalathane, depo ve büro binaları
MADDE
159- (1) Mevcut fabrika,
imalathane, depo ve büro binaları için bu maddede belirtilen hükümler
uygulanır.
(2) Yapı yüksekliği 30.50 m’ye kadar olan büro
binalarında en az 2 bağımsız kaçış merdiveni sağlanır. Ancak, müstakil
girişi bulunan ve sadece büro olarak kullanılan ve bir kattaki toplam
kullanıcı sayısı 25 kişiyi veya kat alanı 250 m2’yi geçmeyen
binalarda, 1 adet korunumlu merdiven yeterlidir.
(3) Yapı yüksekliği 30.50 m’den fazla olan büro
binalarında, birbirlerine alternatif
en az birisi korunumlu 2 adet kaçış merdiveni gerekir. Korunumlu kaçış
merdiveni basınçlandırılır.
(4) Fabrika, imalathane ve depo binalarının her
birinde en az 2 bağımsız kaçış merdiveni veya başka çıkışlar sağlanması
esastır. Ancak;
a) Yapımda yanmaz ürünler kullanılmış olması,
b) Bina yüksekliğinin 15.50 m’yi veya yapı
yüksekliğinin 21.50 m’yi aşmaması,
c) İmalat ve depolamada kolay alevlenici ve
parlayıcı maddeler kullanılmıyor olması,
ç) Fabrikada, imalathanede ve antrepoda herhangi
bir katın yapı inşaat alanının, servis bacaları, asansör kuyuları,
tuvaletler ve merdivenler gibi yerler de dâhil olmak üzere 250 m2’yi
aşmaması,
d) Kaçış mesafelerinin Ek-14’e uygun olması,
şartlarının hepsinin birlikte gerçekleşmesi hâlinde
tek kaçış merdivenine izin verilebilir.
(5) Parlayıcı, patlayıcı, kolay alevlenici ve
tehlikeli maddeler ile imalat, üretim ve depolama işlemlerinin yapılmadığı
ve yapı yüksekliği 30.50 m’den fazla olmayan sanayi sitelerinde;
a) Sitenin dış cephesinde düzenlenmiş ve herhangi
bir bölümüne yanlardan yatay uzaklık olarak 1.8 m içerisinde kapı ve
pencere gibi korunumsuz duvar boşluğu bulunmayan,
b) Birbirlerinden binanın köşegen uzunluğunun en az
yarısı kadar uzaklıkta konumlandırılmış ve kullanıcı yükü en yoğun bir kata
göre hesaplanmış genişliğe sahip,
iç ve dış kaçış merdivenleri ve dış cephede
düzenlenen araç rampaları, iki yönlü kaçış mesafelerini sağlamaları kaydı
ile kaçış merdiveni olarak kabul edilir.
Asansörler
MADDE
160- (1) Mevcut yapılarda asansörler için bu maddede belirtilen
hususlara uyulur.
(2) Asansör makine dairesinin yangına en az 60
dakika dayanıklı ve yanıcı olmayan malzemeden yapılması şarttır.
(3) Asansör kuyusunda en az 0.1 m2 olmak
üzere, kuyu alanının 0.025 katı kadar bir havalandırma ve dumandan
arındırma bacası bulundurulması veya kuyuların basınçlandırılması gerekir.
(4) Bina yüksekliği 30.50 m’den yüksek binalarda ve
topluma açık yapılarda kullanılan asansörlerde aşağıdaki esaslar aranır:
a) Asansörlerin, yangın uyarısı aldıklarında
kapılarını açmadan doğrultuları ne olursa olsun otomatik olarak acil çıkış
katına dönmesi, kapıları açık beklemesi ve gerektiğinde yetkililer tarafından
kullanılabilecek elektriksel sisteme sahip olması şarttır.
b) Asansörlerin, yangın uyarısı aldıklarında kat ve
koridor çağrılarını kabul etmemesi gerekir.
c) Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde
bulunan yapı yüksekliği 51.50 m’den fazla olan binalarda deprem sensörü
kullanılması ve asansörlerin deprem sırasında en uygun kata gidip,
kapılarını açıp, hareket etmeyecek tertibat ve programa sahip olması
zorunludur.
Algılama
ve uyarı sistemi
MADDE
161- (1) Mevcut yapılarda algılama
ve uyarı sistemi için 75 inci maddede belirtilen hükümler uygulanır.
Kablolar
MADDE
162- (1) Mevcut binalarda,
elektrik tesisatı yenilenecek ise, 83 üncü maddede belirtilen özellikte
kablolar kullanılır.
Basınçlandırma
sistemi
MADDE
163- (1) Mevcut binalarda;
a) Dörtten fazla bodrum kata hizmet veren kaçış
merdivenleri,
b) Merdiven kovasının yüksekliği 51.50 m’den fazla
olan kaçış merdivenleri,
89 uncu maddede belirtilen esaslara göre
basınçlandırılır.
Sabit
boru tesisatı ve yangın dolapları
MADDE
164-
(1) Mevcut binalarda
sabit boru
tesisatı ve yangın dolapları hakkında, bu maddenin ikinci fıkrası hükmü de
dikkate alınarak 94 üncü madde
hükümleri uygulanır.
(2) Yüksek binalarda,
yapı inşaat alanı 2000 m2’den büyük yanıcı madde içeren
imalathane, atölye ve depo binalarında, otel, motel, yatakhane, sağlık,
toplanma ve eğitim binalarında ve yapı inşaat alanı 3000 m2’den
büyük olan yanıcı madde içeren bütün binalarda yangın dolabı yapılması mecburidir.
Yağmurlama
sistemi
MADDE 165- (1) Mevcut binalarda yağmurlama sistemi, 96 ncı maddenin
diğer hükümleri saklı kalmak şartıyla aşağıdaki yerlerde uygulanır:
a) Bina yüksekliği
30.50 m’den fazla olan konut ve büro haricindeki bütün binalarda,
b) Yapı yüksekliği 51.50 m’yi veya
17 katı geçen büro binalarında,
c) Araç kapasitesi 40’dan veya
toplam alanı 1000 m2’den fazla olan veya birden fazla bodrum
katı kullanan kapalı otoparklar ile 10’dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otoparklarda,
ç) İkiden fazla katlı bir bina
içerisindeki yatak sayısı 200’ü geçen otellerde, pansiyonlarda,
misafirhanelerde,
d) Birden fazla katlı ve yapı
inşaat alanı 3000 m2’nin üzerinde olan katlı mağazalarda,
alışveriş, eğlence ve toplanma yerlerinde,
e) Aksi belirtilmedikçe, birden fazla katlı binalardaki, alevlenen madde
bulundurulan ve toplam kapalı alanı,
bodrum katlarda 2000
m2 ve diğer katlarda 4000 m2’den fazla olan depolarda.
İtfaiye su verme bağlantısı
MADDE 166- (1) 97
nci madde hükümleri, mevcut binalardan, konut ve büro haricindeki yüksek binalar
ile yangın dolabı mecburiyeti bulunan ve bina kat alanı 2000 m2’den
büyük olan binalarda uygulanır.
Tehlikeli
maddelerin depolanması ve kullanılması
MADDE 167- (1)
Mevcut binalarda, tehlikeli maddelerin depolanması ve kullanılması
konusunda ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
(2) İlgili mevzuatta düzenlenmeyen hususlar
hakkında Sekizinci Kısımda yer alan hükümler uygulanır.
(3) 121 inci madde, mevcut akaryakıt
istasyonlarında, bir yeraltı tankı kapasitesi 10 m3’ü geçmiyor
ise, pompanın, nefesliğin ve dolum ağzının komşu arsa ve yola olan mesafesi
5 m’den ve tank cidarının komşu arsaya ve yola olan en yakın mesafesi 3
m’den az olmayacak şekilde uygulanır.
(4) Sekizinci Kısımda belirtilen ve bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuata uygun şekilde yapılarak
yapı ve işletme ruhsatı almış olan tehlikeli maddeler ile ilgili yerlerde,
asgari emniyet mesafeleri hariç olmak üzere, yangın güvenliği ile ilgili
diğer hususlar ve alınması gerekli tedbirler için bu Yönetmelik esas
alınır.
ONBİRİNCİ KISIM
Son Hükümler
Yönetmeliğe
aykırılık hâlleri
MADDE
168- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine
aykırı hareket edenler hakkında, aykırı hareketin suç veya kabahat teşkil
etmesine göre 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5236 sayılı Kabahatler Kanunu
hükümleri uyarınca işlem yapılır.
(2) İlgili mevzuatta öngörülen diğer yaptırımlar
saklıdır.
Yürürlükten kaldırılan
ve uygulanmayacak hükümler
MADDE
169- (1) 12/6/2002 tarihli ve
2002/4390 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan Binaların
Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Kapsama dahil kurum ve kuruluşlar (belediyeler
dahil) bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bu Yönetmeliği
uygularlar.
(3) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce
yürürlüğe konulmuş bulunan imar, yapı, deprem ve afet ile ilgili
yönetmeliklerin, bu Yönetmeliğe aykırı olan hükümleri uygulanmaz.
Mevcut
binalar hakkında alınacak tedbirler ile ilgili yapım süresi
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin Onuncu Kısmında
belirtilen mevcut binalar için yangına karşı alınması gereken tedbirler,
bina sahibi ve yöneticisi ile kurum amirleri tarafından 1 yıl içinde yerine
getirilir. Bu süre içerisinde, alınacak tedbirlerin gerekli kıldığı
tesisatın yapımına başlanılmış ise, yapım süresine bağlı olarak ilgili
idare tarafından 1 yılı aşmamak üzere yapım süresi tanınabilir.
Yönetmeliğe
aykırı diğer mevzuat hükümlerinin uyumlaştırılması
GEÇİCİ
MADDE 2- (1) Bu Yönetmeliğin
yayımı tarihinden önce yürürlüğe konulmuş bulunan imar, yapı, deprem ve
afet ile ilgili yönetmeliklerin bu Yönetmeliğe aykırı olan hükümleri,
ilgili idarelerce Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde bu
Yönetmeliğe uygun hâle getirilir.
Yürürlük
MADDE
170– (1)
İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca müştereken
hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 171- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.
Ekleri Görmek İçin Tıklayınız
|